Шэнэ Хэлсээн: Лука
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:02:39.476878+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Лука

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Лука

Лука

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

1

Лукагай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл

Юундэ Лука энэ ном бэшэһэн байгааб

1^1Эрхим хүндэтэ Феофил! Манай дунда болоһон ушар ябадалнууд тухай туужа олон зон бэшэхэ гэжэ шармайна. 2Эхинһээнь байлсаһан, болоһон бүгэдые хараһан зоной маанадта хөөрэһые тэдэ нүхэд буулгажа бэшэнэ. 3-4Бишье баһа болоһон бүгэдые эхинһээнь нарин нягтаар шудалаад, шамда номногдоһон һургаалай сохом үнэниие мэдэжэ байхыншни тула тохёолдоһон бүгэдые үнэн байдалаарнь хойно хойноһоонь дараалан шамда бэшэжэ дамжуулха гэжэ шиидэбэб+.

Уһаар Арюудхагша Иоаннай түрэһэн тухай айладхагдаба

5Иудейн орон нютагые Ирод хаанай зонхилжо байхада Захария Елизавета гэжэ нэрэтэй үбгэ һамга хоёр ажаһуугаа: үбгэниинь Авия бүлэгэй санаартан, тиин һамганиинь Аарон гэжэ ахамад санаартанай үри һадаһан мүн байгаа+. 6Тэдэ хоюулан Бурханай хүсэл бодото дээрэнь бэелүүлэн, Хуулиин захяа заабаринуудые жэншэдгүй һайханаар сахидаг һэн+. 7Елизавета һамганиинь анханай үригүй байжа, тэдэ хоёр үндэр наһа наһалтараа үхибүүгүй байгаа.

8-9Нэгэтэ Захария санаартанай Бурханда алба хэхэ уялгата үдэрэй ерэхэдэ, тэрээндэ жээрэбээр Эзэн Бурханай Һүмэ соо орожо, сан табиха ехэ үршөөл тудаба. 10Сан санзай уталгын тэрэ үедэ үй түмэн зон Һүмын хорёо соо мүргэжэ зальбаржа байба. 11Харин Һүмэ дотор сан табидаг шэрээгэй баруун таладань гэнтэ Бурханай Эльгээмэл бии болобо. 12Тэрэниие хараад, Захария мэгдэшэбэ, тэрэнэй айдаһаниинь хүрэшэбэ. 13Харин Бурханай Эльгээмэл иигэбэ: «Захария, бү ай, шинии зальбаралые Бурхан дуулаа, Елизавета һамганшни шамда хүбүү түрэхэ. Хүбүүгээ Иоанн гэжэ нэрлэхэш+. 14Ши ехээр баярлаха, хүхихэш, тиин үшөөшье олон бусад зон хүбүүнэйшни түрэһэндэ баярлаха, 15юундэб гэхэдэ, хүбүүншни Бурханай нюдэндэ агууехэ хүн байха: архи дарһа амсахагүй, бүри эхынгээ умайда байхадаа Нангин Һүлдэ тогтоожо абаха,+
16Израилиин олон зониие өөһэдынь Бурхан болохо Дээдын Эзэндэ һөөргэнь бусаажа хандуулха. 17Хүбүүншни Дээдын Эзэнэй түрүүндэ Илиядал адли һүр хүсөөр, һүнэһэ һүлдөөр дүүрэн ерэхэ. Тиигэжэ үбгэ эсэгэнэрые үри хүүгэдтэйнь эблэрүүлхэ, өөрынхеэрээ ябадаг хүнүүдые Бурханай эрхэ хүсэл бэелүүлхэ тээшэнь тэгүүлхэ. Иигэжэ арад зониие Дээдын Эзэнтэй уулзуулхада бэлэн болгожо байха»+.

18«Би үбгэрөөб, һамгамнишье наһатай болонхой. Тиимэһээ хэлэһэн үгэнүүдшни хүсэлдэхэ юм гэжэ би яагаад этигэхэ гээшэбиб?» – гэжэ Захария Бурханай Эльгээмэлһээ һураба.

19«Би болбол Бурханай ойро оршодог Гавриил гээшэб. Энэ һайн мэдээсэл дуулгахыемни Бурхан намайе шамда эльгээгээ юм. 20Сагайнгаа ерэхэдэ хүсэлдэхэ эдэ үгэнүүдтэмни этигээгүй юм хадаа, эдэ бүгэдын тохёолдохо үдэр болотор ши аниргүй, дуугаржа шадахагүй ябахаш», – гэжэ Бурханай Эльгээмэл хэлэбэ.

21Тиигэхэ зуурань арад зон Захариягай гарахые хүлеэжэ, Һүмэ соо яагаа удаан болоноб гэжэ гайхажа байгаа һэн. 22Тэрэнэй Һүмэһөө гараад, дуугаржа шадахагүй байхыень харахадаа, Һүмэ соо хий үзэгдэл хараа байна гэжэ зон ойлгобо. Хэлэгүй болоһон Захария гар хургаараа заажа байгаад зонтой ойлголсобо. 23Албаяа хэжэ дүүргээд, Захария гэртээ хариба. 24Уданшьегүй тэрэнэй Елизавета һамганиинь хээлитэй болоод, табан һарын туршада гэрһээн гарабагүй. 25«Одоошье Дээдын Эзэн намайе үршөөгөө, хүн зоной хэлэ аманһаа хамгаалаа», – гэжэ тэрэ эхэнэр өөртөө хэлэжэ байба.

26Елизаветын зургаадахи һарадаа ябахада, Бурхан Гавриил гэдэг Эльгээмэлээ Галилейн Назарет хотодо ажаһуудаг+
27Мария басаганда эльгээбэ. Тэрэ басаган Давид хаанай үри һадаһан болохо Иосиф гэжэ хүнтэй хуби заяагаа холбохоо байгаа. 28Бурханай Эльгээмэл Марияда ерээд: «Амар мэндэ, аза жаргалтай басаган! Дээдын Эзэн шамтай байна, шамайе буян хэшэгтээ элбэг дэлбэгээр хүртөөбэ!» – гэжэ хэлэбэ. 29Иимэ юумэ дуулахадаа, Мария ехээр мэгдэжэ сошобо, юун гэбэ гээшэб гэжэ бодобо. 30«Бү ай, Мария, ши Бурханай буян хэшэгтэ хүртэбэш. 31Ши хүндэ болохош, хүбүү түрэхэш, тэрээндээ Иисус гэжэ нэрэ үгэхэш+. 32Тэрэшни агууехэ хүн болохо, Дээдын Бурханай Хүбүүн гэжэ нэрэшэхэ. Эзэн Бурхан хүбүүешни үбгэ эсэгэ Давидтайнь адли хаан болгохо+. 33Тиигэжэ тэрэ Израилиин арад зониие хэтын хэтэдэ захирха, тэрэнэй хаан түрэ хэзээш һүнэхэгүй», – гэжэ Бурханай Эльгээмэл хэлэбэ+.

34«Минии хадамда гараагүй байхада яажа тиимэ юумэн болохоб?» – гэжэ Мария асууба.

35Бурханай Эльгээмэл харюусаба: «Нангин Һүлдэ шам дээрэ бууха, Дээдын Бурханай хүсэн шамайе хушаха. Тиимэһээл түрэхэ нангин үришни Бурханай Хүбүүн гэжэ нэрлэгдэхэ+. 36Тиихэдэ шинии түрэл садан Елизавета наһатай болоошье һаа, баһал хүбүүтэй болохо гэжэ байна. Үригүй гэжэ хэлүүлдэг байһан аад, мүнөө зургаадахи һара дээрээ ябана. 37Бурханай хэжэ шадахагүй юумэн үгы ха юм»+.

38«Эзэн Бурханай мэдэлдэ ха юмбиб даа. Хэлэһэнтнай бэелхэнь болтогой!» – гэжэ Мария хэлэбэ. Тиигээд Бурханай Эльгээмэл басаганһаа холодобо.

39Удангүй Мария яаралтайгаар харгыда гаража, хадалиг Иудей уласай хото хүрөөд, 40Захариягай гэртэ орожо, Елизаветые мэндэшэлбэ. 41Мариягай мэндэеэ хэлэхэтэйнь адли Елизаветын хэбэлдэ байһан үхибүүн тэршэлээд абаа һэн ха. Тэрэ дороо Елизавета Нангин Һүлдөөр дүүрэбэ, 42тиигээд шангаар хэлэбэ: «Ши бусад эхэнэрнүүдһээ үлүү ехээр Бурханай буян хэшэгтэ хүртэбэш, мүн хэбэл соо хэбтэһэн үришни буян хэшэгтэ хүртэбэ! 43Минии Дээдын Эзэнэй эжы, иимэ һайнаар намда орожо ерэһэндэшни би баяртай байнаб. 44Шинии мэндэшэлгэ дуулахатаймни сасуу, хүбүүмни хэбэл соом баясажа тэршэлээл. 45Эзэн Бурханай айладхаһан үгэ бэелхэ гэжэ этигэһэн ши амар жаргалтайш!»

46Тиихэдэнь Мария иигэжэ үгэлбэ:

«Би үнэн сагаан сэдьхэлһээ

Эзэн Бурханаа алдаршуулан магтанаб,

47Бурхан тухай, намайе Абарагша тухай сэдьхэн,

Эльгэ зүрхэмни урма баяраар халиба.
48Ахир жаахан намайе Бурхан хаража,
Агуу эбигээл хайрадаа хүртөөбэ.
Бүхы угсаата зон энээнһээ хойшо намайе
Амар жаргаланта эхэнэр гэжэ
нэрлэдэг болохонь гээшэл+.
49Түгэс хүсэтэ Бурхан
туйлай ехэ хэрэг намда бүтээгээл,
тэрэнэй алдар нэрэнь арюун нангин лэ!
50Өөртэнь бэшэрдэг, этигэдэг зониие
Үршөөл хайрадаа тэрэ
Үеын үедэ хүртөөжэ байдаг лэ!
51Тэрэ өөрынгөө гараар
агуу хүсэ үзүүлэн,
ехэрхүү һайзгайнарые һарнюулаа.
52Һүр хүсэтэй засаг баригшадые
хаан шэрээһээнь буулгаад,
номгон даруу зониие дээшэнь үргөө.
53Үлэсхэлэн үгытэйшүүлдэ
элбэг дэлбэг юумэ үгөөд,
дээрэлхүү баяшуулые
гар хооһон ябуулаал.
54Үбгэ эсэгэнэртэмнай амалһанаа
Тэрэ гүйсэд бэелүүлээл,
Израиль зарасадаа аша туһатай байгаал,+
55манай үдэрнүүд хүрэтэр мартангүй
Абраһамда болон тэрэнэй үри һадаһадтань
үеын үедэ үршөөл хайраа хайрлажа байгаал!»

56Мария гурба һара шахуу Елизаветэтэй хамта байгаад, гэртээ харяа бэлэй.

Уһаар арюудхагша Иоаннай түрэһэн түүхэ

57Елизаветын хүнгэрхэ саг ерэжэ, тэрэ хүбүү түрэбэ. 58Дээдын Эзэнэй Елизаветэдэ хүртөөһэн эбигээл хайра арьбадхаба гэжэ дуулахадаа, хүршэнэрынь, түрэл саданиинь тэрээнтэй хамта ехэтэ баярлаба.

59Түрэһөөр наймадахи үдэртэнь нарай хүбүүнэй бэлгэ отолуулха ёһололдо хүнүүд сугларжа, тэрээндэ Захария гэжэ эсэгынь нэрэ үгэхэ гэлсэбэ. 60Тиихэдэнь эхэнь: «Үгы, хүбүүндээ Иоанн гэжэ нэрэ үгэхэбди», – гэбэ. 61«Түрэл саданайтнай дунда тиимэ нэрэтэй хүн оройдоо үгы ха юм», – гэжэ Елизаветэдэ хэлэбэд. 62Тиигээд хэн гэжэ нэрэ хүбүүндээ үгэхэбши гэжэ эсэгэһээнь гараараа заажа харуулжа байгаад һурахадань, 63Захария багахан хабтагай асаруулаад, «Хүбүүнэймни нэрэ – Иоанн!» гэжэ бэшэбэ. Хүнүүд булта гайхалсаа һэн. 64Тэрэ дары Захариягай аман нээгдэжэ, хэлэниинь табигдажа, тэрэ Бурханиие магтажа оробо. 65Энэ ушарһан гайхамшагта үйлэ хэрэг тухай һураг бүхы Иудейн хадалиг улас соогуур таража, оршондонь ажаһуудаг зон булта айн һүрдэбэ. 66Дуулаһан хүнүүд энээниие сэдьхэл зүрхэндөө бүхөөр хадуужа: «Энэ хүбүүн хэн юун болохо хаб?» – гэлдэбэ. Үнэхөөрөөшье Иоаннай хажууда Дээдын Эзэнэй оршожо байһань эли байба.

Захария Дээдын Эзэнэй абарал буулгана

67Нарай хүбүүнэй эсэгэ Захария Нангин Һүлдөөр дүүрэжэ, иимэ абарал буулгаба:

68«Израилиин Бурхан болохо
Дээдын Эзэндэ алдар соло дуудаял!
Аюул оһолһоо абархаяа
Тэрэ арадтаа ерээ.
69Зараса Давидайнгаа үри һадаһадһаа
Манда һүр хүсэтэй Абарагшые үгөөл+.
70-71Дайсадһаатнай, таниие үзэн ядагша
бүхы зонһоо абархаб гэжэ
тэрэ эртэ урдын сагта
гэгээн лүндэншэдөөрөө дамжуулан,
72үбгэ эсэгэнэрыетнай найдуулһан ёһоор
таанадые үршөөл хайрада хүртөөхэб,
мүн өөрынгөө нангин хэлсээ,
73танай үбгэ эсэгэ Абраһамда үгэһэн
тангаригаа дурдан һанахаб,+
74Дайсадайтнай гарһаа мулталан абархаб гээ.
Тиимэһээ бидэ айлтагүйгөөр Эзэндээ алба хэжэ,
75Наһан туршадаа арюун һайханаар,
боди сэдьхэлээр тэрээндэ
мүргэл хэжэ ябаха заяатайбди.
76Тиин ши, жаахан хүбүүмни,
Дээдын Бурханай лүндэншэ гэжэ нэрлэгдэхэш,
Дээдын Эзэнэй урдань ябажа,
заларха замыень бэлдэхэш+.
77Нүгэлөө арилгажа абарагдахат гэжэ
Бурханай арадта ши айладхахаш+.
78Бурхамнай гүн ехэ хайраараа
огторгойһоо шараһан Гэгээн Наран мэтээр

79үхэлэй харанхы һүүдэртэ хушагдаһан маанадые гэрэлтүүлхэ,
энхэ тайбанай замаар хүтэлэн,
алхамуудыемнай шэглүүлхэ юм»+.

80Хүбүүхэн урган боргожожо, сэдьхэл зоригынь хатуужажа байба. Израилиин арадта айладхаха сагайнгаа ерэтэр тэрэ хүбүүн сүл губида байба+.

2

Иисусай түрэһэн түүхэ

2^1•Тэрэ үедэ Римэй хаан Август гэгшэ орон дайдынгаа бүхы зоной тоо бүридхэхэ гэһэн зарлиг гаргаба һэн ха+. 2Тэрэнь Сири уласые Квириниин зонхилжо байха үедэ хэгдэһэн хүн зоной анха түрүүшын тоо бүридхэл бэлэй. 3Хүн зон булта нэрээ бэшүүлхэеэ өөһэдынгөө түрэһэн хото ошожо байгаа. 4Давидай обогһоо уг гарбалтай Иосиф гэгшэ Галилейн Назарет хотоһоо гаража, Давид хаанай тоонто нютаг болохо Иудейн Вифлеем хото руу мүн лэ нэрээ бэшүүлхэеэ ошобо+. 5Тиихэдээ үхибүү түрэхөө байһан, һамганиинь болохо Мариятайгаа хамта ошобо. 6Вифлеемдэ ерээд байхадань, Мариягай хүнгэрхэ сагынь ерэжэ, 7тэрэ ууган хүбүүгээ түрөө һэн. Тэрэнээ мансылаад, малай эдюур соо абаашажа табиба, юундэб гэхэдэ, зоной буудаг газарта тэдээндэ һуури хүртөөгүй һэн.

Малшад тухай

8Тэрэ сагта Вифлеемһээ холо бэшэ талада малшад һүниндөө малаа манажа хонодог һэн ха. 9Тэдээндэ гэнтэ Бурханай Эльгээмэл буужа, Эзэн Бурханай алдарай гэрэлэй туяархада, малшад айхын ехээр айн һүрдэбэ+. 10Бурханай Эльгээмэл тэдээндэ хэлэбэ: «Бү айгты! Би бүхы арад зониие ехэтэ баясуулха һайн мэдээсэл таанадта дуулгахаяа ерээб: 11мүнөөдэр Давид хаанай хотодо танай Абарагша түрэбэ, Бурханай табисуурта Дээдын Эзэн мүндэлбэ+. 12Тэрэниие иимэ дүлгэ тэмдэгээр танихат: мансытай тэрэ хүбүүхэнэй малай эдюур соо хэбтэхые харахат».

13-14Гэнтэ дээрэһээ үй түмэн Бурханай Эльгээмэлнүүд буужа:

«Дээдын огторгойдо Бурхан алдаршаһай!

Бурханай хайра дура татадаг хүн бүхэн

Газар дэлхэй дээрэ амгалан тэнюун ажаһууһай!» – гэжэ Бурханда магтаал соло дуудаба++.

15Бурханай Эльгээмэлнүүдэй огторгойдо бусахадань: «Вифлеем хото ошожо, энэ ушарһан бүхэниие хараял, Дээдын Эзэнэй хэлээшыень үзэел!» – гэжэ малшад бэе бэедээ хэлэбэ. 16Тиигээд тэдэнэр яаралтайгаар хото ошожо, Мария Иосиф хоёрые, мүн малай эдюур соо хэбтэһэн хүбүүхэниие хараба. 17Иисусые хараад, тэдэ малшад энэ хүбүүн тухай Бурханай Эльгээмэлэй хэлээшые хүн зондо хөөрэбэ. 18Малшадай хэлэһэн юумэ дуулаһан хүнүүд булта гайхажа байгаа. 19Тиин Мария эдэ үгэнүүдыень сэдьхэл зүрхэндөө бүхөөр хадуужа, һанажа дурдажа ябадаг һэн+. 20Малшад Бурханай Эльгээмэлэй дуулгаһые нюдөөрөө хараһанайнгаа, шэхээрээ дуулаһанайнгаа түлөө Бурханаа алдаршуулан, магтан гэртээ харибад.

Хүбүүндэ Иисус гэжэ нэрэ үгэбэ

21Хүбүүхэнэй түрэһөөр найман үдэрэй үнгэрһэн хойно бэлгэ отолуулха ёһололой болоходо, эхынь хээлитэй болохын урда тээ Бурханай Эльгээмэлэй айладхаһан ёһоор нарай нялхада Иисус гэжэ нэрэ үгтөө һэн.

Симеон Дээдын Эзэндэ магтаал соло дуудана

22-24Моисейн Хуулида бэшэгдэһэнэй ёһоор: «Эхын хээлиһээ гараһан түрүүшын хүбүүн бүхэниие Эзэн Бурханда зорюулха ёһотой». Тиихэдээ хоёр түүтэй шубуу гү, али гулабхаагай хоёр дальбараа тахил болгон үргэхэ зэргэтэй. Тиин Моисейн Хуулиин ёһоор арюудхалгын ёһолол хэхэ болзор Мария Иосиф хоёртошье тудаба. Тэдэ хоёр Иисус хүбүүгээ Дээдын Эзэндэ зорюулха гэжэ Иерусалим абажа ерэбэ.

25Боди һайхан сэдьхэлтэй, Бурханда бэшэрэн һүгэдэдэг, Нангин Һүлдэдэ хүртэһэн Симеон гэжэ хүн Иерусалим хотодо ажаһуугаа. Тэрэ хүн Израилиин абарагдахые хүлеэжэ байгаа. 26«Дээдын Эзэн Христосые хараагүйдөө ши үхэхэгүйш!» – гэжэ Нангин Һүлдөөр Симеондо элирхэйлэгдэһэн байгаа. 27Нангин Һүлдөөр хүтэлэгдэн, Симеоной Бурхан Һүмэ соо ороод байхада, эхэ эсэгэ хоёр Хуулида бэшэгдэһэн ёһо бүтээхэ гэжэ нарай нялха Иисус хүбүүгээ асарба. 28Симеон тэрэ хүбүүень гар дээрээ абажа, Бурханда баяр баясхалан хүргэбэ:

29«Дээдын Эзэмни, ши амалһанаа дүүргэбэш,
богоол намайгаа мүнхэдөө амархыемни
мүнөө табижа байнаш.

30Эльгээһэн Абарагшыешни би нюдөөрөө үзэбэб+.

31Бусад арадуудшье булта тэрэ абаралыешни харахал:

32Тэрэшни бүхы угсаатаниие гэгээрүүлхэ
гэрэл болохол,
Израилииншни арадта алдар соло асархал».

33Иисус тухай Симеоной хэлэһэн эдэ үгэнүүдые дуулахадаа, Иосиф Мария хоёр ехээр гайхаба. 34Симеон тэдэ хоёрые адислаад, Иисусай эхэ Марияда хэлэбэ: «Израильда олониие унагаажа һүнөөхын, мүн олониие һэргээжэ абархын тула Бурхан энэ хүбүүниие шэлэжэ абаа юм. Энэ хүбүүн һэргылһэн һүлдэ тэмдэг болохо. Олон зон энээниие буруушаажа, 35сэдьхэл һаналаа элирхэйлхэ. Мүн шиниишье зүрхэ сэдьхэлые уйдхар зоболон хурса жадаар хадхаһандал адляар зобоохо»+.

36Һүмэ соо Асир обогой Фануил гэдэг хүнэй удам болохо Анна лүндэншэн байгаа. Тэрэ наян дүрбэтэй хүгшэн залуудаа хадамда гарабашье, долоон жэл нүхэртэеэ һуугаад, һүүлдэнь бэлбэһэн боложо үлөө. 37Мүнөө тэрэ үдэр һүнигүй Бурханда мүргэжэ, масаг сахижа, Бурхан Һүмэһөө холододоггүй һэн+. 38Энэшье үедэ эндэ ерэжэ, Бурханда магтаал соло дуудажа, Иерусалим хотын эрхэ сүлөөтэй болохые хүлеэжэ найдажа байһан хүн бүхэндэ Иисус нялха тухай хөөрэжэ үгэбэ.

Назарет хото руугаа хариба

39Дээдын Эзэнэй Хуулида тогтоогдоһон бүхы юумые хэжэ дүүргээд, Мария Иосиф хоёр Галилейн Назарет хото гэртээ бусажа ерэбэ+. 40Хүбүүниинь боргожон бэежэжэ, һүбэлгэн, хурса ухаатай, Бурханай буян хэшэгтэй үхибүүн ургажа байба.

Иисус хүбүүн Бурхан Һүмэ соо

41Жэл бүри Паасхын һайндэртэ Иисусай аба эжынь Иерусалим хото ошодог байгаа. 42Хүбүүнэйнгээ арбан хоёртойдо тэдэ жэл бүри һайндэртэ ошодог заншалаараа Иерусалим ошобо. 43Һайндэрэй дүүрэхэдэ Иисус Иерусалимда үлэбэ, гэбэшье гэртээ бусажа ябаһан түрэлхидынь хүбүүнэйнгээ үлэшэһые ойлгоогүй бэлэй. 44Хүбүүмнай суг ябаһан хүнүүдээрээ ябаа юм ааб даа гэжэ һанаад, бүхэли үдэртөө замда ябаһанайнгаа һүүлээр түрэл гарал болон танил хүнүүдэйнгээ дунда тэрэнэйнгээ үгы байхые ойлгожо, 45бэдэрхэеэ һөөргөө Иерусалим хото бусаа һэн. 46Хэдэн хоног бэдэрээд, гурбадахи үдэртөө Иисус хүбүүгээ Бурхан Һүмэ соо олобо. Тэрэнь багшанарай дунда һуушанхай, номнолынь шагнажа, өөрөө тэдэнһээ юумэ һуража байгаа. 47Өөртэнь табигдаһан асуудалнуудта хурса тодо харюу үгэхыень шагнаад, Бурхан Һүмэ соо байгшад булта сэсэн ухаатайень гайхажа байба.

48Хүбүүгээ хараад, Иосиф Мария хоёр ехэтэ гайхаба. «Хүбүүмни, юундэ бидэниие иигэжэ зобообош? Эсэгэ бидэ хоёршни шамайгаа үгы болгоод, һанаагаа зобоһон, бэдэрһэн гээшэмнай!» – гэжэ эхэнь хэлэбэ. 49«Юундэ намайе бэдэрээ зомта? Намайе Эсэгынгээ гэртэ байха ёһотой гэжэ мэдэхэгүй юм аалта?» – гэжэ хүбүүниинь харюусаба. 50Түрэлхидынь хүбүүнэйнгээ хэлэһэн үгэнүүдэй үнэн удха ойлгобогүй+.

51Иисус аба эжытэйгээ Назарет хотодоо бусажа ерээд, үгөөрнь байба. Мария эхэнь тэрэ болоһон ушар мартахагүйгөөр ой ухаандаа хадуун абаа+. 52Харин Иисус сэсэн ухаагаараа, энэрхы сэдьхэлээрээ Бурхандашье, хүн зондошье һайшаагдан үдэжэ, ехэ боложо байгаа һэн.

3

Уһаар арюудхагша Иоаннай номнол

3^1•Тибери хаанай арбан табадахи жэлээ Римэй хаан орон захиржа байхадань, Израилиин Иудей можо Понтий Пилат, Галилей можо Ирод, Итурия болон Трахинот орон нютагуудые Иродэй дүү Филипп, Абилини можо Лисаний гэгшэд зонхилжо байгаа+. 2Анна болон Кайафа гэгшэд ахамад санаартан байгаа. Тэрэ үедэл Захариягай Иоанн хүбүүнэй сүл губида байхадань, Бурхан тэрээндэ зарлигаа мэдүүлбэ+. 3Тиимэһээ Иоанн Иордан голой оршон тойрон газар дайдаар ябажа: «Нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлхын тула Бурханда хандан, уһаар арюудхуулагты», – гэжэ айладхаба. 4-6Исайя лүндэншын ном соо Иоанн тухай иигэжэ бэшээтэй байдаг:

«Дээдын Эзэнэй ябаха замыень бэлдэгты,
алхаха харгыень дардам сэхэ болгогты:
жалга бүхэн жэгдэрхэ ёһотой,
хада гүбээ бүхэн набтар болохо зэргэтэй,
хотирхой нугархай харгы сэхэ болохо,
ялхитай болдогтой зүргэ тэгшэ болохо ёһотой!
Хүн түрэлхитэн бүгэдэ
Бурханай абаралые үзэхэ гэжэ
хэн бэ даа сүл губида хашхарба».

7Тиин уһаар арюудхуулхаяа ерэһэн олон зондо Иоанн хэлэбэ: «Хорото могойн таһардаһад! Бурханай буулгаха хэһээлтэһээ иигээд хулжахыетнай таанарта хэн заагааб+? 8Таанар буянтай һайн хэрэгүүдые бүтээжэ, Бурханда хандаһанаа харуулагты. Үбгэ эсэгэмнай Абраһам юм гэжэ өөһэд тухайгаа бү бодогты, юундэб гэхэдэ, Бурхан энэ хэбтэһэн шулуугааршье Абраһамда үри хүүгэдые бүтээжэ шадаха юм гэжэ танда хэлэхэ байнаб+. 9Модо үндэһөөрнь таһа сабшаха алма һүхэ бэлэн байна: һайн үрэ жэмэс үгэдэггүй алишье модон таһа сабшагдаад, галда хаягдаха»+.

10«Тиихэдээ бидэ юу хэхэ ёһотойбибди?» – гэжэ арад зон Иоаннһаа асууба+. 11«Хоёр самсатай хүн нэгыень самсагүй хүндэ үгэг, эдихэ, ууха юумэтэй хүн бусадтай хубаалдаг», – гэжэ тэрэ харюусаба+.

12Алба татабари суглуулагшад уһаар арюудхуулхаяа Иоаннда ерэжэ: «Багша аа! Бидэ юу хэхэ ёһотойбибди?» – гэжэ тэрээнһээ һураба. 13«Албатан зонһоо тогтоогдоһонһоо үлүү түлэбэри бү нэхэгты!» – гэжэ Иоанн тэдээндэ хэлэбэ. 14«Харин бидэ юу хэхэ ёһотой болонобибди?» – гэжэ сэрэгшэд мүн лэ асууба. «Хүн зоной юумэ бү дээрмэдэгты, бү буляагты, салин хүлһөөрөөл ажамидарагты!» – гэжэ Иоанн харюусаба+.

15«Энэмнай Христос өөрөө бэшэ аа гү?» – гэжэ зон гайхалдажа, найдан хүлеэһээр байба+. 16Тиихэдэнь Иоанн бултанда хандажа хэлэбэ: «Би таанарые уһаар арюудханаб. Харин намтай жэшээлхэгүй дээгүүр хүн иишэ ерэнэ. Би тэрэнэй гуталайнь ооһорыешье тайлаха эрхэгүйб. Тэрэ ерэхэдээ таанадые Нангин Һүлдэ гал хоёроор арюудхаха. 17Тэрэ таряагаа сэбэрлэхээр хүрзэеэ гартаа адхаад байна: таряагаа суглуулжа өөрынгөө амбаарта хадагалха, харин мэхиинэ һолоомыень залиршагүй галда шатааха»+.

18Иоанн үшөөшье олон арга янзаар Һайн Мэдээсэл зондо номножо, ажамидаралаа хубилгахыень идхажа һургажа байба. 19Ирод хааниие дүүгэйнгээ һамган Иродиадатай һууһанайнь түлөө, мүн олон ондоо нүгэлтэ ябадал хэһэнэйнь түлөө Иоанн тэрэниие элишэлэн зэмэлһэн байгаа. 20Һүүлэй һүүлдэ Ирод хаан Иоанные түрмэдэ хаажа, бүришье аймшагтай нүгэл үйлэдэбэ+.

Иисусые уһаар арюудхаба

21•Бүхы арад зоной уһаар арюудхуулжа байхада, мүн Иисусшье уһаар арюудхуулба. Тэрэнэй Бурханда зальбархада, огторгой нээгдэжэ,+
22гулабхаадал мэтэ Нангин Һүлдэ тэрээндэ бууба. «Ши минии хайрата хүбүүмниш, шамаар би таларханаб», – гэһэн абяан огторгойһоо дуулдаба+.

Иисусай элинсэг үбгэ эсэгэнэр

23•Иисус һургаалаа номножо эхилхэдээ гушаадтай ябаа. Хүнүүд Иисусые Иосифой хүбүүн гэжэ һанадаг байба. Иосиф болбол Илиягай хүбүүн байгаа, 24Илия – Матадай, Матат – Левиин, Левий – Мелхиин, Мелхий – Янайын, Янай – Иосифой хүбүүн, 25Иосиф – Мататиасай, Мататиас – Амосой, Амос – Наумай, Наум – Эслиин, Эслий – Нагайын хүбүүн, 26Нагай – Маатай, Маат – Мататиасай, Мататиас – Семеинэй, Семеин – Иосэхэй, Иосэх – Йодын хүбүүн, 27Йода – Иоанамай, Иоанам – Ресайын, Ресай – Зоробабэлэй, Зоробабэл – Шеалтиэлэй, Шеалтиэл – Нириин хүбүүн, 28Нирий – Мэлхийн, Мэлхий – Адиин, Адий – Косамай, Косам – Элмадамай, Элмадам – Эрэй хүбүүн, 29Эр – Йосиин, Йосий – Елиэзэрэй, Елиэзэр – Иоримой, Иорим – Матадай, Матат – Левиин хүбүүн, 30Левий – Симеоной, Симеон – Иудын, Иуда – Иосифой, Иосиф – Ионанай, Ионан – Элиакимай хүбүүн байгаа, 31Элиаким – Мелейын, Мелей – Менын, Мена – Матадай, Матат – Натанай, Натан – Давидай хүбүүн, 32Давид – Иесейн, Иесей – Обидой, Обид – Боазай, Боаз – Салмоной, Салмон – Нахшоной хүбүүн, 33Нахшон – Аминадабай, Аминадаб – Админай, Админ – Арниин, Арни – Һэцроной, Һэцрон – Перецэй, Перец – Иудын хүбүүн, 34Иуда – Яковай, Яков – Исаагай, Исаак – Абраһамай, Абраһам – Терахай, Терах – Нахорой хүбүүн, 35Нахор – Сэрүгэй, Сэрүг – Рэүгэй, Рэү – Пэлегэй, Пэлег – Эберэй, Эбер – Шелахай хүбүүн, 36Шелах – Кайнанай, Кайнан – Арпакшадай, Арпакшад – Шимэй, Шим – Нойн, Ной – Ламехэй хүбүүн, 37Ламех – Метушлайын, Метушлай – Енохой, Енох – Иарэдэй, Иарэт – Маалалэлэй, Маалалэл – Кенанай хүбүүн, 38Кенан – Эношой, Энош – Шэтэй, Шэт – Адамай, Адам болбол Бурханай хүбүүн байгаа.

4

Иисусые хорхойтуулан туршана

4^1•Иисус Иордан мүрэнһөө Нангин Һүлдөөр дүүрэн бусажа, Һүлдэ тэрэниие сүл губи руу хүтэлжэ абаашаба. 2Тэндэ Иисусые дүшэн хоногой туршада шолмос хорхойтуулан туршаба. Тэдэ бүхы үдэрнүүдтэ Иисус юушье эдингүй ябаа, һүүлдэнь гэдэһэниинь аргагүй ехээр үлдөө һэн+.

3«Ши Бурханай Хүбүүн юм һаа, хилээмэн боло гэжэ энэ шулуунда захирал даа», – гэжэ шолмос Иисуста хэлэбэ. 4«Хүн гээшэ ганса хилээмээр амидардаггүй гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ», – гэжэ Иисус шолмосто харюусаба.

5Шолмос тэрэниие үндэр дээрэ гаргажа, юртэмсын бүхы хаан оронуудые саг зуура харуулба. 6«Эдэ хаан түрэнүүдэй хамаг эрхэ засагые, хамаг эрдэни баялигые би шамда үгэхэб. Эдэ бүгэдэ минии гарта үгтэнхэй, тиин би дуратайл хүндөө тэрэниие үгэхэ эрхэтэйб+. 7Хэрбээ хүлдэм унажа мүргөө һаашни, эдэ бүгэдэ шинии болохо», – гэжэ шолмос хэлэбэ. 8«Эзэн Бурхандаа шүтэжэ, гансал тэрээндээ алба хэжэ бай! – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байдаг», – гэжэ Иисус харюусаба.

9Һүүлэй һүүлдэ шолмос Иисусые Иерусалим хото абаашажа, Бурхан Һүмын орой дээрэ байлгаад: «Хэрбээ ши үнэхөөрөө Бурханай Хүбүүн юм һаа, эндэһээ доошоо һүрэ! 10„Шамайе аршалан хамгаалхые Бурхан өөрынгөө Эльгээмэлнүүдтэ захиралта үгэхэ“ гэжэ, 11мүн „Шулуунда бүдэржэ унахагүйншни тулада тэдэ Эльгээмэлнүүд шамайе гар дээрээ үргөөд ябаха“ гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй ха юм», – гэжэ шолмос хэлэбэ. 12Иисус харюудань: «Бурханшни болохо Дээдын Эзэнээ бү турша гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг», – гэжэ шолмосто хэлэбэ. 13Элдэб янзаар туршан хорхойтуулжа ядаад, шолмос Иисусые халта зуура орхижо ошобо.

Иисус ажалдаа оробо

14•Һүүлдэнь Нангин Һүлдын хүсөөр дүүрэһэн Иисус Галилейдээ бусажа ерэбэ. Тэрээн тухай мэдээсэл бүхы орон нютагаарнь хаа хаанагүй тараба. 15Иисус мүргэлэй гэртэ хүн зондо һургаалаа номножо, бүгэдэ зоной магтаалда хүртэжэ байгаа+.

Назаредэй хүн зон Иисусые буруушааба

16Иисус үдэжэ хүмүүжэһэн Назарет хотоёо бусажа, заншалта ёһоороо субботодо мүргэлэй гэртэ орожо, Нангин Бэшэг сооһоо хэһэг уншахаяа зоной урда зогсобо+. 17Тэрээндэ Исайя лүндэншын ном үгтэбэ. Иисус тэрэ ном нээжэ уншаба:

18«Дээдын Эзэнэй Нангин Һүлдэ зосоомни оршобо,
үгытэй ядуушуулда һайн мэдээсэл номнохыемни
Дээдын Эзэн намайе шэлэжэ абаба.
Хаалтада байһан, олзологдоһон хүнүүдтэ
эрхэ сүлөө айладхахыемни,
һохор зониие хараатай болгохыемни,
хашуулан дарлуулһан зониие сүлөөдэ табихыемни
Дээдын Эзэн эльгээгээ юм.
19Арад зондоо үршөөлөө хайрлаха сагынь ерээ
гэжэ баһа дуулгахаар намайе эльгээгээ юм».

20Иисус номоо хаажа, мүргэлэй гэрэй нэгэ туһалагшада бусаажа үгөөд, һууба. Мүргэлэй гэр соо байһан хүнүүд булта тэрээн тээшэ хараһаар байгаа. 21«Энэ номһоо минии уншаһан, таанадай дуулаһан зүйл бүхэн мүнөөдэр бэелжэ байна», – гэжэ Иисус тэдээндэ хэлэбэ.

22Бүгэдэ зон Иисус тухай хэлсэбэ, уран һайхан үгэнүүдтэнь гайхалсан: «Энэмнай Иосифой хүбүүн бэшэ аал?» – гэлдэбэ. 23Иисус тэдээндэ хэлэбэ: «Эмшэн, түрүүн өөрыгөө һайнаар аргалжа эдэгээ гэдэг үгэ таанад намда хэлэхэ һанаатайт гэжэ мэдэнэб. Капернаум хотодо гайхамшагта үйлэ хэрэг бүтээһэн тухаймни таанад дуулаат. Тиимэл гайхамшаг хэрэг мүнөө эндээ, түрэһэн нютагтаа бүтээ гэхэтнай гээбы+. 24Таанадта үнэн зүрхэнһөө хэлэхэ байнаб: ямаршье лүндэншые түрэһэн нютагтань тоодоггүй юм!+
25Таанадта нэгэ иимэ ушар хөөрэһүү: лүндэншэ Илиягай ажамидарха үедэ Израильда олон бэлбэһэн эхэнэрнүүд байгаа, тиихэдэ гурбан жэл хахад хура бороо оронгүй, ехэ ган боложо, хүнүүд хаа хаанагүй айхабтар ехэ үлэсхэлэндэ нэрбэгдэһэн юм+. 26Теэд тэдэнэй нэгэндэшье Илия эльгээгдээгүй, харин гансал Сидон нютагай Сарепта хотын бэлбэһэн эхэнэртэл тэрэ эльгээгдээ бшуу. 27Елисей лүндэншын ажамидарха үедэ Израильда һэлхэ бузар үбшэнтэн олон байгаа, теэд тэдэнэй нэгэнэйньшье арюудхагдан эдэгээгүй байхада, Сири уласай Нееман лэ гансаараа эдэгэһэн байгаа».

28Мүргэлэй гэр соо байһан зон Иисусай иимэ юумэ хэлэһые дуулахадаа, уур хилэнсэдэ абтажа, 29байрһаан һүрэн бодоод, Иисусые хотоһоо шэрэжэ гаргаад, хадын орой дээрэ асарба. Назарет хото тэрэ хада дээрэ бодхоогдоһон байгаа. Тиигээд зон Иисусые хада дээрэһээ түлхижэ унагаахаяа забдаба, 30харин Иисус тэдэнэй дундуур хаха эсхэн гаража, өөрынгөө харгыгаар ябашаба+.

Ада шүдхэртэ барюулһан хүн

31•Тиигээд тэрэ Галилей можын Капернаум хото ошожо, суббото бүхэндэ тэндэхи зониие һургадаг болобо+. 32Хүнүүд тэрэнэй номнол шагнахадаа, ехээр гайхадаг һэн, юундэб гэхэдэ, һургаалынь хүнэй зүрхэ сэдьхэл аргагүй татажа байгаа бшуу+. 33Мүргэлэй гэр соо ада шүдхэртэ барюулһан нэгэ хүн байжа: 34«Һэ-ээ! Назаредэй Иисус, ши бидэниие яаха гээбши? Ши маниие үгы хэхэеэ ерээ гүш? Би шамайе мэдэхэб: ши Бурханай нангин Хүбүүнши!» – гэжэ шангаар хашхарба+. 35«Абяа аниргүй болоод, энэ хүнһөө гара!» – гэжэ Иисус ада шүдхэртэ захирба. Ада шүдхэр тэрэ хүниие зоной дунда унагаагаад, халташ гэмтээнгүй, бэеһээнь гаража арилба+.

36Тэндэ байгшад булта ехээр гайхалдажа, бэе бэедээ: «Энэмнай ямархан һургаал гээшэб? Яаһан ехэ эрхэ засагтай, шэдитэ хүсэтэй хүн гээшэб? Ада шүдхэрые гара гэхэдэнь, тэрэнь гаража ябашабал!» – гэлсэбэ. 37Тиигээд лэ Иисус тухай һураг оршон тойронхи нютагуудаар дэлгэрэн тараба.

Иисус олон зониие эдэгээбэ

38•Мүргэлэй гэрһээ гараад, Иисус Симонэй гэртэ оробо. Тэндэ Симонэй хадам эхэ халууржа байгаа. Тэрэниие аргалжа эдэгээхыень Иисусые гуйба ха+. 39Иисус тэрэ үбшэн эхэнэртэ дүтэлжэ, халуунда бэеһээнь гара гэжэ захирба. Халууниинь бууража, эхэнэр дары бодоод, айлшадаа хүндэлжэ ороо һэн.

40Наранай орохо багта элдэб үбшэндэ нэрбэгдэһэн бүхы зоболонтодые түрэлхидынь Иисуста асараа һэн. Иисус үбшэн хүн бүхэнэй дээрэнь гараа табяад лэ эдэгээжэ байгаа. 41Олон хүнүүдэй досооһоо ада шүдхэрнүүд гарахадаа, хашха хуугай табилдан: «Ши Бурханай хүбүүнши», – гэлдэбэ. Ада шүдхэрнүүд тэрэнэй Бурханай табисуурта байһые мэдээ бшуу. Харин Иисус энээн тухай хэлэхыень тэдэниие хорижо байгаа+.

42•Хойто үдэрынь Иисус гэрһээ гаража, нэгэ эзэгүй газарта ошобо. Хүн зон тэрэниие бэдэржэ олоод, өөһэдһөөн табиха дурагүй хажуудаа барижа байлгаба+. 43«Би ондоошье хотонуудаар ябажа, Бурханай хаан түрэ тухай һайн мэдээсэл дэлгэрүүлхэ ёһотой хүм. Бурхан намайе энэ хэрэгээр лэ эльгээгээ ха юм!» – гэжэ Иисус тэдээндэ хэлэбэ. 44Тиигээд Иисус Иудей можын мүргэлэй гэрнүүдээр ябажа, һургаалаа номнобо.

5

Иисус түрүүшынгээ шабинарые шэлэжэ абана

5^1•Нэгэтэ хүн зон олоороо Иисусые тойроод, шахасалдан, Бурханай үгэ номнохыень шагнаба. Иисус тиихэдэ Геннисарет далайн эрьедэ зогсожо байгаа+. 2Далайн эрьедэ хоёр онгосын байхые Иисус хараба. Загаһашад эрье дээрэ гаража, гүльмэеэ угаажа заһана. 3Тэдэ хоёр онгосын нэгэниинь Симонэй байгаа. Иисус тэрэ онгосодо һуужа:

«Эрьеһээ нэгэ бага холо болоё», – гэжэ Симондэ хэлэбэ. Тиигээд онгосоһоо арад зониие һургаба.

4Иисус хэлэжэ дүүргэһэн хойноо: «Гүнзэгы газарта ошожо, загаһа баридаг губшуураа хаягты», – гэжэ Симондэ хэлэбэ+. 5«Багша аа, бидэ бүхэли һүниндөө загаһашалаад, юушье баряагүйбди. Теэд танай хэлээ хада губшуураа хаяһуул даа», – гэжэ Симон харюусаба. 6Загаһашад губшуураа хаяжа, аргагүй ехэ загаһа бариба. Даажа ядаһан губшуурынь таһаржа хахаржа байба. 7Тиигээд тэдэнэр нүгөө онгосынхидоо даллан, ерэжэ туһалхыень дуудаба. Тэдэнь ерэжэ, хоёр онгосоёо загаһаар дүүргэбэ. Тиихэдэнь онгосонуудынь уһанда шэнгэхэһээ нааша болоо бэлэй. 8Иимэ олзотой болоһон Симон Пётр Иисусай урда үбдэглэн һэхэрэн һүгэдэжэ: «Дээдын Эзэн аа, намайе орхижо ошогты! Би нүгэлтэй хүнби», – гэжэ хэлэбэ.

9Иимэ ехэ загаһа бариһандаа Симон болон тэрээнтэй ябаһан бүхы хүнүүд, 10мүн тэрэшэлэн Зэбэдэйн хүбүүд, Симонэй нүхэд Яков Иоанн хоёр гайхажа һүрдэжэ байбад. «Бү ай, ши энээнһээ хойшо загаһа барихын орондо хүнүүдые намда хандуулдаг болохош», – гэжэ Иисус Симондэ хэлэбэ+. 11Онгосоёо эрье дээрэ гаргаад, загаһашад бүхы юумэеэ тэндээ орхижо, Иисусай хойноһоо ябаба.

Иисус үбшэн хүниие эдэгээнэ

12•Иисусай нэгэ хотодо ошоод байхадань, арһанай халдабарита үбшэнтэй хүн ерэбэ. Иисусые хараһаар, урдань газар мүргэн унажа: «Дээдын Эзэн, аа! Хэрбээ ши хүсэбэл, намайе арюудхан эдэгээжэ шадахаш», – гэжэ гуйба+. 13Иисус тэрээндэ гараараа халта хүрэжэ: «Эдэгээхэ хүсэлтэйб, арюун болыш даа», – гэбэ. Тэрэ дороо арһанай халдабарита үбшэниинь эдэгэшэбэ. 14«Энээн тухай хэндэшье юумэ бү дуулгаарай. Зүгөөр санаартанда ошожо, бэеэ үзүүлээрэй, тиигээд эдэгэһэнээ бултанда гэршэлхын тула ши Моисейн зарлигай ёһоор үргэл хээрэй», – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

15Тиибэшье Иисус тухай мэдээсэл бүри холуур таража, арад зон бүри олоороо тэрэниие шагнахаяа, үбшэнөө аргалуулхаяа ерэжэл, ерэжэл байба. 16Харин Иисус өөрөө үе үе болоод лэ эзэгүй газарта ошожо, Бурханда мүргэдэг бэлэй+.

Иисус саа үбшэнтэниие эдэгээнэ

17•Нэгэтэ Галилей болон Иудей можын бүхы нютагуудһаа, Иерусалим хотоһоо ерэһэн фарисейнүүдэй болон Хуули заадаг багшанарай суглараад һуухада, Иисус хүнүүдые һургажа байба. Бурханһаа үгтэһэн шэдитэ хүсөөр Иисус ямаршье үбшэн эдэгээжэ шадаха байгаа+. 18Энэ үедэ саа үбшэндэ дайруулһан нэгэ хүниие шэрдэгтэйнь тэлээд абажа ерэбэ. Үбшэнтэниие гэртэ оруулжа, Иисусай урда табиха гэбэ. 19Теэд хара мянган зоной дундуур оруулха аргагүй байжа, гэрэй орой дээрэ гаража, хушалтыень задалаад, гараһан нүхөөр үбшэнтэнөө шэрдэгтэйнь доошонь буулгажа, Иисусай урда табиба. 20Тэдэнэй аргагүй ехэ этигэлтэй байһыень хаража: «Нүгэлнүүдшни хүлисэгдэбэ, нүхэрни», – гэжэ Иисус тэрэ хүндэ хэлээ бэлэй+.

21Хуули заадаг багшанар болон фарисейнүүд хоорондоо зүбшэжэ: «Энэмнай хэн гээшэб? Бурханиие доромжолжо байнал. Ганса Бурханһаа ондоо хэн хүнэй нүгэл хүлисэдэг юм?» – гэлдэбэ+. 22Иисус тэдэнэй юун тухай бодожо байхые мэдээд: «Юундэ тиигэжэ сэдьхэлдээ бодобот? 23„Нүгэлнүүдшни хүлисэгдэбэ“ гэхэдэ бэлэн хилбар гү, али „Бодоод яба!“ гэхэдэ гү? 24Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй газар дэлхэй дээрэ нүгэл шэбэлнүүдые хүлисэхэ эрхэтэй байһые таанар мүнөө мэдэхэт», – гэжэ Иисус хэлэбэ. Тиигээд саа үбшэнтэй хүндэ хандан: «Бодоод, дэбисхэрээ абаад, гэртээ хари», – гэбэ. 25Тэрэнь хүнүүдэй хараһаар байтар бодоод, хэбтэһэн шэрдэгээ абажа, Бурханиие магтан зальбарһаар гэртээ хариба. 26Хүн зон булта гайхажа сошожо, Бурханаа алдаршуулан: «Гайхалтай юумэ энэ үдэр үзэбэбди даа!» – гэжэ айн һүрдэн үгэлбэд.

Иисус Левийе шэлэжэ абана

27•Энээнэй һүүлээр Иисус газаашаа гарахадаа, алба татааша Левий гэгшын татабари суглуулдаг газартаа һуухыень хараад: «Хойноһоомни яба», – гэбэ. 28Тэрэнь бодожо, бүхы юумэеэ орхёод, Иисусай хойноһоо ябаба.

29Левий Иисусые гэртээ урижа, ехэ һайнаар хүндэлбэ. Тэндэнь Иисустай хамта алба татаашадшье, мүн бусадшье олон хүнүүд һуулсаа+. 30«Юундэ таанад алба татаашадтай, нүгэл хэгшэдтэй хамта эдеэлжэ, ундалжа һуунабта?» – гэжэ фарисейнүүд болон Хуули заадаг багшанар Иисусай шабинарта хандажа, гэмэр-гутар гэлдэбэ+. 31«Элүүр уладта эмшэн хэрэггүй, харин үбшэн хүнүүдтэ хэрэгтэй юм. 32Бурханда хандахыень би үнэн сэдьхэлтэниие бэшэ, харин нүгэл хэгшэдые дуудахаяа ерээ хүнби!» – гэжэ Иисус тэдээндэ харюусаба+.

Масаг сахиха тухай асуудал

33•«Иоаннайшье, фарисейнүүдэйшье шабинар үргэлжэ масаг сахижа, Бурхандаа мүргэжэ байдаг лэ, харин шинии шабинар эдихэ, уухыел мэдэнэл», – гэжэ фарисейнүүд ба Хуули заадаг багшанар Иисуста хэлэбэ+. 34Тиихэдэнь Иисус тэдээндэ харюусаба: «Таанар түрэ хурим дээрэ найрлажа байһан айлшадые хүрьгэн хүбүүнэй байха сагта масаг сахигты гэжэ баадхаха аалта+? 35Зүгөөр хүрьгэн хүбүүниие тэдэнһээ абаад ябаха үдэрэй ерэхэдэнь, тэдэ айлшад масаглахал»+.

36Иисус тэдээндэ иимэ һургаалта үгэнүүдые хэлэбэ: «Хэншье хуушан хубсаһанда шэнэ бүдөөр халааһа табидаггүй бшуу. Тиигэхэ болоо һаа, шэнэ хубсаһаа хахалжа хаяад, хуушандааш тааруулжа шадахагүйл. 37Һая нэрэһэн архияа хуушан туламда хэдэггүйл, хээ һаань, тэрэ архинь эһээд, хуушан туламаа хахалжа, архиньшье, туламыньшье хэндээшье хэрэггүй болохол. 38Шэнэ архиие шэнэ хүхүүртэл юулэхэ ёһотой. 39Хуушан архи уужа үзэһэн хүн шэнэ архи амталха дурагүй байдаг, юундэб гэхэдэ, „хуушан архинь дээрэ“ гэдэг ха юм».

6

Субботын тухай асуудал

6^1•Нэгэ субботодо Иисус шабинартаяа таряалангай газараар үнгэржэ ябаа. Шабинарынь хоолос таһалжа, альган дээрээ үйрүүлээд, орооһыень эдибэ. 2«Субботодо хэжэ болохогүй юумэ юундэ хэнэбта?» – гэжэ фарисейнүүдэй зариманиинь хэлэбэ. 3Иисус тэдэндэ иигэжэ харюусаа һэн: «Давид хаанай хамта ябалсагшадтайгаа үлэсхэлэн ябахадаа юу хэһэн тухайнь таанар уншаагүй аалта? 4Давид хаан Бурханай гэртэ ороод, үргэлэй хилээмэ абажа эдеэд, суг ябаһан хүнүүдтээ үгэһэн байна. Харин санаартанһаа ондоо хэншье тэрэ хилээмэ эдихэ эрхэгүй байгаа». 5Саашань Иисус: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн субботыншье Эзэн мүн», – гэжэ нэмэбэ.

Гар хатанхай хүн тухай

6Иисус баһа нэгэ субботодо мүргэлэй гэртэ орожо, һургаалаа номнобо. Тэндэ баруун гараа хатанхай нэгэ хүн байгаа+. 7Субботодо хатаһан гартай хүниие эмшэлэгшэ аа гү гэжэ Иисусые зэмэлхэ һанаатай Хуули заадаг багшанар болон фарисейнүүд тэрэниие гэтэн ажаглажа байбад+. 8Иисус тэдэнэй хара һанаае мэдэжэ, хатаһан гартай хүндэ хандан: «Бодоод, эндэ хүнүүдэй урда гаража зогсо!» – гэжэ хэлэбэ. Тэрэнь бодоод, зоной урда зогсобо. 9Иисус үнөөхи Хуули заадаг багшанарта болон фарисейнүүдтэ хандажа: «Субботодо бидэ һайн юумэ хэхэ гү, али муу юумэ үйлэдэхэ ёһотой гүбди? Хүнэй ами абарха гү, али һүнөөхэ ёһотой гүбди? Таанад юун гэхэ байнат?» – гэжэ асууба+. 10Тиигээд Иисус тэдэниие бултыень шэртэн хаража, гараа хатанхай хүндэ: «Гараа һарбай!» – гэбэ. Тэрэнэйнь гараа һарбайхада, гарынь эдэгэшэһэн байба. 11Тиихэдэ Хуули заадаг багшанар ба фарисейнүүд галзууралдан, энэ Иисусые яахамнайб гэжэ хоорондоо зүбшэбэ.

Иисус арбан хоёр элшэнэрээ шэлэжэ абаа

12•Тухайлбал, тэрэл үедэ Иисус хадын оройдо гаража, бүхэли һүниндөө Бурхандаа мүргэбэ. 13Үглөөгүүрынь Иисус шабинараа дуудажа, тэдэнэйнгээ дундаһаа арбан хоёрыень шэлэжэ, элшэнэрээр томилбо. 14Тэдэнь хэд бэ гэхэдэ, Симон (Иисус тэрэниие Пётр гэжэ нэрлээ), Андрей (Симон ба Андрей хоёр аха дүүнэр байгаа), Яков, Иоанн, Филипп, Варфоломей,+
15Матвей, Фома, Алфейн Яков хүбүүн, зелотуудай бүлгэмэй гэшүүн Симон,+
16Яковай Иуда хүбүүн, мүн хожомынь урбаһан Иуда Искариот гэгшэд болоно+.

Иисус һургана, номноно, эмшэлнэ

17•Иисус шабинартайгаа хамта хада дээрэһээ буужа, тэгшэ талада тогтобо. Тэндэнь олон шабинарынь, мүн бүхы Иудей можоһоо, Иерусалимһаа, далайн эрьедэ оршодог Тир, Сидон хотонуудһаа тоогүй олон зон сугларба. 18Тэдэ зон Иисусай номнол шагнахаяа, үбшэнһөө аргалуулхаяа ерээ. Мүн ада шүдхэрнүүдтэ баригдаһан хүнүүдшье ерэжэ эмшэлүүлэн эдэгэбэ. 19Тэдэ зон Иисуста гараараа халта хүрэхые оролдоно, юундэб гэхэдэ, тэрээнһээ шэдитэ хүсэн сасаржа, хүн бүхэниие эдэгээжэ байгаа бшуу+.

Баяр жаргал ба уйдхар гашуудалнууд

20Иисус шабинар тээшээ хараад, иигэжэ хэлэбэ:

«Бурханай Һүлдые угаа хүсэгшэд, жаргалтайт,

Бурханай хаан түрэ танай ха юм.

21Мүнөө үлэсхэлэн байгшад, жаргалтайт,

Таанад элбэг дэлбэг эдихэ юумэтэй байхат.

Мүнөө уйлаашад жаргалтайт,

Таанад баярладаг хүхидэг болохот+.

22Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнһээ боложо таанадые хүнүүдэй үзэн ядажа, доромжолоошье һаань, мүргэлэй гэрһээ намнаашье һаань, үнэн нэрыетнай гутаагаашье һаань, таанад жаргалтайт+. 23Мүнөө таанарые үзэн ядагшадай үбгэ эсэгэнэрыньшье урдань лүндэншэдтэ баһал иимэ муугаар хандадаг байһан юм. Тиимэһээ таанадые тиигэжэ доромжолжо, дарамталжа байбалнь, ехэл баясагты, хүхижэ һүрэжэ байгты! Таанад тэнгэридэ агууехэ шагналда хүртэхэ бшуут!+

24Зүгөөр, таанар баяшуул, гашуудал зоболон үзэхэт,

Таанад жаргалаа хүсэд эдлэжэ бараа ха юмта+.

25Мүнөө дуран соогоо садхалан байгаашад,

Таанар үлэн хооһон ябажа, гашуудал зоболон үзэхэт.

Мүнөө энеэлдэжэ ханяалдажа байгаашад,

Уйлаха бархирха сагтнай ерэжэ, зобохот.

26Таанадые бүхы хүнүүдэй аргагүй ехээр магтажа байбалнь, таанар уй гашуудал үзэхэт! Таанадые магтаашадай эсэгэнэрынь хуурмаг лүндэншэдые баһал тиигэжэ магтадаг байгаа бшуу.

Дайсадаа хайрлажа байха тухай

27•Намайе шагнажа байгшад, таанадта иигэжэ хэлэнэб: дайсадтаа дуратай байгты, таниие үзэн ядагшадта һайниие хэгты, 28таниие хараалай муухайгаар хараагшадые юрөөгты, таниие доромжологшодой түлөө зальбарагты+. 29Нэгэ хасарыетнай альгадаһан хүндэ нүгөө хасараа табижа үгэгты, дэгэлыетнай буляажа абаһан хүндэ самсаяа тайлажа үгэгты+. 30Танһаа юумэ эриһэн хүндэ хэрэгтэйень үгэгты, юумыетнай абаа һаань, һөөргэнь бү нэхэгты. 31Бусад хүнүүд танда ямараар хандаһай гэжэ һананабта, тон тэрээндэл адляар таанад өөһэдөө хүнүүдтэ хандагты+. 32Таанадта хайра дуратай зонииел хайрлажа байбалтнай, Бурхан таниие магтаха аал? Нүгэлтэншье өөһэдыень энхэрэн талархадаг хүнүүдтэ дуратай байдаг ха юм. 33Тандал һайниие хэһэн хүнүүдтэ һайниие хэдэг һаатнай, Бурхан тэрэнэйтнай түлөө танда талархаха аал? Нүгэлтэншье өөһэдтэнь һайн хүнүүдтэ һайнаар хандадаг ха юм! 34Бусаажа үгэхэ гэжэ найдаһан хүндөөл юумэ урьһалдаг һаатнай, Бурхан тэрэнэйтнай түлөө танда талархаха аал? Нүгэлтэншье бэе бэедээ юумэ зээлеэр үгэлсэхэдөө, һөөргэнь тэрэнээ бүхэлеэр бусаажа абахаар үгэдэг ха юм. 35Харин таанад дайсадаа энхэрэгты, һайниие хэгты, харюудань юушье хүлеэнгүй урьһаар үгэгты. Тэрэнэйнгээ түлөө агууехэ шагналда хүртэхэт, Дээдын Бурханай үхибүүд байхат. Ашые харюулдаггүй, муу һанаатай хүнүүдтэшье Бурхан энэрхы һайн байдаг бшуу. 36Эсэгынтнай танаа энхэржэ хайрлажа ябадагтал адляар таанадшье бусад зониие энхэржэ хайрлажа ябагты+.

Бусад зониие шүүбэрилэн зэмэлхэ тухай

37•Бусад зониие бү шүүбэрилэн зэмэлэгты, тиигэбэл Бурхан таанадые шүүбэрилэн зэмэлхэгүй. Бусадые бү муушалагты, тиихэдээ өөһэдөө муушалуулхагүйт. Бусадые хүлисэжэ байгты, тиихэдэтнай Бурхан таанадые хүлисэхэ+. 38Бусад зондо юумэ үгэдэг байбалтнай, Бурханшье таанадта үгэжэ байха. Үгэһэн юумэнтнай элбэг дэлбэгээр, хэмжээнһээ үлүүгээр, обогор болоод, хормойдотнай дүүрэн бусажа ерэхэ. Хүндэ ямар хэмжээгээр юумэ үгэнэт, тиимэл хэмжээгээр Бурхан өөһэдтэтнай үгэхэ»+.

39Иисус тэдээндээ иимэ һургаалта үгэнүүдые хэлэбэ: «Һохор хүн һохор хүниие хүтэлэн ябажа шадаха аал? Хоюулаа нүхэ руу унаха бэшэ гү+? 40Шабинь багшаһаа үлүү байхагүй, харин эрдэмдэ һурахадаал, багшынгаа зэргэ боложо шадаха+. 41Нүхэрэйнгөө нюдэндэ байһан гэшүүһэ хараад, өөрынгөө нюдэндэ байһан модо юундэ обёорногүйбши? 42Өөрынгөө нюдэндэ байһан модо харахагүй аад лэ: „Байза, би шинии нюдэндэ ороод байһан гэшүүһэ гаргаһууб“, – гэжэ яажа хэлэхэ болонош? Хоёр нюуртан! Түрүүшээр өөрынгөө нюдэнэй модо гарга, тиигээ һаа, нүхэрэйнгөө нюдэнэй гэшүүһэ яажа гаргахые мэдэхэлши.

Модон болон тэрэнэй үрэ жэмэс тухай

43•Һайн модондо муу үрэ жэмэс ургадаггүй, харин муу модонһоо һайн үрэ жэмэс гарадаггүй. 44Модоной шанарынь үрэ жэмэсээрнь мэдэгдэдэг! Үүргэнэ модондо үзэм жэмэс ургадаггүй, үрмэдэһэ һөөгһөө үзэм жэмэс гарадаггүй. 45Һайн хүн сэдьхэлэйнгээ үнэтэ баялиг сооһоо һайнииень гаргадаг, харин хара һанаатай хүн харата дорой сэдьхэлэйнгээ суглуулбариһаа мууень гаргадаг. Зүрхэ сэдьхэлдэ байһан юумэн хэлэнэй үзүүртэ гарадаг ха юм+.

Хоёр барилгашан тухай

46•Минии зааһанай ёһоор һайн юумэ үйлэдэхэгүй аад, юунэйхиие Дээдын Эзэн, Дээдын Эзэн гэжэ намайе нэрлэнэбта+? 47Намда ерэжэ, һургаалыемни шагнаһан, тэрэниием бэелүүлһэн хүн хэндэ адлиб гэжэ таанадта хэлэжэ үгэһүү. 48Жэшээнь, нэгэ хүн газар гүнзэгыгөөр малтажа, гэрэйнгээ һуури шулуун дээрэ табиба гэе. Ехэ үер боложо, тэрэ гэртэнь уһан эбхэрэн ерэбэшье, һууриһаань хүдэлгэхэгүй, юундэб гэхэдэ, тэрэ гэр һайнаар баригдаһан байна. Һургаалыемни шагнажа, бэелүүлжэ байһан хүн тиимэ гэр баригшада адли. 49Харин һургаалыем шагнаад, тэрэниие дүүргэдэггүй хүн гэрээ шулуун һууригүйгөөр газар дээрэ бариһан хүндэл адли. Уһанай эбхэрэн ерэхэдэ, тэрэ гэрынь дары бутаржа, эбдэржэ һалаха».

7

7^1•Эдэ бүгэдые хүн зондо хэлэһэн хойноо Иисус Капернаум хото ошобо. 2Тэрэ хотодо зуунай нэгэ даргын эгээн шухала хэрэгтэй зарасань хүндөөр үбшэлөөд, үхэхөө хэбтэбэ ха. 3Тэрэ дарга Иисус тухай дуулахадаа, «Манайда ерэжэ, зарасыемни абарыт даа» гэһэн гуйлтатайгаар тэрээндэ еврейнүүдэй ахамадуудые эльгээгээ һэн. 4Ахамадууд Иисуста ерэжэ: «Энэ хүмнай туһа хүргэмөөр һайн хүн юм+. 5Энэ хүн арад зондомнай дуратай юм, манда өөрөө мүргэлэй гэр барижа үгөө юм», – гэжэ ехэтэ гуйба. 6Тиимэһээ Иисус тэдээнтэй ошолсобо. Гэртэнь дүтэлжэ ябахадань, зуунай дарга урдаһаань нүхэдөө эльгээжэ: «Эзэн, бэеэ бү зобоогты даа. Би таниие гэртээ оруулхаар бэшэ ахир дорой амитанби. 7Тиимэһээ би өөрөө танда ошохоёо зүрхэлөөгүйб. Гансал зарлигаа буулгажа хайрлыта, тиибэлтнай зарасамни эдэгэшэхэл. 8Ушарынь хэлэбэл, бишье баһал дээрээ ноёдтой, мүн мэдэлдээ сэрэгшэдтэй хүнби. Тэдэнэйнгээ нэгэндэнь: „Ошо“ гэхэдэм ошодог, нүгөөдэдэнь: „Ерэ“ гэхэдэм ерэдэг, зарасадаа: „Тэрээниие хэ“ гэхэдэм хэдэг юм». 9Иисус энээниие дуулаад, ехээр гайхаба. Тиигээд дахажа ябаһан олон зон тээшэ эрьежэ: «Би израильшуудайшье дунда иимэ һүзэг этигэлтэй хүниие үзөөгүйб», – гэбэ. 10Даргын эльгээһэн хүнүүдэй һөөргөө бусажа ошоходонь, зараса эдэгэшоод байгаа һэн.

Иисус бэлбэһэн эхэнэрэй хүбүүе бодхооно

11Удангүй Иисус Наин хото ошоо һэн. Тэрээниие шабинарынь, мүн хүн зон олоороо дахажа ябаа. 12Хотын хаалгада хүрэхэдэнь, олон зон наһа бараһан хүниие хүдөөлүүлжэ ябаба. Тэрэнь бэлбэһэн эхын ори ганса хүбүүн байгаа. 13Иисус эхыень харахадаа, аргагүй ехээр хайрлажа: «Бү уйла», – гэжэ хэлэбэ+. 14Тиигээд хажуудань ошожо, тэлүүрэйнь ойро хүрэбэ. Тэлэжэ ябаһан хүнүүд зогсоодхибо. Иисус наһа бараһан хүндэ: «Залуу хүбүүн, бодо!» – гэжэ хэлэбэ+. 15Наһа барагшань тэлүүр дээрээ һуугаад, юумэ хэлэжэ эхилээ һэн. Иисус тэрэ хүбүүе эхэдэнь абаашажа үгэбэ.

16Хүн зон бүгэдэ айн һүрдэбэ, Бурханиие алдаршуулан магтаба: «Агууехэ лүндэншэ манай дунда мүндэлбэл, арад зондоо туһалхаяа Бурхан морилжо ерэбэл», – гэлдэбэ+.

17Иисус тухай энэ мэдээсэл бүхы Иудей уласаар, оршон тойронхи газар нютагуудаар тараба.

Уһаар арюудхагша Иоанн тухай

18•Энэ ушар тухай Иоаннда шабинарынь дуулгаба. 19Иоанн хоёр шабияа дуудажа: «Ерэхэ ёһотойнь ши гээшэ гүш, али бидэ ондоое хүлеэхэ ёһотой гүбди гээд һуража ерэгты», – гэжэ тэдэнээ Иисуста эльгээбэ+. 20Тэдэнь Иисуста ерээд: «Бурханһаа заларжа ерэхэ ёһотойнь та гээшэ гүт, али бидэ ондоое хүлеэхэ гүбди гээд мэдэжэ ерэхыемнай Уһаар арюудхагша Иоанн танда эльгээгээ», – гэжэ хэлэбэ. 21Эгээл энэ үедэ Иисус олон хүнүүдые үбшэ хабшанһаань эдэгээбэ, ада шүдхэрнүүдһээнь сүлөөлбэ, олон һохор хүниие хараатай болгобо. 22Иисус Иоаннай шабинарта хандажа: «Һохор хүнүүдэй дахин харадаг болоһые, дохолон хүнүүдэй ябадаг болоһые, арһанай халдабарита үбшэнтэй хүнүүдэй арюудхагдаһые, дүлии хүнүүдэй һонор болоһые, үхэһэн хүнүүдэй үндын бодоһые, үгытэй хүнүүдэй Бурханай хаан түрэ тухай номнол дуулаһые, хараһанаа, мүн дуулаһанаа Иоаннда ошожо хэлэгты. 23Нам тушаа һэжэг түрөөгүй хүн жаргалтай юм», – гэжэ хэлэбэ+.

24Иоаннай шабинарай ябаһан хойно Иисус арад зондоо Иоанн тухай хэлэжэ оробо: «Иоаннда сүл губи руу ошоходоо, ямархан юумэ харахаяа найдаабта? Һалхинда найгалзажа байһан хулһа харахаяа гү+? 25Таанар юу үзэхэеэ тиишэ ошообта? Зөөлэн хубсаһа үмдөөд ябаһан хүниие гү? Теэд ялагар салагар, үзэсхэлэн һайханаар хубсалһан хүнүүд хаанай ордонуудтал ажаһуудаг ха юм. 26Таанар юу үзэхэеэ тиишэ ошообта? Лүндэншые гү? Тиимэ даа, тиихэдэ таанад лүндэншэһөө дээгүүр хүниие хараалта гэжэ таанарта хэлэнэб+. 27Нангин Бэшэг соо: „Шинии ябаха харгы бэлдэхыень би түрүүндэшни өөрынгөө Эльгээмэлые ябуулнаб“, – гэжэ Бурхан Иоанн тухай хэлэнэ+. 28Иоаннһаа агууехэ хүн эхын умайһаа түрөөгүй юм. Зүгөөр Бурханай хаан орондо байгшадай эгээлэй багань Иоаннһаа ехэ юм»+.

29Иоаннай һургаһан ёһоор уһаар арюудхуулһан бүхы зон, тэрэнэй тоодо алба татаашадшье, Иисусай хэлээшые шагнаад, Бурханиие алдаршуулба+. 30Харин Иоаннай һургаһанай ёһоор уһаар арюудхуулхаһаа арсаһан фарисейнүүд болон Хуули заадаг багшанар Бурханай айладхаһан зарлигые дуулаха дурагүй байба.

31Иисус үргэлжэлүүлэн хэлэбэ: «Зай, энэ оршон үеын зониие хэд юудтэй жэшэлтэйб, юрэдөө эдэнэр хэдтэй адли гээшэб? 32Эдэнэр газаа һууһан үхибүүдэй:

„Бидэнэй жэмбүүрээр наадахада,
таанар хатараагүйт.
Бидэнэй гунигтай дуу дуулахада,
таанар уйлаагүйт“, – гэжэ
бэе бэедээ хэлэһэндэл адли юм.

33Иоаннай ерэхэдээ, хилээмэ эдидэггүй, архи уудаггүй байхадань, таанар тэрэниие „ада шүдхэртэ барюулһан хүн“ гэбэт+. 34Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй ерээд, юумэ эдидэг, дарһа болгодог байхадань, таанар „Харыт, энэмнай эдимэр, архиншан, алба татаашадай, нүгэл хэгшэдэй нүхэрынь байнал“ гэбэт+. 35Тиигэбэшье Бурханай сэсэн мэргэниинь үри хүүгэдээрнь баталагдадаг юм».

Симон гэдэг фарисейн гэртэ

36•Нэгэ фарисей Иисусые үдын хоолдо гэртээ уриба. Иисус гэртэнь орожо, хоол барихаяа һууба. 37Хотын зоной дунда нүгэлтэй гэжэ суурхаһан нэгэ эхэнэр Иисусые фарисейндэ хоол барина гэжэ дуулаад, шабар домбо соо һайхан хангалтай тоһо абажа ерээ. 38Тиигээд Иисусай ара талада хүлдэнь һуугаад, уйлажа байгаад, нюдэнэйнгөө нулимсаар хүлыень угааба, толгойнгоо үһөөр аршан, таалан, һайхан хангалтай тоһо хүлдэнь түрхибэ. 39Гэртээ Иисусые уриһан фарисей иигэжэ байһыень хараад: «Энэ хүн үнэхөөрөө лүндэншэ байгаа һаа, хүлыень ямар эхэнэрэй хүрэжэ байһые мэдэхэл һэн даа; нүгэлтэй эхэнэр байна гэжэ тухайлхал һэн даа», – гэжэ зосоогоо бодобо+. 40Теэд Иисус тэрээндэ: «Симон, би шамда нэгэ юумэ хөөрэһүү», – гэбэ. «Хөөрыш даа, багша», – гэжэ Симон харюусаба. 41«Нэгэ хүн хоёр хүндэ мүнгэ урьһалаа һэн ха: нэгэндэнь – табан зуун динари[*], нүгөөдэдэнь – табин динари+. 42Тэдэ хоёрой үриеэ бусааха аргагүй байһыень ойлгоод, мүнгэ урьһалагша хоюулыень хүлисөө һэн. Үрииень хүлисэгшэдэ тэдэ хоёрой алиниинь үлүү ехээр энхэрхэ байнаб?» – гэжэ Иисус һураба+. 43«Ехэ үритэй байжа хүлисүүлһэн хүниинь ааб даа гэжэ һананаб», – гэжэ Симон харюусаба. «Зүб хэлэнэш», – гэжэ Иисус хэлэбэ. 44Тиигээд эхэнэр тээшэ эрьелдэн, Симондэ хэлэбэ: «Энэ эхэнэрые харана гүш? Танайда ороходом, ши хүл угааха уһа үгөөгүйш, харин энэ эхэнэр нюдэнэйнгөө нулимсаар хүлыем угаагаад, үһөөрөө аршаа. 45Ши намайе таалаагүйш, харин энэ эхэнэр танайда орохоһоом хойшо хүлыем таһалгаряагүй таалажа байгаа. 46Ши толгойем оливай тоһооршье түрхеэгүйш, харин энэ эхэнэр үнэтэй хангалтай ургамалай тоһоор хүлыем түрхеэ. 47Энэ эхэнэрэй хэһэн олон нүгэлынь хүлисэгдөө. Тиимэһээл энэ намайе иимэ ехээр энхэржэ хайрлажа байна. Зүгөөр багаар хүлисүүлэгшэд бирагүйхэн энхэрэл хайра үзүүлдэг юм». 48Тиигээд Иисус эхэнэртэ: «Нүгэлшни хүлисэгдэбэ», – гэжэ хэлэбэ+. 49Бэшэ айлшадынь доро дороо: «Нүгэл хүлисэжэ байдаг энэ хүмнай хэн гээшэб?» – гэжэ бодобо. 50«Этигэлшни шамайе абарба, амгалан мэндэ ябыш даа», – гэжэ Иисус үнөөхи эхэнэртэ хэлэбэ+.

8

Иисуста туһалдаг эхэнэрнүүд тухай

8^1Удаань Иисус хото турануудаар, хүдөө нютагуудаар ябажа, Бурханай хаан түрэ тухай Һайн мэдээсэл номнобо. Тэрээнтэй хамта арбан хоёр шабинарынь ябалсаа+. 2Мүн Иисусаар үбшэн зоболонгоо эдэгээлгүүлһэн, ада шүдхэрнүүдээ намнуулһан хэдэн эхэнэрнүүд тэрээнтэй ябалсаа гэбэл: бэеһээн долоон ада шүдхэр гаргуулһан Мария Магдалина,+
3Ирод хаанай түшэмэл Хуза гэгшын Иоанна һамган, Сусанна болон бусад олон хүнүүд ябалсаба. Тэдэ эхэнэрнүүд Иисусые, шабинарыень тэдхэжэ байгаа+. 4•Нэгэтэ хото бүхэнһөө хүн зоной олоороо суглархада Иисус иимэ һургаалта үгэнүүдые хэлэбэ: 5«Нэгэ таряашан таряа тарихаяа гараба. Үрэһэеэ сасахадань, зариманиинь харгын хажууда унажа гэшхүүлбэ, шубууд тэдэнииень тоншобо гэхэ. 6Зарим үрэһэниинь шулуутай газар унажа, бултайгааш һаа, шииг нойтогүйдэжэ, гандашаба. 7Бэшэ зарим үрэһэниинь үүргэнын дундуур унажа, тэндэнь ехээр ургаһан буртаг үбһэндэ даруулшаба. 8Зарим үрэһэниинь үрэжэлтэй газарта унажа бултайгаад, һайн ургаса үгэбэ: тариһан үрэһэнһөөнь зуу дахин ехэ ургаса гараба». Түгэсхэлдэнь Иисус: «Шэхэтэй юм һаа, анхарагты», – гэһэн үгэнүүдээр хөөрөөгөө дуусхаба+.

Һургаалта үгэнүүдэй зорилго

9•«Энэ һургаалта үгэнүүдтнай ямар удхатай юм?» – гэжэ шабинарынь Иисусһаа һурабад. 10«Бурханай хаан түрэ тухай гүн нюусанууд таанадтал тайлбарилагдана, харин бусад хүнүүдтэ һургаалта үгэнүүдээр лэ хэлэгдэнэ. Тиимэһээ тэдэнэр хаража, шагнажа байһан мүртөө үнэн удхыень ойлгодоггүй+.

Иисус таряашан тухай һургаалта үгэнүүдые тайлбарилна

11Эдэ һургаалта үгэнүүдэй удха иимэ: үрэһэн гээшэнь Бурханай үгэ мүн+. 12Харгын хажууда унаһан үрэһэн гээшэнь – Бурханай номнол үгэнүүдые шагнагшад мүн, теэд удаань шолмос ерэжэ, ойлгоһон юумыень сэдьхэлһээнь ходолжо абаашана, тиихэдэнь тэдэ хүнүүд этигэхэеэ болижо, абарагдахагүй болоно. 13Шулуутай газарта унаһан үрэһэн гээшэнь – номнол үгэнүүдые шагнаад, тэрэниие ойлгожо баярлабашье, тэрэ үгын сэдьхэлдэнь гүнзэгы үндэһэлөөгүй ушарһаа тиимэ хүнүүд саг зуура һүзэглэбэшье, хатуу бэрхэ сагай ерэхэдэ һүзэглэхэеэ болишодог+. 14Үүргэнэ соо унаһан үрэһэн гээшэнь – номнол үгэнүүдые шагнабашье, урдынхидаал адли хубиингаа хэрэгтэ дашуурһаар, эд зөөриин барлаг болоһоор, бэеэ жаргуулха шуналда абтаһаар ямаршье аша үрэ асарангүй һалагшад тухай хэлэгдэнэ+. 15Үрэжэлтэй газарта унаһан үрэһэн гээшэнь – номнол үгэнүүдые шагнажа, сэдьхэлдээ бүхөөр хадагалжа, тэсэбэритэй ябажа, аша үрэ асарагшад тухай хэлэгдэнэ+.

Гэрэл туяа тухай

16Зула аһаагаад, хэншье тэрэнээ амһартаар бүглэдэггүй, орон дороо табидаггүй, харин ороһон хүнэй гэрэлыень харахын тула табюур дээрэ табидаг ха юм+. 17Эгээл тэрээн шэнги элидэ гараагүй далда юумэн байхагүй, мэдээжэ болоогүй нюуса байхагүй+. 18Таанар анхаралтайгаар шагнагты! Ушарынь юуб гэбэл, юумэтэй байһан хүндэ нэмэгдэжэ үгтэхэ. Юумэгүй байһан хүнһөө өөртэнь бии гэжэ һанаһан һүүлшын юумэнииньшье абтаха».

Иисусай эжы, аха дүүнэр тухай

19•Эжынь, дүүнэрынь Иисуста ерэбэ. Хара мянган зоной байһан дээрэһээ өөртэнь ойртожо шадабагүй+. 20«Эжышни, дүүнэршни шамтай уулзахаяа ерээд, газаа байна», – гэжэ хүнүүд Иисуста дуулгаба. 21«Бурханай үгэ шагнажа, тэрэ үгөөр ябагшад хадаа эжымни, аха дүүнэрни гээшэ», – гэжэ Иисус харюусаба+.

Иисус далайн шуурга номгоруулна

22•Нэгэтэ Иисус шабинартаяа онгосодо һууба. «Далайн нүгөө эрьедэ гараябди», – гэжэ тэрэ хэлээ. Тиигээд тэдэнэр эрьеһээ холодобо+. 23Онгосоор тамарха зуураа Иисус унташаба. Гэнтэ ехэ шанга һалхин буужа, онгосо руунь уһан орожо, шэнгэхэ аюул тохёолдоо һэн ха. 24Шабинарынь Иисусые һэреэжэ: «Багша! Багша! Уһанда шэнгэжэ хосорхоёо байналди!» – гэбэд. Иисус һэреэд, дошхорһон һалхиие, долгитоһон уһые хорибо. Тиихэдэнь далай аалин номгон болошобо. 25«Таанарай этигэлтнай яашоо гээшэб?» – гэжэ Иисус шабинарһаа һураба. Тэдэнь ехээр гайхаһан, һүрдэһэн амитад: «Энэ һалхи, уһанда захиралта үгэжэ, мэдэлдээ оруулдагнай Хэн гээшэб?» – гэжэ хоорондоо хэлсэбэ.

Иисус ада шүдхэрнүүдтэ барюулһан хүниие эдэгээбэ

26•Тэдэнэр онгосоороо Галилей далайн нүгөө эрьедэ оршодог Гераса хотын тушаа тамаржа ерэбэ. 27Иисусай онгосоһоо буужа эрье дээрэ гарахада, досоогоо ада шүдхэрнүүдтэй хотын нэгэ хүн дайралдаба. Тэрэ хүн үнинэй хубсаһа хунар үмдэхэеэ, гэртэ байхаяа болёод, агы соохи үхээриин газарта байрладаг һэн ха. 28Иисусые хараһаар тэрэ хүн хашха хуугай табяад, хүлдэнь унажа: «Иисус, Дээдын Бурханай Хүбүүн, би танда ямар хамаатай хүнбиб? Намайе бү зобоогыт даа, ехэтэ гуйнаб!» – гэжэ ори дуу табиба+. 29Юундэ тиигээб гэхэдэ, Иисус тэрэ хүн сооһоо үтэр гара гэжэ ада шүдхэртэ захираа бшуу. Тэрэ хүнэй досоонь ада шүдхэр оло дахин шэгэжэ ородог байгаа бшуу. Хүнүүд тэрэ зоболонтые хүлеэдшье, гэнжэдэ һуулгаадшье, харууһалаадшье ядалсаа һэн. Досоонь ороһон ада шүдхэр гэнжыень таһа татаад, тэрээниие эзэгүй хооһон газарта намнажа абаашадаг байгаа. 30«Нэрэшни хэн бэ?» – гэжэ Иисус тэрээнһээ һураба. «Үй түмэн», – гэжэ тэрэ харюусаба. Юундэб гэхэдэ, тоогүй олон ада шүдхэрнүүд тэрэ хүнэй досоонь орожо, шэгэшоод байгаа бшуу. 31«Маниие тамын оёоргүй нүхэ руу оро гэжэ бү баалыт даа», – гэжэ ада шүдхэрнүүд Иисусые гуйжа оробо. 32Ехэ һүрэг гахай хадада бэлшэжэ ябаа. «Тэдэ гахайнуудта шэгэжэ орохыемнай зүбшөөгыт даа», – гэжэ ада шүдхэрнүүд Иисусые гуйба. Иисус зүбшөөгөө һэн. 33Хүнэй бэеһээ гараад, ада шүдхэрнүүд гахайнууд руу оробо. Гахайн һүрэг гүйлдэжэ, эгсэ эрье дээрэһээ далай руу һүрэжэ, уһанда шэнгэшэбэ.

34Гахай адуулагшад тиимэ юумэ хараад, тэндэһээ гүйлдэжэ, хото хүдөөгөөр үзэһэн ушар тухайгаа хөөрэбэ. 35Юунэй болоһые харахаяа хүн зон ерэхэдээ, ада шүдхэрөө гаргуулжа, элүүр ухаантай, эдэгэһэн хүнэй хубсаһа хунараа үмдэнхэй, Иисусай хүлдэ һуужа байхые хараад, айн һүрдэбэ+. 36Досоогоо ада шүдхэртэй хүнэй яажа эдэгэхые хараһан хүнүүд ерэһэн зонтой һониноороо хубаалсаба. 37Тэнсэлгүйгөөр айн һүрдэһэн Герасын бүхы зон Иисусые нютагһаань гаража ябахые гуйба. Иисус онгосодоо һуужа, Галилейдээ бусаба+. 38Досооһоо ада шүдхэрнүүдээ гаргуулһан үнөөхи хүниинь суг ябалсахаар зүбшөөл гуйба. Теэд Иисус тэрэниие абангүй: 39«Гэртээ хари, Бурханай хэды ехэ юумэ бүтээһэн тухай хүн зондо хөөрэ», – гэжэ хэлэбэ. Тэрэ хүн Иисуста аргалуулһан тухайгаа бүхы хотоор ябажа хөөрэбэ.

Амяа табижа байһан басаган ба үбшэн эхэнэр тухай

40•Иисусай бусажа ерэхэдэнь, үнинэй хүлеэжэ байһан арад зон тэрэниие баяртайгаар угтаба. 41Нэгэ Иаир гэжэ нэрэтэй мүргэлэй гэрэй даргань Иисуста ерээ һэн. Тэрэ хүн Иисусай хүлдэ унан мүргэжэ: «Манайда морилжо хайрлыт даа», – гэжэ гуйба+. 42Юундэ тиигээб гэхэдэ, тэрэнэй арбан хоёртойхон ори ганса басаганиинь ехээр үбшэлөөд, үхэхэ туйлдаа хүрэһэн байгаа.

Иисусай тэрэ айлда ошожо ябахада, тэрэниие тойроод хүн зон олошорбо. 43Нэгэ эхэнэр арбан хоёр жэлдэ шуһа гоожоод тогтодоггүй ушарһаа ехээр зобожо байгаа. Эмшэдтэ аргалуулжа, хамаг зөөри зөөшэеэ бараашье һаа, тэрэ эдэгээгүй ябаа. 44Тэрэ эхэнэр Иисусай араһаа ерэжэ, хубсаһандань гараараа халта хүрэбэ ха. Тэрэ дороол шуһаниинь тогтошобо+. 45«Хэн намайе хүрөөб?» – гэжэ Иисус һураба. Тэндэ байһан хүнүүдэй бил хүрөөгүйб гэжэ булта хэлэхэдэнь, Иисустай суг ябаһан Пётр болон бусад шабинарынь: «Таниие тойроод байһан зон эндэ тэндэһээтнай түринэл. „Хэн намайе хүрөөб“ гэжэ юундэ асуугаа юмта?» – гэбэ. 46«Үгы даа, нэгэл хүн намайе хүрөө. Бэеһээмни элшэ хүсэнэй гарахые мэдэрээб», – гэжэ Иисус хэлэбэ+. 47Нюужа шадахагүйгөө ойлгоһон тэрэ эхэнэр Иисусай ойро шэшэрэн ерэжэ, хүлдэнь унаад, Иисуста юундэ хүрэһэнөө, хайшан гэжэ тэрэ дороо эдэгэһэнээ бүхы зондо дуулгаба. 48«Басаган, этигэлшни шамайе абараа. Амгалан тайбан ябаарай», – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

49Иисусай иигэжэ хэлэжэ байхада, мүргэлэй гэрэй даргада нэгэ хүн ерэжэ: «Басаганшни наһа барашабал даа. Багшые үшөө зобоогоод яахабши даа», – гэбэ ха. 50Харин ерэһэн хүнэй хэлэһые дуулаһан Иисус: «Бү ай. Этигээд лэ бай, басаганшни элүүр мэндэ байха», – гэжэ Иаирта хэлэбэ. 51Тэрэ айлда ерэжэ, сугтаа ябаһан хүнүүдһээ гансал Пётр, Иоанн, Яков болон тэрэ басаганай эхэ эсэгэ хоёрто орохыень зүбшөөгөөд, ондоо нэгэшье хүниие оруулбагүй+. 52Хүн зон булта басагые алдаһандаа шаналжа, үбсүүгээ альгадан уйлалдажа байгаа.

«Бү бархиралдагты. Энэ басаган наһа бараа бэшэ, миин лэ унтажа байна», – гэжэ Иисус хэлэбэ+. 53Басагые үхэшөө гэжэ мэдэжэ байһан зон Иисусые наада барин энеэлдэбэ. 54Иисус үнөөхи басагые гарһаань баряад: «Басаган, бодо даа!» – гэжэ шангаар хэлэбэ+. 55Басаган амидыржа, тэрэ дороо бодобо. Басагаяа эдеэлүүлхыень Иисус захиба. 56Басаганай аба эжы хоёр гайхахын ехээр гайхаа һэн. Зүгөөр энэ болоһон ушар тухай хэндэшье бү хэлэгты гэжэ Иисус тэдээндэ захиба+.

9

Арбан хоёр элшэнэртээ захяа заабари үгэнэ

9^1•Иисус арбан хоёр шабияа дуудажа, бүхы ада шүдхэрнүүдые даран гаргаха, үбшэнүүдые аргалха хүсэ шадабари, эрхэ засаг тэдэндээ олгобо+. 2Удаань Бурханай хаан түрэ тухай номнохыень, үбшэнтэниие эдэгээхыень тэдэнээ эльгээбэ. 3«Харгыдаа тулга таягшье, туулмаг сүүмхэшье, эдихэ юумэшье, мүнгэшье, һэлгэхэ хубсаһашье, бүри юушье бү абагты. 4Шэнэ газар ерээд, ямар айлда буунабта, тэрэ нютагһаа гаража ошотороо тэрэл айлдаа байгты. 5Харин таанадые хүн зоной хүлеэжэ абахагүй байбалнь, хотоһоонь гарахадаа, хүлдэтнай халдаһан тооһо һэжэрэн дурагүйлхэһэнөө мэдүүлээрэйгты», – гээд Иисус захиба+. 6Тиин шабинарынь хүдөө нютагуудаар ябажа, Һайн Мэдээсэл номнобо, ябаһан газартаал үбшэнтэниие эдэгээбэ+.

Иродэй мэгдэһэн сошоһон тухай

7•Боложо байһан эдэ ушарнууд тухай дуулаад, Ирод хаан ехэл сошожо мэгдэбэ, юундэб гэхэдэ, нэгэ зариман Иоанн үхэһэнөө амидыраа гэжэ хэлсээ+. 8Нүгөө зариман Илия ерээ гэлдээ, баһа бусад зониинь эртэ урдын лүндэншэдэй нэгэн амидыраа гэжэ хэлсээ. 9«Би Иоаннай тархи таһалуулаа бэлэйлби. Теэд хүн зоной анхарал иигэжэ татажа байһан энэ хэн гээшэб?» – гэжэ Ирод хэлээд, Иисустай уулзахаяа һанаа һэн ха+.

Иисус таба мянган хүниие эдеэлүүлжэ садхааба

10•Элшэнэр Иисуста бусажа ерээд, юу хэһэн тухайгаа хөөрэбэ. Иисус тэдэнээ дахуулжа, бусадһаа холодон, Бетсаида гэжэ хото ошобо+. 11Теэд арад зон хайшаа ошоһыень мэдээд, хойноһоонь дахабад. Иисус тэдэниие һайнаар угтажа, Бурханай хаан түрэ тухай айладхаба, бэе муутайшуулые аргалжа эдэгээбэ.

12Нара орохо дүхэжэ байхада арбан хоёр шабинарынь Иисуста ерэжэ: «Бидэ мүнөө эзэгүй сүл газарта байнабди, дахажа ябаһан эдэ олон зоноо хажуугаархи тосхон, хүдөө нютаг руу эльгээгты, тэндэ хонохо, эдеэлхэ газараа олог лэ», – гэбэд. 13«Таанад өөһэдөө эдэ зондо эдихэ юумэ үгэгты», – гэжэ Иисус шабинартаа хэлэбэ. «Бидэ оройдоол табан монсогор хилээмэтэй, хоёр загаһатай байнабди. Эдэ зондо эдихэ юумэ худалдажа абаагүй һаа, бултандань хүртэхэгүйл», – гэжэ тэдэнь харюусаба. 14Табан мянга шахуу ганса эрэшүүл тэндэ ябалсаа бшуу.

«Эдэ зониие таби-табин хүнөөр бүлэглүүлэн һуулгагты!» – гэжэ Иисус шабинартаа хэлэбэ. 15Тэдэнь бүхы зониие бүлэг бүлэгөөрнь таһалжа һуулгаба. 16Иисус тэрэ табан монсогор хилээмэ, хоёр загаһа абаад, тэнгэри өөдэ шэртэн, Бурханда баяр баясхалан хүргөөд, хилээмэ загаһаяа хухалаад лэ, зондо хубаахыень шабинартаа дамжуулба. 17Хүнүүд булта эдеэлжэ садаа. Үлөөдэһыень суглуулхадань, арбан хоёр түрсүүг болоо һэн.

Иисус гээшэмнай хэн бэ?

18•Нэгэтэ Иисусай гансаараа Бурханда зальбаржа байхада, тэрээндэ шабинарынь ерэбэ. «Намайе арад зон хэн гэжэ һанана хаб?» – гэжэ Иисус тэдэнһээ һураба. 19«Зариман таниие Уһаар арюудхагша Иоанн гэлсэнэ, нүгөө зариман Илия гэлсэнэ, харин бусадынь эртэ урдын лүндэншэдэй нэгэниинь амидыраа гэжэ һанана», – гээд шабинарынь харюусаба+. 20«Таанар намайе хэн гэжэ һананабта?» – гэжэ Иисус һураба. «Бурханай табисуурташ гэжэ һананабди», – гэжэ Пётр харюусаба+.

Иисус зобохо, үхэхэ тухайгаа хэлэнэ

21•«Энээн тухай хэндэшье ама бү гарагты», – гэжэ Иисус шабинартаа хатуугаар захиба. 22Тиигээд үшөө хэлэбэ: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн аргагүй ехээр зобохо, ахамадууд, ахамад санаарта болон Хуули заадаг багшанар тэрээнһээ арсаха. Тэрээниие алаха, теэд гурбадахи үдэртөө тэрэ дахин амидырха»+.

23Тиигээд Иисус бүхы хүнүүдтэ хандажа хэлэбэ: «Намтай ябалсаха дуратай хүн өөр тухайгаа бодохоёо болёод, үдэр бүхэн хэрээһэеэ үргэлөөд[*], хойноһоомни яба+. 24Ушарынь хэлэбэл, ами наһаяа абарха һанаатай хүн тэрэнээ алдаха, харин минии түлөө ами наһаяа үгэбэл, тэрэнээ абарха. 25Хүн бүхы дэлхэйе олзолоод, харин ами бэеэ һүнөөһэн гү, али гэмтээһэн байбал, ямар ашаг олзотой байхаб даа+? 26Намһаа, минии һургаалһаа эшэбэлтнай, би, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хожом өөрынгөө, Эсэгынгээ, мүн Бурханай Эльгээмэлнүүдэй алдар нэрэ нэрлүүлэн, энэ дэлхэйдэ ерэхэдээ, таанадһаа өөрөөшье эшэхэб+. 27Эндэ байгшадай зариман Бурханай хаан түрэ үзөөгүйдөө үхэхэгүй гэжэ таанадта үнэн зүрхэнһөө хэлэхэ байнаб!»+

Иисусай бодото алдар

28•Иигэжэ хэлэһэнэйнгээ һүүлээр найма хоноод, Иисус Пётр, Иоанн, Яков гурбые абаад, Бурхандаа зальбархаяа хадын оройдо гараба+. 29Мүргэжэ байхадань, Иисусай шэг шарай гэнтэ хубилжа, хубсаһаниинь ялалзан, саб сагаан болошобо. 30Гэнтэ Иисустай хөөрэлдэжэ байһан хоёр хүн харагдаба. Тэдэ Моисей Илия хоёр байгаа. 31Тэнгэриин алдараар толорон бии болоһон тэдэ хоёр Иерусалим хотодо Иисусай нүгшэлэй ямар удхатай байха тухай хэлээ. 32Пётр болон нүгөө хоёрынь бүхөөр унтажа байһанаа гэнтэ һэрин гэхэдээ, Иисусай һүр жабхаланта байдалые, мүн хажуудань хоёр хүнэй зогсохые хараба. 33Тэдэ хоёрой Иисустай хахасажа байхада: «Багша! Эндэ байхадамнай манда ямар һайн гээшэб! Гурбан майхан бодхоое, нэгыень шамда, нэгыень Моисейдэ, үшөө нэгыень Илияда», – гэжэ Пётр юун гэжэ байһанаа өөрөөш мэдэнгүй дуугаржархиба. 34Тиигэжэ Пётрой хэлэһээр байтарынь үүлэн буужа, тэдэниие һүүдэрээрээ хушаба. Үүлэндэ хушагдахадаа, тэдэнэр айжа абаба. 35«Энэ минии шэлэжэ абаһан Хүбүүн юм! Тэрэнэй үгөөр ябагты!» – гэжэ абяан үүлэн сооһоо хэлэбэ+. 36Тэрэ абяанай дуулдахаяа болиходо харахадань, Иисус гансаараа байба. Пётр, Иоанн, Яков гурбан тиихэдэ хараһан үзэһэнөө нюужа, хэндэшье хэлэбэгүй.

Иисус ада шүдхэртэ барюулһан хүбүүе эдэгээбэ

37•Үглөөдэрынь Иисусай гурбан шабитаяа хадаһаа буухада, тэдэниие ехэ олон зон угтажа байгаа. 38Зоной дундаһаа гэнтэ нэгэ хүн Иисуста хандажа хашхарба: «Багша аа, минии хүбүүе үзэжэ үгыт даа, би таниие ехэтэ гуйнаб. Энэ ори ганса хүбүүмни юумэл! 39Ада шүдхэрэй добтолходо, энэ хүбүүмни гэнтэ хашхаран хуугайлна, шүрбэһэниинь таталдажа, амаараа хөөһэ бурана, шадал тэнхээнь барагдажа, ехээр ядарһанайнь лэ һүүлээр тэрэ ада шүдхэр тэрэниие орхижо ошоно. 40Ада шүдхэрые гаргажа үгыт гэжэ шабинарыетнай гуйһамни, шэгэһэн ада шүдхэрые тэдэ даража шадаагүй». 41«Этигэл һүзэггүй, забхай ябадалтай зон аа! Үшөө хэды шэнээн таанадтай байхабиб? Үшөө хэды болотор таанадые тэсэжэ байхабиб? Хүбүүгээ абаад ерэ!» – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ. 42Хүбүүнэй дүтэлжэ ябахада, шэгэһэн ада шүдхэр тэрэниие газарта унагаагаад, шүрбэһыень таталдуулжа оробо. Харин Иисус ада шүдхэрые хорижо, хүбүүе эдэгээгээд, эсэгэдэнь тушааба+. 43•Бурханай агууехэ хүсэ шадалые хараһан бүгэдэ зон гайхалдаа һэн.

Иисус дахин үхэхэ тухайгаа хэлэнэ

Иисусай бүтээһэн шэдитэ үйлэ хэрэгүүдтэ хүн зоной гайхан ханажа байхада: 44«Хэлэхэ юумыемни бүхөөр хадуужа абагты: Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүнүүдэй гарта тушаагдахань», – гэжэ Иисус шабинартаа хэлэбэ+. 45Теэд шабинарынь хэлэһэн үгэнүүдэйнь удха ойлгобогүй, юундэб гэхэдэ, үнэн удха тэдэнһээ далдалаатай байгаа бшуу. Тиигээдшье тайлбарилан багшаһаа һурахаяа зүрхэлбэгүй+.

Хэн агууехэб?

46•Тиигэжэ байтараа, хэмнай агууехэб гэжэ шабинарынь доро дороо бодобо. 47Тэдэнэйнгээ һанал бодол мэдэһэн Иисус нэгэ үхибүүе абажа, хажуудаа байлгаад, 48тэдээндээ хэлэбэ: «Минии нэрээр энэ үхибүүе тогтоожо абаһан хүн намайе тогтоожо абаһан болоно, намайе тогтоожо абаһан хүн намайе иишэ эльгээһэн Бурханиие тогтоожо абаһан болоно. Юундэб гэхэдэ, таанадай эгээн даруу номгонтнай эгээл агууехэтнай гээшэ»+.

Иисусай талада, мүн тэрээндэ эсэргүү талада байһан зон тухай

49«Багша аа, шинии нэрээр ада шүдхэрнүүдые дарадаг хүниие бидэ хараабди. Тиин маанадаар суг ябалсаагүй юм хадань бидэ тэрэниие хорёобди», – гэжэ Иоанн хэлэбэ+. 50«Хорихо гэжэ бү оролдогты! Танда эсэргүүсээгүй хүн танай талада байна», – гэжэ Иисус Иоаннда болон бусад шабинартаа хэлэбэ+.

Самаряан тосхонойхин Иисусые угтажа абахаяа һэдэбэ

51Тэнгэридэ абтаха сагайнгаа ойртожо байхада Иисус Иерусалим хото ошохо гэжэ хатуугаар шиидэбэ+. 52Түрүүлэн тэрэ хэдэн түлөөлэгшэдөө хэрэгтэй бүхы юумэ бэлдэжэ байхаарнь самаряан тосхон эльгээбэ+. 53Теэд Иисусай Иерусалим хото ошожо байһые мэдэһэн тосхонойхид тэрэниие угтажа абахаяа һэдээ бэлэй. 54Тиихэдэнь Яков Иоанн хоёр шабинарынь: «Эзэн аа, тэнгэриһээ гал буулгажа[*], эдэ зониие бултыень шатаахамнай гү?» – гэжэ багшаһаа һураба+. 55Тиихэдэнь Иисус эрьен хаража, тэдэниие хорибо[*]. 56Тиигээд тэдэ ондоо тосхон ошоо бэлэй.

Иисусые дахаха дуратай байһан гурбан хүн тухай

57•Замда ябахадань нэгэ хүн Иисуста: «Танай хаанашье ошоо һаа, би һалангүй дахаад ябахаб», – гэжэ хэлэбэ. 58«Араата үнэгэн орохо нүхэтэй, тэнгэриин шубуун хонохо уургайтай юм, харин Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн толгойгоо табижа амарха газаргүйл», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ.

59Үшөө нэгэ хүндэ Иисус: «Намайе дахажа яба», – гэбэ. «Дээдын Эзэн, аа! Түрүүшээр гэртээ харижа, эсэгэеэ хүдөөлүүлээд ерэхыемни табииш даа», – гэжэ тэрэнь урдаһаань хэлэбэ. 60«Үхэһэн хүнүүд өөһэдөө үхөөшэдөө хүдөөлүүлэг лэ. Харин ши ябажа, Бурханай хаан түрэ тухай номно», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ.

61«Эзэн аа, би таниие дахахал байнаб. Теэд түрүүн гэр бүлынхидтэеэ баяраа хэлсээд ерэхыемни зүбшөөгыт», – гэжэ баһа нэгэ хүн хэлэбэ. 62«Газар хахалхаяа анзаһа бариһан аад, гэдэргээ хаража сухариһан хүн Бурханай хаан түрэдэ хэрэггүй», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ.

10

Иисус далан хоёр хүниие шэлэжэ даалгабаритай ябуулна

10^1•Тэрэнэйнгээ һүүлээр Иисус үшөө далан хоёр хүниие шэлэжэ абаад[*], өөрынгөө ошохо гэһэн хото хүдөө руу хоёр хоёроор эльгээхэдээ, иигэжэ захиба: 2«Ургаса ехэ байна, теэд тэрэниие суглуулха хүнүүдынь үсөөн лэ. Тиимэһээ ургасаяа суглуулха хүдэлмэрилэгшэдые ябуулхыень Ургасын Эзэндэ зальбарагты+. 3Ябагты даа! Һүрэг шононууд руу хурьгадые тууһан мэтэл таанадые эльгээнэб+. 4Мүнгэншье, туламшье, гуталшье бү абажа ябагты, харгыдаа хүниие мэндэшэлжэ сагаа бү гээгты. 5Ямаршье айлда ороходоо, түрүүнэй түрүүндэ: „Танай гэр бүлынхид амгалан тайбан һуухатнай болтогой!“ – гэжэ юрөөгөөрэйгты. 6Хэрбээ тэндэ амгалан тайбаниие хүсэдэг хүнүүдэй ажамидардаг юм һаань, танай юрөөһэн амгалан тайбантнай тэдэн дээрэ тогтохо; харин амгалан тайбаниие хүсэдэггүй зоной байбалнь, тэрэтнай таанартаа бусаха. 7Бууһан айлдаал хоножо, үгэһэн юумыень эдижэ, уужа байгты: хүдэлмэрилэгшэ ажалайнгаа түлөөһэ абаха эрхэтэй бшуу. Айлнуудые һэлгэжэ бү гүйгты+. 8Тиигээд али нэгэн хотодо ороходотнай, хүн зоной таанадые угтажа абабал, үгэһэн юумыень эдигты+. 9Тэндэхи үбшэнтэниие эдэгээгты, тиигээд: „Бурханай хаан түрэ эндэтнай мэнэ гэһээр тогтохо“, – гэжэ хүн зондо хэлэжэ ябагты+. 10Али нэгэн хотодо ороходотнай, тэндэхи зоной таанадые угтажа абаха дурагүй байбалнь, гудамжада гараад: 11„Таанадые һэргылэн, хүлдэмнай халдаһан хотынтнай тооһыешье гүбижэ таанадта орхинобди. Зүгөөр Бурханай хаан түрэ оршон тогтохо дүтэлөө гэжэ мэдэгты!“ – гээрэйгты+. 12Зарга шүүбэриин болохо Үдэр таниие угтажа абаагүй хотынхид Содом хотынхидһоо бүри үлүү аймшагтай хэһээлтэдэ хүртэхэ. Зүгөөр Содом хотынхидые ямар аймшагтайгаар хэһээхэб гэжэ бодоод үзэгты.

Этигэл һүзэггүй хото тухай

13•Хоразин хотынхид, таанад уй гашуудал үзэхэт! Бетсаида хотынхид, таанад уй гашуудал үзэхэт! Хэрбээ танай хотонуудта бүтээһэн гайхамшагта хэрэгүүдээ Тир Сидон хотонуудта үзүүлһэн байбални, тэдэ хотын зон үни гэһээр Бурханда хандаха һэн. Тэдэнэр хахархай хубсаһа үмдэжэ, тархи дээрээ үнэһэ адхажа нүгэлнүүдээ гэмшэһэнээ баталха бэлэй+. 14Тиин Зарга шүүбэриин болохо Үдэр Бурхан Тир, Сидон хотынхидтэ таанадта ороходоо бүри үршөөл хайратайгаар хандахал. 15Капернаум хотынхид, таанад огторгойдо алдаршаха һанаатай байна гүт? Таанад тамын оёорто унахат!

16Түлөөлэгшэдни, таанадые шагнажа байһан хүнүүд намайешье шагнана, таанадые буруушааһан хүнүүд намайешье буруушаана. Харин намайе буруушааһан хүнүүд намайе иишэ эльгээһэн Бурханиие буруушаана гээшэ», – гэжэ хэлэбэ+.

Далан хоёр түлөөлэгшэдэй бусажа ерэһэн тухай

17Далан хоёр түлөөлэгшэдынь хото хүдөөгөөр ябаһанаа ехэ баяртай бусажа ерээд: «Эзэн аа, танай нэрэһээ захирхадамнай ада шүдхэрнүүдшье үгыемнай дуулана», – гэжэ хэлэбэд+. 18Тиихэдэнь Иисус тэдээндээ хэлэбэ: «Тэнгэриһээ Сатанагай сахилгаан мэтээр доошоо унаһые би хараһан байнаб+. 19Шагнагты даа, могой болон хорото абаахайнуудые, мүн хамаг дайсадай хүсые дараха засаг таанадта барюулааб. Тиимэһээ таанадта ямаршье хүсэн хоро хэжэ шадахагүй+. 20Таанад ада шүдхэрнүүдые мэдэлдээ оруулһандаа бэшэ, харин нэрэеэ тэнгэридэ бэшүүлһэндээ баярлагты!»+

Иисус Эсэгэдээ баяр баясхалан хүргэнэ

21•Энэ үедэ Нангин Һүлдын Иисусые баяраар дүүргэхэдэ, тэрэ: «Газар тэнгэриин Дээдын Эзэн, Эсэгэмни! Сэсэн мэргэн, эрдэм номтой зонһоо далдалан нюуһан юумэеэ эгээлэй юрын зондо нээжэ элирүүлһэнэйшни түлөө шамда баяр баясхалан хүргэнэб. Зүб даа, Эсэгэмни, ши иимэл юумэнэй болохые хүсэжэ байгаа ха юмши. 22Бүхы юумые Эсэгэмни намда үгөө. Эсэгэһээ ондоо хэншье Хүбүүе мэдэхэгүй, мүн Хүбүүнһээ, баһа Хүбүүнэй дуулгаһан хүнүүдһээ ондоо хэншье Эсэгые мэдэхэгүй», – гэжэ айладхаба+.

23Тиигээд Иисус шабинартаа аминдань хандан хэлэбэ: «Таанадай хаража байһан юумые хараһан хүн аза жаргалтай+. 24Олон лүндэншэд, хаашуул таанадай хаража байһан юумые харахые ехээр хүсэбэшье, хараагүй, таанадай дуулажа байһан юумые дуулаха дуратай байгаад, дуулажа шадаагүй гэжэ таанадта хэлэхэ байнаб»+.

Энэрхы сэдьхэлтэй самаряан хүн

25Нэгэ Хуули заадаг багша һууриһаа бодожо, Иисусые туршаха хүсэлтэйгөөр: «Багша аа, мүнхэ амидаралтай байхын тула би юу хэхэ ёһотойбиб?» – гэжэ асууба+. 26«Хуули соо юун гэжэ бэшээтэй байдаг бэ? Тэрэниие яажа ойлгодогбта?» – гэжэ Иисус урдаһаань һураба. 27«„Дээдын Эзэн Бурхандаа бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ, бүхы һүнэһэ һүлдөөрөө, бүхы хүсэ шадалаараа, бүхы ухаан бодолоороо дуратай бай“, баһа „Дүтын хүндөө өөртөөл адли дуратай бай“ гэжэ тэндэ бэшээтэй байдаг», – гэжэ тэрэнь харюусаба+. 28«Ши зүб харюусабаш. Эдэ заабаринуудые дүүргэжэ ябаа һаа, ши мүнхэ амидаралтай байхаш», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ+. 29Харин Хуули заадаг багша бэеэ сагааруулхые оролдон: «Дүтымни хүн хэн болоноб?» – гэжэ Иисусһаа һураба. 30Иисус тэрэ дороо харюусаба: «Нэгэ хүн Иерусалимһаа Иерихон хото руу ошожо ябаба ха. Харгыдаа тэрэ дээрмэшэдтэ баригдашаба гэхэ. Дээрмэшэд байһан юумыень буляажа абаад, зада сохёод, арай амиды голтой юумые орхёод зугадаба. 31Тушаан боложо нэгэ санаартан тэрэ харгыгаар ябаа. Гэбэшье тэрэниие хараад, хажуугаарнь гарашаба. 32Баһа нэгэ левит хүн тэрэ газартань ерэжэ, хэбтэһэн хүниие хараад, хажуугаарнь гарашаба. 33Мүн тэрэл харгыгаар ябаһан нэгэ самаряан хүн гэмтэгшые хараад, хажуудань ерээд, аргагүй ехээр хайрлаба+. 34Шархыень улаан архяар угаагаад, тоһо түрхин уяба, элжэгэндээ һуулгажа, зоной буудаг газарта абаашаад, тэрэ хүнөө харууһалжа хонобо. 35Хойто үдэрынь айлшадай буудаг газарай эзэндэ хоёр динари мүнгэ үгөөд, „Энэ хүниие харууһалжа байгаарай, үлүү гаргаша гаргаа һааш, бусаха замдаа түлэхэб“, – гэбэ». 36Тиигээд Иисус нүгөө Хуули заадаг багшаһаа: «Юун гэжэ һананаш, эдэ гурбанай хэниинь дээрмэшэдтэ сохюулһан хүндэ эгээн ойро дүтэ болоноб?» – гэжэ һураба. 37«Хайрлажа, амиинь абарһан хүн», – гэжэ нүгөөдынь харюусаба. «Шишье тиимэ юумэ хэжэ ябаарай!» – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ.

Марфа Мария хоёр тухай

38Замда ябажа байхадаа Иисус шабинартаяа нэгэ тосхондо хүрэбэ. Марфа гэжэ нэрэтэй нэгэ эхэнэр тэрэниие гэртээ оруулжа хүндэлөө+. 39Тэрэ эхэнэрэй Мария дүүнь Дээдын Эзэнэй хүлдэнь һуугаад, хэлэһэн үгыень шагнаба+. 40Харин Марфа айлшанаа хүндэлхэ гэжэ туха сүлөөгүй хүдэлнэ. Тиигээд Иисуста дүтэлжэ: «Эзэн аа, энэ минии дүүгэй хамаг ажалаа нам дээрэ хаяад байхыень харанагүй гээшэ гүт? Эгэшэдээ туһала гэжэ дүүдэм хэлыт», – гэбэ. 41«Марфа, нүхэрни, ши дан олон юумэндэ һанаагаа табижа, хаанааш хүрэнэгүйш+. 42Харин нэгэл юумэндэ гол һанаагаа табиха хэрэгтэй. Мария дүүшни дэмбэрэлтэ һайхан хэрэг шэлэнхэй, тэрэнииень хэншье болюулжа шадахагүй», – гэжэ Иисус айладхаба.

11

Хайшан гээд зальбархаб?

11^1•Нэгэтэ хаанашьеб Иисусай зальбаржа дүүргэһэнэй һүүлээр: «Эзэн аа, Иоаннай шабинараа һургаһан шэнгеэр Бурханда яажа зальбархые манда заажа хайрлыт», – гэжэ шабинарайнь нэгэн гуйба+. 2Иисус шабинартаа хэлэбэ: «Бурхандаа иигэжэ мүргэгты:

Эсэгэмнай! Нангин нэрэшни алдаршахань болтогой.

Хаан түрэшни мандахань болтогой,
3Ажамидаралаймнай хоол
Үдэр бүхэндэ мандаа үгэжэ байгаарайт.
4Манда мууе хэһэн алибаа хүниие
Манай хүлисэдэгтэл адляар
Бидэнэйшье нүгэл хилэнсые хүлисыт даа.

Горидолго хорхойтуулгада маниие бү оруулыт даа!»+

5Иисус тэдээндээ хэлэбэ: «Танай нэгэн хани нүхэртэй байгаа һэн гэлэй. Һүниин тэндэ та нүхэртөө ошожо: „Ханимни, намдаа гурбан монсогор хилээмэ зээлеэр үгыш, 6харгыдаа ябаһан нэгэ нүхэрэйнгөө орожо ерэхэдэ, табиха юумэгүй байбаб“, – гэбэт гэлэй. 7Тиихэдэтнай нүхэртнай үүдэнэйнгээ саанаһаа: „Хүндэ хашаргаан бү гарга: үүдэмни бүхөөр шэбхэдээтэй, үхибүүдни намтаяа унтаридаа оронхой; бодожо шамда хилээмэ үгэхэ аргамгүй“, – гэжэ танда харюусаба гэлэй. 8Тиигээд тэрэ нүхэртнай һэшхэлээрээ боложо, хилээмэ үгөөгүйшье һаа, эреэд һалахагүйдэтнай бодожо, эреэшыетнай дууһан үгэхэ баатай болохо гэжэ таанадта хэлэхэ байнаб. 9Тиимэһээ эригты, тиихэдэтнай танда үгэхэл; бэдэрэгты, тиихэдээ олохот; үүдэ тоншогты, тиихэдэтнай танда нээхэ. 10Юундэб гэбэл, эриһэн алишье хүн абадаг, бэдэрһэн хүн олодог, тоншоһон хүндэ үүдэ нээжэ үгэдэг+. 11Хүбүүнэйнгээ загаһа эрихэдэнь, могой барюулха эсэгэ таанарай дунда байха аал?[*]
12Үгышье һаа, хүбүүнэйнгээ үндэгэ эрихэдэ, тэрээндээ хорото абаахай үгэхэ эсэгэ байха аал? 13Хэрбээ нүгэл шэбэлтэй таанадай үхибүүдтээ һайн юумэ үгэжэ шададаг байхадатнай, Огторгойн Эсэгэ гуйһан хүн бүхэндэ Нангин Һүлдэеэ бүришье дуратайгаар үршөөхэл!»+

Иисус ба Веельзевул

14•Иисус нэгэ хүндэ шэгэһэн хэлэгүй ада шүдхэрые бэеһээнь зайлуулба. Ада шүдхэрэй гарахада, нүгөө хүниинь дуугардаг болошобо. Тэндэ байһан зон ехэтэ гайхалсаба: 15«Иисус Веельзевулай, ада шүдхэрнүүдэй ноёной хүсөөр лэ ада шүдхэрнүүдые дарана», – гэжэ тэдэнэй зариман хэлэбэ+. 16Нүгөөдэ зариманиинь Иисусые туршажа, Бурханай заяаһан хүн байһанаа тэнгэриһээ баталагдаһан гайхамшагта дүлгэ тэмдэг харуулыш даа гэбэ+. 17Тэдэнэй бодол тааһан Иисус хэлэбэ: «Хэдэн бүлэг боложо хубааралдаад, хоорондоо хёморолдоһон алишье хаан орон хооһорон, бутаран һалаха. Тиин нэгэ гэр бүлын гэшүүдынь эбээ таһаран хэрэлдэбэл, тэрэ гэр бүлэ һалаха, һарниха болоно. 18Хэрбээ Сатана дотороо хоёр һанаатай болоо һаа, тэрэнэй хаан орониинь яагаад бүтэн байха бэлэй? Харин таанад шүдхэрнүүдэй Веельзевул ноёной хүсөөр ада шүдхэрнүүдые хүнэй бэеһээ зайлуулна гэжэ нам тухай хэлсэнэт. 19Хэрбээ Веельзевул ноёной хүсөөр ада шүдхэрнүүдые хүнэй бэеһээ зайлуулдаг һаамни, танай шабинар хэнээр айлгажа, ада шүдхэрнүүдые зайлуулдаг бэ? Зүб, тэдэ шабинартнай буруу байдалыетнай баталнал!+
20Хэрбээ Бурханай хүсөөр ада шүдхэрнүүдые дарадаг һаамни, тэрэ Бурханай хаан түрын эндэтнай тогтоод байһые баталха.

21Хэрбээ нэгэ хүсэтэй хүнэй буу зэбсэг барижа, ордон гэрээ хамгаалаа һаань, зөөри зөөшэнь бүтэн байха. 22Бүри хүсэтэй хүн тэрээндэ добтолжо ороод, тэрэниие диилээ һаа, бүхы найдалынь болохо буу зэбсэгыень буляаха, зөөрииень олзолхо байна.

23Минии тала баряагүй хүн намда эсэргүү гээшэ. Намтай хамта ургаса суглуулаагүй хүн тэрэ ургасые үрижэ һалгаана гээшэ+.

Ада шүдхэрэй бусалган тухай

24Хүнэй бэеһээ гараһан ада шүдхэр уһагүй сүл губяар тэнэжэ, амар заяа бэдэрээд, олохогүйдөө: „Байһан гэртээ бусахам ха даа“, – гэдэг. 25Бусажа ерэхэдэнь, хуушан гэрэйнь бог хамагдаһан, сэбэрлэгдэһэн байдаг. 26Тиигээд тэрэ ада шүдхэр ябажа, өөрһөөн һураггүй хоротой долоон ада шүдхэр абаад, һөөргөө тэндэ шэгэн орожо байрладаг. Тиигэхэдэнь тэрэ хүниинь урдынхидаа ороходоо бүри ехээр тамаа үзэдэг», – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

Үнэн бодото жаргал тухай

27Иимэ юумэ хэлэжэ байхадань, зоной дундаһаа нэгэ эхэнэр: «Хэбэл соогоо таниие абажа ябаһан, хүхөөрөө тэжээһэн эхэ жаргалтай!» – гэжэ хоолойгоо шангадхан дуугарба+. 28«Бурханай үгэ шагнаад, тэрэниие наринаар сахидаг хүнүүд үлүү ехэ жаргалтай!» – гэжэ Иисус харюудань хэлэбэ+.

Бурханай харуулһан дүлгэ тэмдэг

29•Тиигээд зоной улам олоор сугларжа эхилхэдэ, Иисус иигэжэ айладхаба: «Оршон үеын зон муу мэхэтэйшүүл байна. Тэдэнэр Бурханһаа дүлгэ тэмдэг харуула гэнэ. Теэд Иона лүндэншэтэй ушарһан гайхамшагта дүлгэ тэмдэгһээ ондоо дүлгэ тэмдэг тэдэндэ үгтэхэгүй. 30Иона лүндэншын Ниневит хотынхидтэ дүлгэ тэмдэг болоһондол адляар Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн энэ үеынхидтэ дүлгэ тэмдэг болохо юм. 31Зарга шүүбэриин болохо Үдэр Урда зүгэй хатан энэ үеын хүнүүдтэй хамта бодожо, тэдэниие буруушааха. Тэрэ хатан Соломон хаанай сэсэн үгые шагнахаяа газарай мухарһаа ерэһэн байгаа бшуу. Теэд мүнөө эндэ Соломонһоо бүри шухала нэгэн байна+. 32Зарга Шүүбэри болохо Үдэр Ниневит хотынхид тус үеынхидтэй бодожо, тэдэниие буруушааха. Ионын номнол шагнаад, тэдэнэр нүгэлһөөн зайлажа, Бурханда хандаһан байгаа бшуу. Теэд эндэ байгаашань Ионоһоо агууехэ юм!

Бэеын гэрэл туяа тухай

33•Зула аһаагаад, хэншье тэрэнээ далда газар табидаггүй, али амһартаар хабхалдаггүй, харин ороһон хүнэй гэрэлыень харахын тула үндэр табюур дээрэ табидаг ха юм!+
34Нюдэн болбол бэеын гэрэл дэн юм. Нюдэнэйшни арюун гэрэлтэй байгаа һаа, бүхы бэешни гэрэлтэй гэгээн байха; харин нюдэнэйшни бүрхэг һаа, бүхы бэешни хабхартан байха. 35Тиимэһээ досоохи гэрэл туяагаа балартуулхагүй гэжэ оролдо! 36Хэрбээ бүхы бэешни һаруултаад, тэрээн соошни нэгэшье харлаһан газарай үгы һаань, хамаг бэешни зулын ялагар гэрэлээр гэрэлтүүлэгдэһэн шэнги, зосоо газаагүй гэрэлтэн толорхол».

Иисус фарисейнүүдые ба Хуули заадаг багшанарые гэмнэнэ

37•Иисусай хэлэжэ дүүргэхэдэ нэгэ фарисей хоол барихые тэрэниие уриба. Иисус гэртэнь орожо һууба. 38Хоол барихынгаа урда тээ гараа угаахагүйдэнь фарисей ехээр гайхаба+. 39Тиихэдэнь Иисус тэрээндэ иигэжэ хэлээ: «Фарисейнүүд, таанар аяга, табагай газаахииень аршажа арилгадагта, харин досоогоо таанад эд хүрэнгэдэ шуналтай, нүгэлтэй байнат. 40Тэнэг мунхаг амитад! Юумэнэй газаа тала бүтээһэн Бурхан дотор талыеньшье бүтээгээ бэшэ гү? 41Зүгөөр аяга табаг соогоо байһан юумэнһээ үгытэйшүүлтэй хубаалсажа үгэлсэжэ байбал, таанадые газаа досоогүй арюун сэбэр болоо гэжэ Бурхан тоолохо һэн! 42Фарисейнүүд, таанад гашуудал үзэхэт! Ургуулһан хангалта ургамалай, мүн огородойнгоо эдеэнэй арбанайнь нэгэл хубиие Бурханда үргэдэгта, харин тэрээнтэй зэргэ хүнүүдые хууранат, Бурханда дурагүй байнат. Тиихэдэ таанад бусад зондо үнэн зүбөөр хандаха, мүн арбанайнгаа нэгэ хубиие Бурхандаа үгэжэл байха ёһотойт+. 43Фарисейнүүд, таанад гашуудал үзэхэт! Мүргэлэй гэртэ урдуур һууха дуратайт, олон зоной дунда мэндэшэлүүлхэ дуратайт+. 44Таанад гашуудал үзэхэт! Таанад ямаршье тэмдэггүй хүүр мэтэт, хүнүүд гэшхэһэнээш мэдэнгүй дээгүүртнай ябадаг!»

45«Багша аа, иигэжэ хэлэхэдээ, та манииешье доромжолнот!» – гэжэ Хуули заадаг багшанарай нэгэн Иисуста хэлэбэ. 46Харин Иисус: «Хуули заадаг багшанар, таанадшье гашуудал үзэхэт. Хүнүүдтэ даашагүй ашаа үргэлүүлээд, тэрэ ашаагаа зөөхэдэнь хүндэ туһалха гэжэ хургаараашье хүдэлгэдэггүйт! 47Таанад гашуудал үзэхэт! Таанад үбгэ эсэгэнэрэйнгээ алаһан лүндэншэдтэ үзэсхэлэнтэ гоё субаргануудые баринат. 48Тиигэхэдээ таанад үбгэ эсэгэнэрэйнгээ харата хэрэг зүбшөөһэнөө харуулнат, үгы һаа, тэдэнэйнгээ алаһан лүндэншэдтэ субаргануудые барихагүй байгаат+. 49Бүхы юумые уридшалан мэдэдэг Бурхан танай нүгэлтэ хэрэгүүд тухай: „Лүндэншэдые болон мэдээсэгшэдые тэдээндэ эльгээхэб, зүгөөр тэдэнэймни заримыень алаха, заримыень намнаха“, – гэжэ хэлэһэн байгаа+. 50Тиин дэлхэйн анха бии болохоһоо хойшо бүхы лүндэншэдэй адхарһан шуһан энэ оршон үеын угсаатанһаа нэхэгдэхэ:+
51Авелиин шуһанһаа эхилээд, үргэлэй шэрээ ба Нангин Газарай хоорондо һүнөөгдэһэн Захариягай шуһан хүрэтэр нэхэгдэхэ. Тиимэ даа, бүхы тэрэ адхарһан шуһанай түлөө энэ үеын зон хэһээлтэдэ орохо! 52Хуули заадаг багшанар, таанад гашуудал үзэхэт! Таанад эрдэм ухаанай ордондо орохо үүдэнэй түлхюур абаһан аад, тэндэ өөһэдөөшье ороогүйт, орохо гэһэн хүнүүдтэшье һаалта хээт», – гэжэ зэмэлбэ.

53Иисусай тэрэ гэрһээ гаража ошоходонь, Хуули заадаг багшанар болон фарисейнүүд Иисусые ехэ шэрүүнээр шүүмжэлжэ оробо, тэрэ сагһаа хойшо олон табан юумэ һуража, 54буруу юумэ хэлүүлжэ бариха арга мэхэ бэдэрдэг болобо+.

12

Һэргылэмжэ

12^1Тоолошогүй олон зоной сугларжа, бэе бэеэ дарахаһаа нааша шахасалдаха үедэнь Иисус түрүүн шабинартаа хэлэжэ эхилбэ: «Нюур сахидаг фарисейнүүдэй эһээбэриһээнь болгоомжолжо ябагты. Тэдэ һургаалаараа зоной толгой эрьюулдэг юм+. 2Эли болохогүй ямаршье далда юумэн байдаггүй, мэдээжэ болохогүй нюуса юумэн байдаггүй+. 3Тиимэһээ танай харанхыда хэлэһэн юумэнтнай гэрэлтэй гэгээтэйдэ дуулдахал, хаалгатай таһалгада шэбэнэн хэлэһэн үгэтнай гэрэй оройһоо ханхинахал.

Хэнһээ айха хэрэгтэйб

4•Хани нүхэд аа, хүнэй бэе һүнөөгөөд, ондоо юумэ хэжэ шадахагүй хүнүүдһээ бү айгты. 5Зүгөөр хэнһээ айжа байхыетнай таанадтаа заажа үгэһүү: хүнэй ами һүнөөгөөд, һүнэһыень гал тамада хаяха эрхэ засагтай Бурханһаал айгты. Үнэхөөрөө, гансал Бурханһаа айжа байха ёһотойт!+

6Табан борбилоое хоёрхон лэ зоосоор худалдадаг бэшэ аал? Тиихэдэ тэдэнэй нэгыеньшье Бурхан анхаралгүй орхидоггүй. 7Зүгөөр танай толгойнтнай үһэншье хүрэтэрөө тоолоотой бшуу. Тиимэһээ бү айгты: таанад олон борбилоонуудһаа үнэтэйт+.

Христосые шүтэхэ ба буруушааха тухай

8Улад зоной урда минии мэдэлдэ байнаб гэжэ айладхаһан хүнүүдые Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Бурханай Эльгээмэлнүүдэй урда баһал намайе дахагша гэжэ нэрлэхэл+. 9Харин зоной дунда намайе буруушааһан хүнүүдые Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Бурханай Эльгээмэлнүүдэй дунда баһа буруушаахал+. 10Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн тухай муугаар хэлэһэн хүн бүхэн хүлисэгдэхэ. Харин Нангин Һүлдые муудхаһан хүнэй нүгэл хүлисэгдэхэгүй+. 11Таанадые мүргэлэй гэртэ гү, али засаг баригшадай гү, али ноёдой урда мүшхэхөөр асарбалынь, яажа бэеэ үмөөрхэ, юун гэжэ хэлэхэ тухайгаа һанаагаа огто бү зобогты. 12Тэрэ сагтаа Нангин Һүлдэ юу хэлэхыетнай танда заажа үгэхэ».

Тэнэг баян хүн тухай

13•«Багша аа, эсэгынгээ орхиһон зөөри дүүтэеэ хубаалда гэжэ ахадам хэлэжэ үгыт», – гэжэ зоной дундаһаа нэгэн гуйба. 14«Нүхэр аа, та хоёрой зарга шиидхэхэ, зөөри зөөшыетнай хубааха эрхэ намда хэн үгөө юм бэ?» – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаад, бултанда хандан: 15«Алибаа юумэндэ шунахаһаа өөһэдыгөө һэргылжэ, болгоомжолжо ябагты. Хүнэй жэнхэни ами наһан эд зөөриһөө дулдыдадаг бэшэ, тиихэдэ хэды шэнээн баян бардам байһантнай ямаршье хамаагүй юм»+.

16Иисус иимэ ушар хөөрэбэ: «Нэгэ баянай газар дээрэ аргагүй һайн ургаса ургаба. 17„Яаха болоо гээшэбиб, ургасаяа хадагалха газар үгылби“, – гэжэ тэрэ досоогоо бодобо. 18„Ай, юу хэхэеэ мэдэнэб: хуушан амбаарнуудаа задалжа хаяад, орондонь шэнэ томонуудые барижа, бүхы таряагаа хуряажа, тэндээ адхахаб, мүн бусадшье эд зөөриеэ хадагалхаб. 19Зай, тиигээд өөртөө: ‘Азатай хүн байнаб! Олон жэл соо өөрыгөө хангаха эд зөөритэйб. Мүнөө юундэш һанаагаа зобонгүй, эдижэ, уужа, хүхижэ, сэнгэжэ байхаб’, – гэжэ хэлэхэб“. 20Харин Бурхан тэрээндэ: „Тэнэг амитан! Энэ һүниндөөл амииешни хороохоёо байна, тиихэдэнь суглуулһан зөөришни хэндэ хүртэхэб?“ – гэжэ хэлэбэ».

21Хөөрөөнэйнгөө түгэсхэлдэ Иисус: «Эрдэни баялиг Бурханай урда бэшэ, харин өөрынгөө үбэртэ суглуулдаг хүн болгон иимэ хойшолонтой», – гэжэ хэлэбэ+.

Бурханда найдагты

22Иисус шабинараа иигэжэ һургаба: «Амиды ябахын тула юу эдихэ, бэедээ юу үмдэхэ тухай һанаагаа огто бү зобоогты+. 23Амимнай эдеэ хоолһоо шухала юм. Бэемнай хубсаһа хунарһаа шухала юм. 24Хирээнүүдые хараад үзэгты: тэдэ таряа таридаггүй, хададаггүй, хадагалха газаршьегүй, амбааршьегүй, гэбэшье тэдэниие Бурхан тэжээдэг. Таанад шубуудта ороходоо үнэтэй сэнтэйлта!+
25Таанадай хэнтнай шадалаараа оролдоод, тохоногойшье шэнээн ургажа шадахаб? 26Теэд иимэ эгэл юумэ бүтээхэ аргагүй аад, ондоо юумэнүүдтэ яагаад һанаагаа табихатнайб? 27Хээрэдэ сэсэгүүдэй ургахые хараад үзэгты: тэдэ ажал хэдэггүй, утаһа ээрэжэ өөртөө хубсаһа оёдоггүй. Алдар суутай Соломоншье аргагүй ехэ эд баялигтай байһаншье һаа, эдэ сэсэгүүд шэнги тиимэ гоёор хубсалдаггүй һэн гэжэ би танда хэлэнэб. 28Мүнөөдэр эндэ ургажа байгаад, үглөөдэрынь, магад, галда шатаагдажашье болохо хээрэ ургаһан алишье ногоо Бурхан үзэсхэлэнтэ гоёор шэмэглэдэг юм. Харин таанадые Бурхан тэрэ ногоонһоо һураггүй ехээр анхараа бэзэ, этигэл багатан!+
29Тиимэһээ таанад эдихэ, ууха юумэндээ һаналаа бүрин бү табигты. 30Энэ дэлхэйн зон лэ иимэ юумэнүүдээр һанал бодолоо бүрин эзэлүүлдэг юм. Таанад тиимэ зониие бү һажаагты. Эдэ бүгэдэ юумэнэй таанадта хэрэгтэй байһые Эсэгэтнай һайн мэдэдэг юм. 31Тиимэһээ таанад анха түрүүн Бурханай хаан түрэ тухай бодожо байгты, тиихэдэтнай хэрэгтэй бусад юумэнүүдые Бурхан таанадта үгэхэл.

Тэнгэри дээрэхи эрдэни баялиг тухай

32Шабинарни, багахан һүрэг таанар, бү айгты! Эсэгэтнай танда Бурханай хаан орониие дуратайгаар үршөөхэ бшуу+. 33Байһан юумэеэ худалдажа, мүнгынь бадар болгон үгытэйшүүлдэ хубаагты! Үмхирхэгүй дараанаа, барагдашагүй баялигаа тэнгэридэ хадагалагты, тэндэ хулгайшаншье ойронь хүрэхэгүй, хибэн хорхойшье химэлхэгүй+. 34Тиигэхэдэ баялигайтнай байһан газарта зүрхэ сэдьхэлтнайшье оршохо бшуу.

Этигэлтэй ба этигэлгүй зарасанар тухай

35•Хубсалаад, зулаа бадараагаад, хододоо бэлэн байхатнай болтогой. 36Тиигэбэл таанад түрэ хуримһаа бусажа ерэхэ эзэнээ хүлеэжэ байһан зарасанар мэтэ бэлэн байхат. Тэдэнэр эзэнэйнгээ ерээд, үүдэ тоншохотойнь адли дороо нээгээдхидэг+. 37Эзэнэйнгээ ерэхэдэ, һэргэлэн байһан зарасанар жаргалтай! Үнэн зүрхэнһөө таанадтаа хэлэнэб: эзэниинь дэгэлээ тайлаад, зарасанараа шэрээдэ һуулгажа, өөрөө тэдэнээ хүндэлхэ. 38Эзэнэйнгээ хахад һүнишье, үүр сайхашье багаар ерэхэдэнь, хүл дээрээ бэлэн байһан зарасанар жаргалтай! 39Хэрбээ гэрэй эзэн хулгайшанай хэдыдэ орожо ерэхые мэдэжэ байбал, һэргэлэн байжа, хулгайшаниие гэртээ шургуулан оруулхагүй һэн бэзэ гэжэ таанар һайн мэдэнэт+. 40Таанадшье бэлэн байха ёһотойт, юундэб гэхэдэ, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүлеэгээгүй сагтатнай хүрэжэ ерэхэ юм».

41«Эзэн аа, энэ һургаалта үгэнүүдээ гансал манда хөөрэнэ гүт, али бүгэдэндэ гү?» – гэжэ Пётр һураба. 42«Тиигэхэдээ этигэл найдабаритай, ухаантай зарасань хэн бэ? Гэрэйнгээ эрхилэгшээр табяад, бусад зарасанараа даалгажа, эдеэ хоол сагтань үгэжэ байхаар гэрэй эзэн хэниие томилхо гээшэб? 43Эзэнэйнгээ бусажа ерэхэдэ, үүргэеэ һайнаар дүүргэжэ байһан зараса аза жаргалтай даа!+
44Тиимэ зарасаа эзэн гэр буусынгаа эрхилэгшээр табиха гэжэ танда баталан хэлэхэ байнаб. 45Хэрбээ тэрэ зараса: „Эзэмни һаяар ерэхэгүй“, – гэжэ бодоод, зараса хүбүүд, басагадаа сохижо наншажа, эдижэ, уужа, архидажа байгаа һаа,+
46тэрэ зарасын хүлеэгээгүй үдэртэ, һанаагүй сагта эзэниинь орожо ерээд, тэрэнээ зада сохёод, этигэлгүй зонтой хамта хэһээхэ байна. 47Эзэнэйнгээ юу хүсэжэ байһые мэдэжэ байгаад, тэрэнииень дүүргээгүй, бэлэн бэшэ байһан зараса ехээр сохюулжа хэһээгдэхэ. 48Харин үүргэ уялгаа мэдээгүй дээрэһээ буруу юумэ хэһэн барлаг багаар сохюулха. Бурхан хэндэ ехэ үршөөл хайратай байнаб, тэрэ хүнһөө һайн алба хэхые хүлеэжэ байна, харин хэндэ үлүү ехээр үршөөлөө хайрланаб, тэрээнһээ бүришье үлүү һайн алба хэхые хүлеэжэ байна.

Энхэ тайбан бэшэ, харин эб таһаралга асараа

49•Би газар дэлхэйдэ гал асарааб, тэрэмни бадарһай гэжэ ехэ хүсэнэб! 50Үхэлдэ шунгуулаад гараха ёһотой хүм, тэрэнэйнгээ бэелүүлэгдэхые би хүлеэжэ ядан, ехэтэ зобоноб!+
51Намайе газар дэлхэйдэ энхэ тайбан асараа гэжэ таанад һанана гүт? Үгы даа! Би зоной эбынь таһалхаяа ерээб!+
52Энээнһээ хойшо нэгэ гэртэ байдаг табан хүн хоёр бүлэг боложо таһараад, гурбаниинь хоёройнгоо урдаһаа, хоёрынь гурбанайнгаа урдаһаа орохо. 53Эсэгэнь хүбүүнэйнгээ урдаһаа, хүбүүниинь эсэгынгээ урдаһаа; эхэнь басаганайнгаа урдаһаа, басаганиинь эхынгээ урдаһаа; хадам эхэнь бэриингээ урдаһаа, бэринь хадам эхынгээ урдаһаа эсэргүүсэхэ».

Саг мэдэхэ тухай

54•Иисус арад зондо хэлэбэ: «Баруун тээһээ үүлэнэй гарахада: „Бороо орохонь“, – гэжэ таанад хэлэдэгта. Теэд, нээрээшье, бороо ородог. 55Урдаһаа һалхинай үлеэхэдэ: „Ааяма халуун болохонь“, – гэдэгта. Нээрээшье, ехэ халуун болодог. 56Хоёр нюуртан аа! Таанад газар тэнгэри хоёрой шарай танижа, саг агаарыень уридшалан хэлэдэг аад, яахадаа энэ оршон сагай дүлгэ тэмдэгүүдые мэдэнэгүйбта? 57Ямар үнэн зүб юумэ хэхэ ёһотой байһанаа яахадаа өөһэдөө ойлгоногүйбта? 58Хүнэй шамайе ямаршьеб юумэнэй түлөө гэмнээд, зарга шүүгшэдэ абаашажа байбал, тэрэ асуудалаа харгыдаа шиидхэжэ хаахые оролдо. Тиигээгүй һааш, тэрэшни шамайе зарга шүүгшэдэ шэрэжэ абаашаха; харин зарга шүүгшэ шамайе түрмын харуулшанда тушааха, харин харуулшан шамайе түрмэдэ һуулгаха. 59Һүүлшынгээ хашарһа мүнгэ хүрэтэр үгөөгүй һаа, ши тэндэһээ гарахагүйш гэжэ мэдэжэ бай».

13

Нүгэлөө орхижо, Бурхандаа дахин хандагты

13^1Эгээл тэрэ үедэ хүнүүд Иисуста мэдээсэл асарба. Галилейн хэдэн хүнэй Бурхан Һүмэ соо үргэл хэжэ байхадань, Пилат тэдэ хүнүүдэй ами хорообо гэжэ ерэһэн зон Иисуста дуулгаба+. 2Тиихэдэнь Иисус тэдээндэ хэлэбэ: «Тэдэ галилейнхид бүхы можынгоо зонһоо эгээл ехэ нүгэлтэй байһан дээрэһээ хохидоо гэжэ һанана гүт? 3Тиимэ бэшэ даа! Харин таанад Бурханда хандан, эрид хубилаагүй һаа, бултадаа тэдээн шэнгеэр хосорхот гэжэ мэдэгты! 4Үгышье һаа, унаһан Силоамай аранга самхагта даруулжа үхэһэн арбан найман хүниие Иерусалимай бүхы зонһоо үлүү ехэ нүгэлтэй байгаа гэжэ һанана аалта+? 5Тиимэ бэшэ даа! Теэд хэрбээ таанад Бурханда хандан, эрид хубилаагүй һаа, булта эгээл тиигэжэ хосорхот!»

Жэмэсгүй боди модон тухай һургаалта үгэ

6Тиигээд Иисус иимэ һургаалта үгэнүүдые хөөрэбэ: «Нэгэ хүн үзэмэй сэсэрлиг соогоо боди модо тариһан байгаа. Жэмэс түүхэеэ ерэхэдэнь, тэрэ модониинь хооһон байба ха+. 7„Гурбан жэл соо энэ модонһоо жэмэс хүлеэгээб, теэд жэмэс урганагүйл. Энэ модо тайража хая, юунэйхиие газар муудхажа байха юм“, – гэжэ үзэмшэндөө хэлэбэ+. 8Тэрэнь: „Эзэмни, энээнээ үшөө нэгэ жэл байлгагты, би һайса эдлүүрилхэб, үтэгжүүлхэб. 9Магад, ерэхэ жэл үрэ жэмэс үгэхэ аалам? Үгөөгүй һаань, тайража хаяна бэзэт!“ – гэжэ хэлэбэ».

Иисус субботын үдэр үбшэн эхэнэрые эдэгээбэ

10Иисус субботодо мүргэлэй гэр соо арад зониие һургажа байба+. 11Тэндэ арбан найман жэл соо ада шүдхэртэ барюулагдаһан, үбшэлжэ, тэнхээ тамиргүй болонхой, бэеэ сэхэлжэ шадахаяа болитороо һориишоһон нэгэ эхэнэр байба. 12Иисус тэрэниие хараһаар дуудажа: «Ши, эхэнэр, эдэгэжэ элүүр болобош!» – гэбэ, 13тиигээд гараараа бэедэнь хүрөөдхибэ. Тиихэтэйнь сасуу тэрэ эхэнэр бэеэ сэхэлжэ, Бурханда магтаал соло дуудаба.

14Тиихэдэнь мүргэлэй гэрэй ахалагша субботодо үбшэнтэниие аргалба гэжэ Иисуста дураа гутан: «Ажал хэрэг хэхэ зургаан үдэр бии ха юм. Аргалуулхаяа тэрэл үдэрнүүдтэ ерэжэ байгты, субботодо бэшэ», – гэжэ зондо хэлэбэ+. 15Харин Дээдын Эзэн тэрээндэ иигэжэ харюусаба: «Хоёр нюуртан! Хүн бүхэнтнай субботодо сараа гү, али элжэгэеэ уяаһаань тайлажа, уһалхаяа абаашадаг бэшэ гү+? 16Сатанада баригдажа, арбан найман жэлдэ иитэрээ зобоһон Абраһамай удам энэ басагые субботодо үбшэнэй һабарһаа сүлөөлхэ ёһотой бэшэ гү?» 17Иисусай иигэжэ хэлэхэдэ, тэрэниие буруушаагшад эшэн аягүйрхэбэ, харин бусад зон барандаа баярлан, Иисусай һайн һайхан хэрэгүүдые магтан алдаршуулба+.

Горчицын үрэһэн, мүн эһээбэри тухай һургаалта үгэ

18•Тиигээд Иисус иигэбэ: «Бурханай хаан түрэ юунтэй адлиб, тэрээниие ямар юумэнтэй сасуулхаар бэ? 19Тэрэ хаан түрэ хадаа нэгэ хүнэй горчицын үрэһэ абажа, сэсэрлиг соогоо һуулгаһанда адли юм. Тэрэ үрэһэниинь ургажа, үндэр томо модон болоод, мүшэр бүхэндэнь тэнгэриин шубууд уургайгаа түхеэрээ+.

20Бурханай хаан түрые үшөө юунтэй сасуулалтайб? 21Бурханай хаан түрые эһээбэритэй сасуулжа болохо: нэгэ эхэнэр багахан эһээбэри абажа, гурбан хэмжүүрэй гурилтай худхажа эһэтэрынь эдьхэбэ»+.

Уйтахан үүдэн тухай

22•Иисус Иерусалим ошохо замдаа хото хүдөөгөөр ябажа, хүн зоной дунда һургаалаа номнобо. 23Нэгэ хүн Иисуста хандажа:

«Эзэн аа, абарагдаха хүнүүд үсөөн гэдэг үнэн гү?» – гэжэ асууба. Иисус тэрээндэ иигэжэ харюусаба: 24«Бурханай хаан түрэдэ орохо хаалга уйтахан юм. Тэрээгээр орохоор зүдхэгты. Олохон хүн орохо гэжэ оролдоошье һаа, орожо шадахагүй бшуу. 25Гэрэй эзэнэй бодожо үүдэеэ хаахадань, таанад газаа тээнь зогсон, үүдыень тоншожо: „Эзэн! Эзэн! Манда үүдээ нээгыш“, – гэжэ хэлэхэт. „Хаанахи зомта, би таанадые танинагүйб“, – гэжэ тэрэ танда харюусаха+. 26Тиихэдэнь таанад: „Тантай хамта бидэ эдеэлжэ, ундалжа байгаалди, та манай гудамжануудта һургаалаа номнодог бэлэйлта“, – гэжэ хэлэжэ эхилхэт. 27„Таанадые мэдэнэгүйб, хаанаһаа ерээ зомта. Намһаа холо бологты, таанад булта харата юумэ үйлэдэдэг уладта!“ – гэжэ тэрэ таанадта харюусаха. 28Абраһам, Исаак, Яков болон бусад бүхы лүндэншэдэй Бурханай хаан орондо байхыень харахадаа, мүн өөһэдыетнай тиишэнь оруулангүй намнахада, таанад уйлаха бархиралдаха, шүдөө хабиралдахат+. 29Тиин дэлхэйн дүрбэн зүг, найман хизаарһаа хүнүүд ерэжэ, Бурханай хаан орондохи найрай шэрээдэ һууха+. 30Тиигэхэдэ мүнөө адагай захада байһан хүнүүд түрүү зэргэдэ гараха, мүнөө түрүү байһан хүнүүд адаг һүүлшын болохо», – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

Иисус Иерусалим хотынхидые хайрлана

31•Энэ үедэ хэдэн фарисейнүүд Иисуста дүтэлжэ: «Энэ дороо эндэһээ гаража ошогты, таниие Ирод алахаяа түлэблэжэ байна бшуу», – гэжэ дуулгаба+. 32Тиихэдэнь Иисус иигэбэ: «Таанад ошожо: „Мүнөөдэр үглөөдэр хоёр би ада шүдхэрнүүдые үбшэнтэнэй бэеһээ зайлуулжа, эдэгээхэ ёһотойб, тиигээд нүгөөдэрынь ажалаа дүүргэхэб гэнэ“, – гэжэ тэрэ мэхэшэ үнэгэндэ хэлэгты. 33Зүгөөр би мүнөөдэршье, үглөөдэршье, нүгөөдэршье харгы замдаа ябахаб. Лүндэншэниие Иерусалимһаа ондоо тээ алаха ёһогүй юм даа.

34Ай Иерусалим, Иерусалим, шинии хүнүүд лүндэншэдые аладаг, шамда эльгээһэн Бурханай мэдээсэгшэдые шулуудадаг! Даража дэгжээһэн дальбараануудаа дали дороо суглуулдаг шубуундал адляар шинии үри хүүгэдые суглуулха гэжэ би хэды тэгүүлээ зүдхөө гээшэбиб. Теэд ши намайе зүбшөөгөөгүйш+. 35Тиимэһээ хооһон Һүмэшни мүнөө шамдаа үлөө. „Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан Ерэгшэ үршөөл буянтай!“– гэжэ хэлэтэрээ намайе дахин харахагүйш гэжэ шамда хэлэнэб»+.

14

Иисус үбшэнтэниие эдэгээбэ

14^1Субботодо фарисейнүүдэй хүндэтэй нэгэ даргында хоол барихаяа Иисусай ерэхэдэ, фарисейнүүд хойноһоонь ажаглан хаража һуубад+. 2Нэгэ хабанташаһан хүл гартай хүн орожо, урдань зогсобо. 3Хуули заадаг багшанарта болон фарисейнүүдтэ Иисус хандажа: «Манай Хуулиин ёһоор субботодо хүниие аргалжа болохо бэлэй гү, али үгы гү?» – гэжэ һураба+. 4Тэдэнэр абяа гарабагүй. Иисус үбшэнтэниие гараараа хүрөөд, эдэгээжэрхибэ. 5«Субботодо таанадай хэн нэгэнэйтнай хүбүүнэй гү, алишье сарай худаг руу унашоо һаань, субботошье һаань, тэрэ дороо татажа гаргаха бэшэ аалта?» – гэжэ Иисус тэдээндэ хэлэбэ+. 6Тэдэнь тороод, юуншье гэжэ хэлэжэ шадабагүй.

Даруу номгон байха, айлшадые угтажа абаха тухай

7Уряалаар ерэһэн хүнүүдэй дээгүүр һуурида һуухыень хараад, Иисус иимэ һургаалта үгэ хөөрэбэ:+
8«Шамайе хэн нэгэнэй түрэ найрта урихада, дан дээгүүр гаража бү һуу, юундэб гэхэдэ, уряалаар ерэһэн хүнүүдэй дунда шамһаа хүндэтэй хүн байжа болохо. 9Тиигээд шамайе болон тэрэ хүниие уриһан гэрэй эзэн ерээд: „Энэ һуурида тэрэниие һуулгыш даа“, – гэхэдээ болохо. Тиихэдэнь ши аягүйрхэһөөр адагай захын һуурида ошожо һуухаш. 10Уряалаар ошоходоо, эгээн һүүлшын һуурида һуудаг байгаарай. Тиихэдэшни шамайе уриһан эзэн хараад: „Хани нүхэрни, дээшээ гаража һуу“, – гэжэ урихадань, найрай зоной дунда ехэ хүндэтэй хүн гэжэ мэдэгдэхэш. 11Ушарынь юуб гэхэдэ, өөрыгөө дээгүүр абхуулһан хүн доошоо халиха, харин даруу доогуур хүн өөдөө үргэгдэхэ бшуу»+.

12Гэртээ уриһан фарисейдэ Иисус иигэжэ хэлэбэ: «Үдын гү, али үдэшын хоол бэлдээд, хани нүхэдөө, аха дүүнэрээ, түрэл саданараа, баян хүршэнэрөө бү ури. Юуб гэхэдэ, тэдэшни хожомынь шамайгаа урижа, харюу үгэхэ болоно. 13Зүгөөр найрай шэрээ татахадаа, үгытэйшүүлые, үбшэн үлбэр, һохор дохолон хүнүүдые ури. 14Тэдэ ядуу зон ашыеш харюулжа шадахагүй. Гэбэшье Бурхан шамда буян хэшэгээ хайрлаха, тиигээд захяа заабарииень дүүргэжэ ябадаг хүнүүдээ амидыруулхадаа, шамайе шагналда хүртөөхэл»+.

Найрай шэрээ тухай һургаалта үгэ

15•Сугтаа хоол барижа байһан нэгэ хүн Иисусай хөөрэжэ байһые дуулаад:

«Бурханай хаан орондо хоол бариха хүнүүд амар жаргалтай!» – гэжэ хэлэбэ+. 16Иисус тэрээндэ хэлэбэ: «Нэгэ хүн аргагүй томо найрай шэрээ заһаад, олон айлшадые уриба ха. 17Шэрээдэ һууха сагай ерэхэдэ, уриһан айлшадтаа барлагаа эльгээжэ, „Хоол бэлэн болоо, морилжо хайрлагты“, – гэжэ захюулба гэхэ. 18Урилгатай хүнүүдынь булта хоорондоо хэлсэһэн юумэндэл, ерэхэ аргагүй байһандаа хүлисэл гуйжа: „Би газар худалдажа абаад, тэрэнээ ошожо хараагүйдэм аргагүй. Намайе хүлисэхыетнай гуйнаб“, – гэжэ нэгэниинь захюулба. 19„Би табан паара сар худалдажа абаад, тэдэнээ ажаллуулжа туршахам, намайе хүлисэжэ хайрла“, – гэжэ нүгөөдэхинь захюулба. 20„Би һаял һамга абабаб, тиимэһээ ошожо шадахагүй байнаб“, – гэжэ гурбадахинь захюулба. 21Барлагынь ерэхэдээ, айлшадай ерэхэ аргагүй байһан тухай эзэндээ дуулгаба. Тиихэдэнь сухалаа хүрэһэн эзэн: „Түргэхэн хотын гудамжада гараад, үгытэйшүүлые, эрэмдэг үбшэнтэниие, һохор дохолон зониие дуудажа асара“, – гэжэ барлагтаа хэлэбэ. 22„Эзэмни, хэлэһэн ёһоортнай хамаг юумэ хэбэб, теэд үшөөшье олон һуури сүлөө байна“, – гэжэ барлагынь хэлэбэ. 23„Ши хотоһоо гараад, харгыгаар ябаһан, хото хорёондоо байһан хүнүүдые аргадажа, гэрэймни дүүрэтэр зониие абажа ерэ. 24Уряалтай байһан хүнүүдэй хэнииньшье манайда хоол барихагүй!“ – гэжэ эзэниинь барлагтаа хэлэбэ».

Иисусай шаби болохын үнэ түлөөһэ

25•Иисустай хамта олон хүн ябаа һэн. Иисус тэдэ зондо хандажа, иигэжэ хэлэбэ: 26«Намда ерэһэн хүнүүд эхэ эсэгэһээ, һамга үхибүүдһээ, аха дүүнэрһээ, ами наһанһаа үлүү ехээр лэ намда дуратай һаа, шабинарни болохо аргатай+. 27Хэрээһээ үргэлөөд[*], намтай ябалсаагүй хүн минии шаби боложо шадахагүй+. 28Жэшээнь, таанадай хэн нэгэн үндэр гэр бариха һанаатай байбал, түрүүн һуугаад, хэды шэнээн гаргаша гаргахаб гэжэ тооложо үзөөд, барилгаяа дүүргэжэ шадаха үгы байһанаа бодогты. 29Тиигээгүй һаа, һуурииень табяад, башнияа саашань барижа дүүргэхэ шадалгүй байхыетнай хүн зон хараад: 30„Шимнай барилга эхилээд, дүүргэжэ шадахагүй хүн байбалши“, – гэжэ энеэдэ наадан болгохо бшуу. 31Үгышье һаа, нэгэ хаан нүгөөдэ хаанда дайгаар орохынгоо урда тээ арбан мянган сэрэгтэйгээ добтолоо һаа, хори мянган сэрэгтэй дайсаниие диилэхэ гүб гэжэ уридшалан һуужа һайн бодохо бэшэ гү? 32Хэрбээ диилэжэ шадахагүйгөө ойлгоо һаа, нүгөөдэдөө өөрынгөө элшэн һайдуудые эльгээжэ, эб найрамдал тухай гуйха болоно бшуу. 33Энэ мэтээр таанадай хэнтнайш бии байһан хамаг юумэнһээ арсаагүй һаа, минии шаби боложо шадахагүй.

Хэрэггүй дабһан тухай

34Дабһан болбол һайн юумэн гээшэ, зүгөөр дабһанай амтаяа гээгээ һаань, яажа дахин амтыень оруулха болоноб+? 35Тиимэ дабһан хэндэшье хэрэггүйл, угайдхадаа тэрээгээр газараашье үтэгжүүлхэгүйлши. Тэрэниие миил хаяжархихал! Шэхэтэй юм һаа, анхаран шагныта!»+

15

Үгы болоһон хонин тухай

15^1•Нэгэтэ Иисусай һургаалыень шагнахаяа алба татаашад болон нүгэлтэн олоороо ерэбэ. 2«Иисус нүгэлтэнтэй нүхэрлэжэ, тэдэнээр хамта эдеэлжэ байнал», – гэжэ фарисейнүүд болон Хуули заадаг багшанар шоо үзэбэд+. 3Тиимэһээ Иисус тэдэндэ нэгэ иимэ һургаалта үгэ хөөрэжэ үгэбэ: 4«Зуун хонитой аад, нэгэнэйнь үгы болошоходо, таанадай хэнтнай ерэн юһэн хониёо хээрэ орхёод, үгы болоһон ганса хониёо бэдэржэ ошохогүйб? 5Тэрээнээ олоходоо, тон ехээр баярлажа, ара нюргандаа үргэлөөд гэртээ асархалта. 6Тиин хани нүхэдөө, хүршэнэрөө суглуулаад: „Намтай хамта баярлагты. Би үгы болоһон хониёо оложо асарбаб!“ – гэжэ хэлэхэлта+. 7Тэрээн шэнги нүгэл хээгүй ерэ юһэн сэхэ сэбэр ябадалтан тушаа бэшэ, харин нүгэл хэгшэ нэгэ хүнэй Бурханда хандан, эрид хубилхые харахадаа, тэнгэридэ баяр баясхалан болохол гэжэ таанарта үнэниие хэлэнэб+.

Үгы болоһон мүнгэн тухай

8Үгышье һаа, арбан сагаан мүнгэтэй нэгэ эхэнэр ганса сагаан мүнгэеэ үгы болгожорхёо һаа, дэнгээ носоожо, гэрээ хамажа, ехэл нарибшалан бэдэржэ олодог бэшэ аал? 9Мүнгэеэ олоһон эхэнэр хани басагадаа, хүршэ эхэнэрнүүдээ суглуулжа: „Намтай баярлалсагты, би үгы болоһон мүнгэеэ олооб“, – гэжэ хэлэхэл. 10Эгээл энээн шэнги нэгэшье хүнэй Бурханда хандабал, Бурханай Эльгээмэлнүүд баярлаха юм».

Төөриһэн хүбүүн тухай

11Иисус саашань хэлэбэ: «Хоёр хүбүүтэй нэгэ хүн байгаа һэн ха. 12„Аба, минии хубита зөөри намда үгыш“, – гэжэ бага хүбүүниинь эсэгэдээ хэлэбэ гэлэй. Эсэгэнь гэр буусаяа хүбүүдтээ хубааба. 13Нэгэ хэды хоноод, бага хүбүүниинь хубита зөөриеэ абаад, холын газарта ошожо, ехээр һэбхиржэ, зөөриеэ үрижэрхибэ. 14Зөөригүй болоод байхадань, тэрэ хари газартань ехэ үлэсхэлэн зуд боложо, үнөөхи хүбүүн ядарба. 15Тиигээд тэрэ ороной нэгэ хүнэйдэ ажалда ороходонь, гэрэй эзэн тэрэниие гахайгаа адуулуулхаар хээрэ тала руу эльгээгээ бэлэй. 16Гахайн эдеэ эдилсэжэ, гэдэһээ дүүргэхэ дуратай байхадань, тиимэшье эдеэ тэрээндэ хүн үгэдэггүй бэлэй. 17Хүбүүн ухаа орожо, досоогоо бодобо: „Түрэһэн эсэгымни хэды олон зарасанарай элбэг дэлбэг эдеэ хоолтой байхадань, би эндэ туража үхэхэеэ байнаб. 18Эсэгэдээ ошоод: ‘Абамни, би Бурханай, мүн танайнгаа урда нүгэл үргэлбэб. 19Танай хүбүүн гэжэ нэрлэгдэхээр бэшэ муу амитанби. Зарасаяа зараһандаал намайе зарагты’, – гээд хэлэхэб“. 20Тиигэһээр тэрэ хүбүүн удангүй эсэгэдээ бусажа ерэбэ. Эсэгэнь хүбүүгээ холоһоо хараад хайрлажа, урдаһаань гүйжэ ошоод, тэбэрин таалаба. 21„Абамни, би Бурханай, мүн танайгаа урда нүгэл үргэлбэб. Хүбүүнтнай гэжэ тоологдохо эрхэгүйб“, – гэжэ хүбүүниинь хэлэбэ. 22Эсэгэнь барлагуудтаа: «Түргэхэн эгээ һайн хубсаһа асараад, хүбүүндэм үмдэхүүлэгты, хургандань үнэтэ шулуутай бэһэлиг зүүлгэгты, хүлдэнь гутал үмдэхүүлэгты. 23Тиигээд шахамал буруу асаржа гаргагты, найрлаха хүхихэбди. 24Энэ хүбүүмни үхэшэһэн аад, амидыраа ха юм, үгы болошоһон аад, олдоо ха юм“, – гэбэ. Тиигээд лэ хүбүүнэйнгээ бусажа ерэһые тэмдэглэн, хүхижэ сэнгэжэ эхилбэ+. 25Тэрэ үедэ ехэ хүбүүниинь хээрэ ажал хэжэ байгаа. Гэртээ бусажа ерэхэдээ, хүгжэм хатарай хүнхинэжэ байхые дуулаба. 26Тиигээд нэгэ зарасаяа дуудажа: „Энэмнай юун боложо байнаб?“ – гэжэ һураба. 27„Дүү хүбүүншни бусажа ерээ, тиимэһээ эсэгэшни хүбүүнэйнгээ амиды мэндэ ерэһэндэ баярлан, шахамал буруугаа гаргаа“, – гэжэ зарасань харюусаба. 28Ахань сухалаа хүрэжэ, гэртээ оробогүй. Эсэгэнь гаража, тэрэнээ аргадаба. 29Ехэ хүбүүниинь эсэгэдээ иигэбэ: „Би хэды олон жэл шамда барлаг шэнги ажал хээ гээшэбиб, захяа заабариһааш нэгэтэш гаража үзөөгүйб. Ши адагай захын эшэгэшье гаргажа, хани нүхэдөөрни найрлуулаагүйш. 30Харин энэ хүбүүнэйнгээ янхан һамгадаар орёолдожо, үгэһэн зөөрииеш үреэд ерэхэдэнь, ши шахамал буруугаа гаргажа угтааш“.

31Тиихэдэнь эсэгэнь ехэ хүбүүндээ: „Хүбүүмни, ши ходо намтаяа эндээ байна ха юмши, минии бүхы зөөри шинии ха юм. 32Харин дүү хүбүүншни үхэһэн аад лэ, амидыржа, үгы болоһон аад лэ, олдожо ерээ бшуу. Тиимэһээ бидэ баярлаха, сэнгэхэ ёһотой ха юмбди“, – гэжэ хэлэбэ».

16

Һэшхэлгүй эрхилэгшэ тухай

16^1Өөрынгөө шабинарта Иисус иимэ юумэ хөөрэбэ: «Нэгэ баян хүн гэрэй хэрэг эрхилэгшэтэй байгаа һэн ха. Зөөрииешни ехээр үрижэ байна гэжэ тэрэ эзэндэ эрхилэгшэ тухайнь хүнүүд дуулгаба гэхэ. 2Гэрэй эзэн эрхилэгшэеэ дуудаад: „Шам тухай юун гэнэб? Эрхилжэ байһан ажал хэрэг тухайгаа бүрин тоосоо хэ, саашадаа шамайе эрхилэгшын тушаалһаашни халаахаб“, – гэбэ. 3Тэрэ эрхилэгшэ өөртөө: „Яахамни гээшэб? Эзэмни ажалһаамни халааха гэжэ байнал. Хүрзөөр газар малтаха аргамгүй, гуйраншалхам эшхэбтэр. 4Зай, юу хэхэеэ би мэдэнэб! Ажалһаа халагдаһан хойноо гэртээ дуудажа ажаллуулха нүхэдтэй яажа болохоёо мэдэнэб“, – гэбэ. 5Тиигээд эзэндэнь үритэй хүнүүдые ганса гансаарнь дуудаад: „Минии эзэндэ ши хэдые үритэйбши?“ – гэжэ түрүүшынхиһээнь һураба. 6„Зуун торхо ургамалай тоһо“, – гэжэ тэрэнь харюусаба. „Энэ үри тухай саарһаяа абаад, табиие үритэйб гэжэ шэнээр бэшэ“, – гэжэ эрхилэгшэ хэлэбэ.

7Нүгөө үритэй хүндэ хандажа: „Ши хэдые үритэйбши?“ – гэбэ. „Мянган мэшээг шэниисэ“, – гэжэ тэрэнь харюусаба. „Тэрэ саарһаяа абаад, найман зууе үритэйб гэжэ шэнээр бэшэ“, – гэжэ эрхилэгшэ хэлэбэ. 8Һүүлэй һүүлдэ эзэниинь һэшхэлгүй эрхилэгшэеэ арга мэхэтэй ябадал гаргабаш гэжэ магтаба. Юундэб гэхэдэ, энэ оршолонгой зон гэрэл туяагай зондо ороходоо арга хурга ехэтэй байдаг бшуу+. 9Харин таанадта, шабинарни, би хэлэхэ байнаб: энэ дэлхэйдэхи зөөри баялигаараа өөһэдтөө нүхэдые оложо байгты. Тиигэбэл хооһорон наһа барахадатнай, таанадые диваажанай орондо угтажа абаха. 10Багахан юумэндэ үнэн сэхэ хүн, ехэшье юумэндэ үнэн сэхэ байдаг, харин багахан юумэндэ мэхэ гаргаһан хүн ехэшье юумэндэ мэхэшэн зандаа байдаг+. 11Тиимэһээ хэрбээ таанадай энэ дэлхэйн эд зөөриие эрхилхэдээ үнэн сэхэ бэшэ байбалтнай, хэн танда бодото баялигые даалгахаб даа? 12Тиин хэрбээ хүнэй юумэндэ үнэн сэхэ хандажа шадаагүй һаатнай, хэн танда өөрынхииетнай даалгажа үгэхэб даа?

13Ямаршье зараса хоёр эзэндэ зарагдажа шадахагүй: нэгэн гэбэл, таанад нэгэ эзэндээ дурагүй, нүгөөдэдөө дуратай байхалта; али үгышье һаа, нэгэ эзэндээ дуратайгаар, нүгөөдэдөө дурагүйгөөр ажаллаха бшуут. Таанад Бурханда болон эд зөөридэ нэгэ зэргэ алба хэжэ шадахагүйлта!»+

Баян байнхаар Бурханай захяа заабари дүүргэжэ байхань бүри шухала юм

14•Энэ хэлээшыень фарисейнүүд дуулаба. Тэдэ алта мүнгэндэ ехэл дуратай хадаа Иисусые наада бариба+. 15Иисус тэдэндэ хэлэбэ: «Таанад зоной урда Бурханай захяа заабари дүүргэдэг хэбэр үзүүлдэгта, харин Бурхан танай досоохиие нэбтэ хаража байна. Хүнүүдэй ехэ шухала гэжэ тоолодог юумэнүүд Бурханай урда юуншье бэшэ ха юм. 16Уһаар арюудхагша Иоаннай ерэтэр Моисейн Хуули болон лүндэншэдэй номууд хүсэн түгэлдэр байгаа, гэбэшье мүнөө Бурханай хаан түрэ тухай мэдээсэлэй айладхагдаһанһаа хойшо, хүн бүхэн тиишэ орохо гэжэ нилээд хүсэ шармай гаргана+. 17Газар тэнгэри хоёр амархан һүнэхэ, харин Хуулиин гансаханшье зүйл хосорхогүй+.

18Һамганһаа һалаад, ондоо эхэнэртэй һууһан хүн түрүүшынгээ һамганда урбаба гээшэ. Мүн үбгэнһөө һалаһан эхэнэрээр һамга хэһэн хүн баһал түрүүшынгээ нүхэртэ урбаба гээшэ+.

Лазарь болон баян хүн тухай

19Нэгэ баян хүн байгаа гэхэ. Магнал торгон хубсаһа үмдэдэг, мүн үдэр бүхэндэ ялагар тологор найр зугаа хэдэг байгаа. 20Яра түүхэйдэ барюулшанхай Лазарь гэжэ нэгэ ядуу гуйраншые баянай хаалгынь хажууда асардаг бэлэй. 21Тэрэ гуйранша баянай эдеэнэй үлөөдэһөөр хоолойгоо тэжээхэ дуратай байгаа. Нохойнуудшье ерэжэ, тэрэнэй яра шархые долёодог һэн. 22Тииһээр байтар тэрэ үгытэй баарһан үхэбэ гэхэ. Бурханай Эльгээмэлнүүд тэрэниие тэнгэридэ абаашажа, Абраһамай хажууда һуулгаба ха. Мүнөөхи баяншье наһанһаа нүгшэжэ, тэрэниие хүдөөлүүлээ һэн+. 23Тэрэ баян тамын оёорто хаягдаад зобожо байхадаа, дээшээ хаража, Абраһамые, мүн хажуудань Лазариие холоһоо анхарба+. 24„Ай, Абраһам, үбгэ эсэгэмни, намайе үршөөн хайрлажа, Лазариие намда эльгээгыт; хурганайнгаа үзүүртэ уһа дүрэжэ, халуун галда хайруулан тулижа байһан минии хэлые норгог лэ. Би энэ гал соо аргагүй ехээр тулижа байнаб“, – гэжэ тамада һууһан баяниинь бии шадалаараа хашхарба+. 25„Хүүгэмни, наһан соогоо хамаг баяр жаргал эдлэһэнээ, харин Лазариин хара муу байдал үзэһыень һаныш. Мүнөө тэрэшни эндэ амаруулагдаба, харин ши зоболон эдлэжэ байнаш. 26Гэбэ яабашье эндэһээ шамда ошохо гэгшэдэй хүрэхын аргагүй, тэндэһээ манда ерэхэ гэгшэдэй ерэхын аргагүй оёоргүй гүнзэгы ганга жалга хоорондомнай байна“, – гэжэ Абраһам хэлэбэ. 27Тиихэдэнь тамын амитан: „Тиигэбэл Абраһам, үбгэ эсэгэмни, та Лазариие абындамни эльгээжэ хайрлыт даа. 28Тэндэмни табан дүүмни үлэһэн юм: тэдэнииемни нам шэнги тамын газарта орохогүйень һэргылэг лэ“, – гэбэ. 29Тиихэдэнь: „Дүүнэртэшни Моисейн болон лүндэншэдэй һэргылэмжэ бии ха юм: тэдэнэйнгээ хэлэһые дүүнэршни дуулажа байг лэ“, – гэжэ Абраһам хэлэбэ+. 30„Үгы даа, Абраһам, үбгэ эсэгэмни, наһанһаа нүгшэһэн хүнэй дүүнэртэм ошоо һаань, тэдэнэр Бурхандаа хандан, хубилха байгаа“, – гэжэ тамада байгша баяниинь хэлэбэ. 31„Моисейн болон лүндэншэдэй заабариие анхардаггүй юм һаа, нүгшэһэн хүнэй амидыржа ошоошье һаань, тэдэшни үнэншэхэ этигэхэгүй байна даа“, – гэжэ Абраһам тэрээндэ хэлэбэ»+.

17

Нүгэл хилэнсэг тухай

17^1•Иисус шабинартаа хэлэбэ: «Хүнэй хорхойтожо, нүгэл хэхэ юумэн олон байдаг. Зүгөөр нүгэл хүүлэгшэ уй гашуудал үзэхэ!+
2Эдэ багашуулай нэгыеньшье нүгэл хилэнсэдэ түлхиһэн хүндэ хүзүүндээ тээрмын шулуу уюулаад, далайн оёорто хаюулбалнь, өөртэнь дээрэ байха һэн+. 3Тиимэһээ өөрыгөө анхаржа байгты! Хэрбээ аха дүүнэрэйшни нэгэн шамда муу юумэ хээ һаань, тэрээнээ буруушаа; хэрбээ зэмэеэ мэдэрээ һаань, хүлисэ+. 4Үдэртөө долоо дахин шамда муу юумэ хээд, долоо дахин ерэжэ: „Зэмэтэйб, хүлисэ“, – гээ һаань, тэрэнээ хүлисэ»+.

Этигэл һүзэг тухай

5«Эзэн аа, манай этигэл һүзэгые ехэ болгожо үгыт даа!» – гэжэ Иисусай элшэнэр хэлэбэ+. 6Иисус харюусаба: «Хэрбээ таанад горчицын жэжэхэн үрэһэнэй шэнээхэншье этигэлтэй байгаад, боди модондо хандажа: „Үндэһөөрөө газарһаа һугаржа, далай соо һуурижан урга!“ – гээ һаатнай, тэрэ модон үгыетнай дуулаха+.

Зарасын дүүргэхэ үүргэ тухай

7Жэшээнь, газар хахалдаг гү, али мал адуулдаг барлагтай байгаад, тэрэнэйнгээ хээрэһээ ерэхэдэ: „Наашаа һуужа үтэр хоол бари!“ – гэжэ таанарай хэн нэгэнтнай хэлэхэ аал? 8Үгыл даа! Тиихынгээ орондо: „Намда эдеэ хоол бэлдэ. Эдеэлжэ байхадамни, захиралтануудыемни дүүргэхэдэ бэлэн бай. Намайе эдеэлүүлһэнэй удаа өөрөө эдихэ уухаш!“ – гэжэ барлагтаа хэлэхэ бэшэ гүт? 9Тиигээд бүхы заабаринуудые дүүргэһэнэйнгөө түлөө тэрэ барлаг баяр баясхалангай үгэнүүдые дуулаха аал? 10Тэрээн шэнги таанадшье Бурханай заабари дүүргээд: „Бидэ миил барлагууд гээшэбди, хэхэл ёһотой юумэеэ хээбди“, – гэжэ хэлэхэ ёһотойт!»

Иисус арбан хүниие эдэгээбэ

11Иерусалим хото ошожо ябахадаа, Иисус Самари Галилей хоёрой хилэ зубшан ябаба. 12Нэгэ тосхондо ороходонь, һэлхэ бузар үбшэндэ дайруулһан арбан хүн Иисустай уулзаба. Тээ холохон байгаад:+
13«Иисус багша аа! Маниие абаржа хайрлыт даа!» – гэжэ шангаар хашхаралдаба. 14Тэдэниие хараад: «Таанад ошожо, санаартанда элүүр мэндэеэ үзүүлэгты!» – гэжэ Иисус хэлэбэ.

Тэдэнь замдаа ябатараа эдэгэшэбэ+. 15Нэгэниинь эдэгэһэнээ гэнтэ мэдээд, шанга гэгшээр Бурханай нэрэ алдаршуулан, һөөргөө бусаба. 16Тиигээд Иисусай хүлдэ мүргэн унажа, баяр баясхалан хүргэбэ. Тэрэ самаряан хүн байгаа+. 17«Арбан хүн эдэгээ бэшэ гүт? Бэшэ юһэншни хаанаб? 18Бурханда магтаал соло дуудахаяа энэ самаряанһаа ондоо нэгэшье хүн бусажа ерээгүй гээшэ гү?» – гэжэ Иисус һураба. 19Тиигээд нүгөө эдэгэһэн хүндөө: «Хүл дээрээ бодожо, гэртээ хари! Этигэлшни шамайе абараа!» – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

Бурханай хаан түрэ ойро байна

20•«Бурханай хаан орон хэзээ манда морилхоб?» – гэжэ фарисейнүүдэй асуухада, Иисус иигэжэ харюусаба: «Бурханай хаан орон эли харагдаһаар ерэхэгүй+. 21„Эндэ байна, тэндэ байна“, – гэжэ хүнүүд хэлэхэгүй. Юундэб гэхэдэ, Бурханай хаан түрэ зосоотнай оршоно бшуу».

22Иисус шабинартаа хэлэбэ: «Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй нэгэшье үдэрые хараһайб гэжэ хүсэхэ саг мэнэ гэһээр ерэхэ, теэд харахагүйт+. 23„Тэндэ байна, эндэ байна“, – гэжэ зарим зоной хэлэхэдэнь, таанад бү ошооройгты, бү бэдэрээрэйгты+. 24Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн ерэхэдээ, тэнгэриин нэгэ хизаарһаа нүгөө хизаар хүрэтэр ялагас гэһэн сахилгаан шэнгеэр гэрэлтэн үзэгдэхэ бшуу. 25Теэд түрүүн тэрэ ехэл зоболон амсаха, оршон үеын зон тэрээнһээ арсаха+. 26Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй заларан ерэхэ тэрэ үдэрнүүдтэ Ной гэгшын үедэ болоһонтой адли гай гасалан ушарха: 27Нойн томо корабльда орожо һууха үдэр хүрэтэр хүнүүд эдеэлжэ, уужа, һамга абажа, хадамда гаража байгаа. Харин тиигэжэ байтар галаб эрьежэ, уһан аюул болоод, амитай юумэн хуу хосороо һэн. 28Эгээл тиимэ юумэн баһа Лот гэгшын үедэ болоо агша һэн: хүнүүд эдеэлжэ, ундалжа, юумэ худалдан абажа, наймаа хэжэ, таряа, жэмэс тарижа, гэр бараагаа барижа байгаа, 29тиихэдэ Лот гэгшын Содом хотоһоо гараһан үдэр тэнгэриһээ хүхэр бороо орожо, гал дүлэн боложо, хамаг амитай юумые шатаагаа бэлэй+. 30Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй газарта бууха үдэр эгээл тиимэ юумэн болохо! 31Тэрэ үдэр гэрэй орой дээрэ байһан хүн хогшол зөөриеэ абарха гэжэ гэртээ орохо ёһогүй; мүн хээрэ талада ябаһан хүн һөөргөө гэртээ бусаха ёһогүй+. 32Лотой һамгые һанагты! 33Ами наһаяа абарха гэжэ оролдоһон хүн ами наһаяа алдаха, ами наһаяа үргэһэн хүн тэрэнээ тэхэрюулэн абарха+. 34Тэрэ үдэр нэгэ орон дээрэ унтаһан хоёр хүнэй нэгыень абарха, нүгөөдыень орхихо. 35-36Таряа татажа байһан хоёр эхэнэрэй нэгыень абарха, нүгөөдыень орхихо»[*]. 37«Багша аа! Иимэ юумэн хаана болохоб?» – гэжэ шабинарынь Иисусһаа һураба. «Үхэһэн бэеын хэбтэһэн газарта бүргэд шубууд сугларха», – гэжэ Иисус харюусаба.

18

Бэлбэһэн эхэнэр болон зарга шиидхэгшэ тухай һургаалта үгэ

18^1Һанаа үнөөндөө дарагдаһанай хэрэггүй, саг үргэлжэ Бурхандаа зальбаржа ябаха ёһотой гэжэ ойлгуулхын тула Иисус иимэ һургаалта үгэ шабинартаа хөөрэбэ:+
2«Нэгэ хотодо зарга шиидхэгшэ ажаһуугаа һэн ха. Тэрэ Бурханһаашье айдаггүй, хүнүүдһээшье эшэдэг гайхадаггүй бэлэй. 3Тус хотын нэгэ бэлбэһэн эхэнэр тэрэ заргашада ерэжэ: „Намда туһалыт, заргыемни зүбөөр шиидхэжэ үгыт!“ – гэдэг гэлэй. 4Заргаша туһалха дурагүй байжа, нилээд удаан саг үнгэргэбэ. „Би Бурханһааш айдаггүйб, хүнһөөшье эшэдэг гайхадаггүйб. 5Зүгөөр намайе энэ эхэнэрэй ходол хашараажа байхагүйнь тула туһалха болоо хаб. Тиигээгүй һаамни, энэшни бүри голдомни орохол!“ – гэжэ һүүлэй һүүлдэ бодобо.

6Хуурмаг заргашын хэлээшые хаража бодожо үзыт. 7Тэрэнэй тиигэжэ байхадань, Бурхан шэлэжэ абаһан зонойгоо үдэр һүнигүй туһаламжа гуйхадань, бүришье һайнаар харгалзаха хамгаалха бэшэ гү? Тэдэндээ анхаралаа табиха бэшэ гү+? 8Бурхан тэдэнэй хэрэгүүдые үнэн зүб руунь түргөөр шиидхэн туһалха гэжэ танда хэлэнэб. Теэд Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй ерэхэдэ, газар дээрэ тиимэ һүзэгтэй хүн байха гү?»+

Фарисей ба алба татааша тухай һургаалта үгэ

9Өөһэд тухайгаа Бурханай эрхэ мэдэлые дүүргэнэбди гэжэ тоолоод, бусадые доромжолдог зарим хүнүүдтэ Иисус иимэ һургаалта үгэ хөөрэбэ:+
10«Хоёр хүн мүргэхэеэ Бурхан Һүмэдэ оробо ха. Нэгэниинь фарисей, нүгөөдэхинь алба татааша байгаа+. 11Фарисейнь аман соогоо иигэжэ зальбарба: „Бурхан, шамда ехэ баяр баясхалан хүргэнэб! Би болбол эд зөөридэ шуналтай, хуурмаг, забхай зальхай бусад зондо адли бэшэб, мүн тээ тэндэ зогсоһон алба татаашадашье адли бэшэб+. 12Долоон хоногтоо хоёр дахин масагладагби, олзынгоо арбанай нэгэ хубиие шамдаа үргэдэгби“+. 13Харин тээ холохоно зогсоһон алба татаашань нюдэеэ тэнгэри өөдэ шэглүүлхэеэшье зүрхэлбэгүй, харин үбсүүгээ шаажа байгаад: „Бурхан, нүгэлтэ намайе үршөөн хайрлыт!“ – гэжэ зальбарба. 14Алба татааша фарисей хоёрой гэртээ харихадань, Бурхан тэдэ хоёрһоо алба татаашыень үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо оруулаа гэжэ танда хэлэхэ байнаб. Өөрыгөө дээгүүр абхуулдаг хүн доошолуулагдаха, харин өөрыгөө доошонь дарадаг зантай хүн үргэгдэхэ бшуу»+.

Иисус үхибүүдые адистаа хүртөөнэ

15•Хүнүүд үхибүүдээ адиста хүртүүлхэеэ Иисуста асарба. Шабинарынь тэдэниие хараад, багшадаа ойртуулбагүй. 16Харин Иисус үхибүүдые өөртөө дуудажа, шабинартаа хэлэбэ: «Үхибүүдые наашань табигты, намда ерэхэдэнь һаалта бү хэгты. Иимэшүүл Бурханай хаан ороной амитад гээшэ. 17Эдэ үхибүүд мэтээр Бурханай хаан орониие тогтоон абаагүй хүн тэндэ хэзээшье орожо шадахагүй юм гэжэ баталан хэлэнэб»+.

Баян, мүн үнэтэй сэнтэй хүн

18•«Эрхим багша! Мүнхын амидаралда хүртэхын тула би юу хэхэ ёһотойбиб?» – гэжэ нэгэ дарга Иисусһаа һураба+. 19Иисус тэрээндэ хэлэбэ: «Юундэ намайе эрхим гэбэш? Имагтал Бурхан эрхим гээшэ. 20„Ханидаа бү урба, бү ала, хулгай бү хэ, бусад тухай худал юумэ бү хэлэ, эхэ эсэгэеэ хүндэлэ“ гэһэн Бурханай захяа заабаринуудые мэдэхэ ха юмши», – гэбэ. 21«Эдэ захяа заабаринуудые бултыень би эдир наһанһаа сахижа ябадаг хүнби», – гэжэ нүгөөдэхинь харюусаба+. 22Энэ харюуень дуулаад, Иисус тэрээндэ хэлэбэ: «Үшөөл нэгэ юумэн шамда дутана: зөөри зөөшэеэ бултыень худалдаад, мүнгыень үгытэйшүүлдэ хубаажа үгэ, тиигээ һаа, тэнгэри дээрэ баялиг зөөритэй болохош. Тиигээд намда ерэжэ, хажуудамни ябаарай»+. 23Иисусай хэлэһые дуулаад, нүгөөдэхинь ехэ һанаата болобо, юундэб гэхэдэ, ехэ баян хүн байгаа бшуу.

24Тэрэнэй гашуудал ойлгоод, Иисус хэлэбэ: «Баян хүнүүдэй Бурханай хаан орондо орохонь бэрхэтэйл байха даа. 25Баян хүнэй Бурханай хаан орондо орохоһоонь бэлээр зүүнэй һүбөөр тэмээн ороод гарахал». 26«Тиигэхэдээ хэн абарагдаха аргатайб?» – гэжэ шагнажа байгшад Иисусһаа асууба. 27«Хүнэй хэжэ шадахагүй юумэ Бурхан хэжэ шададаг», – гэжэ Иисус харюусаба+. 28«Харин бидэ яахабибди? Бидэ хамаг юумэеэ орхёод, шамайе дахаабди», – гэжэ Пётр хэлэбэ+. 29«Тиимэ даа, Бурханай хаан орондо орохын тула гэр бараагаа, аба эжыгээ, аха дүүнэрээ гү, эгэшэ дүүнэрээ гү, һамга үхибүүдээ гү орхиһон хүн бүхэн+
30энэ наһандаа хэдэ дахин ехэ юумэндэ хүртэхэ, ерээдүйн үедэ мүнхэ наһа наһалха гэжэ үнэниие хэлэнэб», – гэжэ Иисус харюусаба.

Иисус үхэхэ тухайгаа гурбадахияа хэлэнэ

31•Арбан хоёр ойрын шабинараа хажуу тээшэнь абаашаад, Иисус иигэжэ хэлэбэ: «Мүнөө бидэ Иерусалим орохомнай. Эндэ Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн тухай лүндэншэдэй бэшэһэн бүхы хэрэгүүд бэелхэ. 32Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие хариин зоной гарта тушааха, тэдэнь тэрэниие баһаха, доромжолхо, нёлбохо, 33үшөө сохихо, хожомынь алаха байна. Зүгөөр Хүбүүн гурбадахи үдэртөө амидырха»+.

34Шабинарынь хэлээшыень оройдоо ойлгобогүй. Үгынь удха орёо далда байжа, юуншье тухай багшынгаа хэлэһыень ойлгожо шадабагүй+.

Иисус һохор гуйраншые эдэгээбэ

35•Иисусай Иерихондо дүтэлхэдэнь, харгын хажууда нэгэ һохор хүн гуйраншалжа һууба. 36Хажуугаарнь хүнүүдэй ябахые дуулаад: «Энэ юун зон бэ?» – гэжэ һураба. 37«Назаредэй Иисус ябана», – гэжэ тэрээндэ дуулгаба. 38Тиихэдэнь һохор хүн: «Давидай үри һадаһан Иисус, намайе үршөөжэ хайрлыш!» – гэжэ хашхарба+. 39Иисусай урда ябаһан хүнүүд абяагүй боло гэжэ тэрэ һохорые зандарба, теэд тэрэнь: «Давидай үри һадаһан Иисус, намайе үршөөжэ хайрлыш!» – гэжэ бүри шангаар хашхарба. 40Тиихэдэнь Иисус тогтожо: «Тэрэниие намда асарагты!» – гэбэ. Тэрэ һохорой Иисусай ойро ерэхэдэнь: 41«Шамда юу хэжэ туһалхабиб?» – гэжэ Иисус асууба. «Ай, эзэн! Намайе харадаг болгыш даа!» – гэжэ тэрэ гуйгаа хаш. 42«Хара даа! Этигэлшни шамайе элүүр мэндэ болгобо», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ+. 43Һохор хүниинь тэрэ дороо харадаг боложо, Бурханиие алдаршуулан, Иисусай хойноһоо ябалсаба. Һохор хүнэй хараатай болохые хараһан бүхы хүн зон Бурханиие магтан алдаршуулба.

19

Иисус Закхей хоёр

19^1Иисус Иерихон хото ороод, гудамжаар ябаа. 2Тэрэ хотодо алба татагшадай дарга Закхей гэжэ ехэ баян хүн байгаа һэн ха. 3Тэрэ Иисусые хэн юм ааб гэжэ харахаяа ехэтэ хүсэжэ, набтар бэетэй байһан дээрэһээ хүн зоной араһаа яашье хаража ядаба. 4Закхей баян гүйдэлөөр зоной урда ороод, һалаархуу модондо абиржа гараба. Иисус энэ харгыгаар лэ хажуугаарнь гараха байгаа. 5Иисус хажуугаарнь үнгэрхэдөө, өөдөө хаража: «Закхей, модонһоо түргөөр буу! Би мүнөө танайда орохо ёһотойб», – гэбэ. 6Закхей тэрэ дороо модонһоо буужа, ехэл баяртайгаар Иисусые гэртээ оруулжа хүндэлбэ. 7Тиихэдэнь хүн зон булта: «Иисус нүгэлтэй хүнэйдэ орожо айлшалхань гээшэ гү?» – гэжэ дураа гутаба+.

8«Эзэн аа! Би хахад зөөриеэ үгытэйшүүлдэ хубаажа үгэхэм. Хэрбээ зарим хүнүүдһээ татари буруу нэхэжэ абаһан байгаа һаа, тэрэнээ дүрбэ нугалан бусаахаб», – гэжэ Закхей Иисусай урда зогсон хэлэбэ+. 9«Шишье Абраһамай жэнхэни үри һадаһан байнаш. Мүнөөдэр шинии гэр бүлэ абарагдаба+. 10Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хосорһон хүнүүдые бэдэржэ абархын тула ерээ юм», – гэжэ Иисус тэрээндэ хэлэбэ.

Арбан зараса тухай һургаалта үгэ

11•Хүн зоной хэлэһыень шагнажа байхада Иисус үшөө нэгэ һургаалта үгэ хөөрэбэ. Тэрэ Иерусалимда дүтэ ерэшэнхэй байгаа, тиимэһээ хүнүүд Бурханай хаан түрэ һаядаа оршохо гэжэ һанажа байгаа һэн+. 12Иисус хөөрэбэ: «Нэгэ дээгүүр уг изагууртан хаан шэрээ эзэлхэ эрхэдэ хүртэжэ ерэхын тулада холын орон худар мордобо ха. 13Ябаха дээрээ арбан барлагуудаа дуудаад, хүн бүхэндэнь мүнгэ үгэжэ: „Минии бусажа ерэтэр энээниие мүнгэнэй эрьесэдэ оруулжа байгаарайгты“, – гээ һэн. 14Харин албата зониинь тэрээниие үзэн ядадаг ушарһаа: „Энэ хүниие дээрээ хаан болгожо табиха дурагүйбди“, – гэжэ хэлэхыень элшэн сайдые хойноһоонь эльгээбэ гэхэ+. 15Хаан шэрээ эзэлхэ эрхэтэй болоһон хаан бусажа ерэһээр мүнгэ үгэһэн барлагуудаа дуудажа, хэн хэды шэнээн олзо олооб гэжэ һонирхобо. 16Түрүүшынь барлаг ерэжэ: „Эзэмни, үгэһэн мүнгыешни арба дахин ехэ болгооб“, – гэжэ хэлэбэ. 17„Һайнаар ашаглабаш, бэрхэ барлаг байнаш. Багахан юумэндэ үнэн сэхэ байһанайш түлөө шамайе арбан хотын захирагшаар табинаб“, – гэжэ эзэн хаан хэлэбэ+. 18Хоёрдохи барлагынь ерэжэ: „Эзэмни, үгэһэн мүнгыешни таба дахин ехэ болгооб“, – гэбэ. 19„Ши табан хото зонхилжо байхаш“, – гэжэ эзэниинь хэлэбэ. 20Удаадахи барлагынь ерэжэ: „Эзэмни, шинии үгэһэн энэ мүнгэ бүдтэ орёогоод, наринаар хадагалжа байгааб. 21Шэрүүн хүн хадашни шамһаа айгааб. Ши өөрын бэшэ юумэ абадаг, өөрөө таряагүй ургаса хададаг ха юмши“, – гэжэ хэлэбэ. 22Эзэниинь тэрээндэ хэлэбэ: „Хара мэхэтэй барлаг, хэлэһэн үгыншни ёһоор шамайе хэһээхэб! Өөрын бэшэ юумэ абадаг, өөрөө таряагүй ургаса хададаг шэрүүн хүн гэжэ намайе мэдэжэ байгааш. 23Үгэһэн мүнгыем юундэ эрьесэдэ оруулаагүйбши? Тиигэбэл би бусажа ерэхэдээ мүнгэеэ түрсэтэйгөөр абаха бэлэйб“. 24Тиигээд хажуудань байһан зондо хандажа: „Энээнһээ мүнгыень абаад, арба дахин ехэ болгоһон хүндэ үгэгты“, – гэбэ. 25„Эзэмнай, теэд тэрэтнай ехэ мүнгэтэйл“, – гэжэ тэдэнь хэлэбэ. 26„Юумэтэй хүндэ үшөө ехэ юумэн үгтэхэ. Юумэгүй байһан хүнһөө һүүлшын юумэниинь абтаха гэжэ танда хэлэнэб+. 27Намайе хаан болгохо дурагүй байһан дайсадыемни асаржа, хараһаар байтарни хюдажа алагты“, – гэжэ эзэн хэлэбэ»+.

Иисус Иерусалим хото ороно

28•Һургаалта үгэнүүдээ хөөрөөд, Иисус саашаа, Иерусалим тээшэ ябаба. 29Элеон хадын хаяада оршодог Беттагэ ба Бетани тосхонуудта дүтэлөөд, тэрэ хоёр шабияа түрүүлэн эльгээжэ:+
30«Урдамнай байгааша тосхон ошоод, тэрэнэй захада хүн амитанай оройдоо унаагүй нэгэ элжэгэнэй уяатай байхые харахат. Тэрэниие уяаһаань тайлаад, наашань хүтэлжэ асарагты. 31Хэрбээ хэн нэгэнэй: „Юундэ уяаһаань тайланабта?“ – гэжэ һураа һаань: „Энэ элжэгэн Эзэндэ хэрэгтэй болоо“, – гэжэ хэлээрэйгты», – гэжэ Иисус захиба.

32Шабинарынь ошоод, багшынгаа хэлэһэнэй ёһоор тэрэ элжэгэ олобо. 33Тэрэниие сэргэһээнь тайлажа байхадань: «Таанад юундэ энэ элжэгэ сэргэһээнь тайланабта?» – гэжэ эзэниинь һураба ха. 34«Манай эзэндэ хэрэгтэй болоо», – гэжэ шабинарынь харюусаба. 35Тиигээд тэрэ элжэгэ Иисуста асаржа, нюрган дээрэнь хубсаһаяа дэбдеэд, багшаяа унуулба. 36Иисусай элжэгэ унаад ябахада, хүн зон ябаха харгы дээрэнь хубсаһаяа дэбдибэ.

37Иисусай Элеон хадаһаа бууха замдаа ябахадань, олон тоото шабинарынь булта харуулһан, үзэһэн гайхалтай хэрэгүүдэй түлөө Бурхан багшадаа магтаал соло дуудаба:

38«Дээдын Эзэнэй нэрээр заларан ерэһэн Хаан үршөөл хайратай байһай!

Тэнгэридэ амгалан байдал оршоһой,

Бурханай алдаршахань болтогой!» – гэжэ шанга шангаар хашхаралдаба.

39«Багша аа, эдэ шабинартаа абяагүй болохыень захирыт!» – гэжэ зоной дундаһаа фарисейнүүдэй зариман Иисуста хандаба+. 40«Шабинараймни абяагүй болоо һаа, харгы дээрэхи шулуунууд хашхаралдаха», – гэжэ Иисус тэдээндэ харюусаба.

Иисус Иерусалим хотын зон тухай шанална

41Иисус Иерусалим хотодо ойртожо, хотын харагдахада, хүн зонииень хайрлаһандаа бархиржа:+
42«Хотын зон, амгалан байдалда юун хүргэхэб гэжэ энэ үдэр ойлгодог һайт! Теэд тэрэтнай мүнөө танай нюдэнһөө далда байна даа. 43Хожом нэгэтэ дайсадтнай добтолжо, хотыетнай тала талаһаань бүһэлэн, газар хүреэгээр хүреэлхэ, 44тиигээд өөһэдыетнай, үри хүүгэдыетнай хюдажа, хотыетнай һандаргажа, үнэһэн тоборог болгохо. Юундэб гэхэдэ, Бурханай шамайе абарха гэжэ ерэһэн саг мэдээгүй бшууш», – гэжэ хэлэбэ+.

Иисус Һүмэ соо

45•Һүмэдэ орожо, Иисус тэндэ хонжоо наймаа хэгшэдые, юумэ худалдажа абагшадые намнажа гаргахадаа: 46«Нангин Бэшэг соо Бурхан: „Минии гэр мүргэл зальбаралай газар байха ёһотой“, – гэжэ хэлэнэ. Харин таанад энэ гэрые дээрмэшэдэй шэбээлдэг үүр болгожорхёот!» – гэжэ зэмэлбэ.

47Иисус үдэр бүри Бурхан Һүмэдэ ерэжэ, һургаалаа номнодог байгаа. Түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар, ахамадууд хамтаржа, Иисусые алаха гэлсээ. 48Теэд бүхы арад зоной нэгэшье үгыень алдангүй Иисусай һургаалые шагнадаг байхада, тэдэнэр яажаш ядаба.

20

Иисусай эрхэ засаг тухай асуудал

20^1•Нэгэтэ Бурхан Һүмэ соо арад зондо һургаалаа номножо, Һайн Мэдээсэл айладхажа байхадань, түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар, ахамадууд ерэжэ: 2«Хэлэлши даа, ши иимэ юумэ хэхэ ямар эрхэтэйбши? Иимэ эрхэ засаг шамда хэн үгөөб?» – гэжэ Иисусһаа һураба ха+. 3«Бишье таанадһаа нэгэ юумэ һурахамни. Хэлэжэ үгэгты даа, 4Уһаар арюудхаха эрхэ Иоаннда Бурхан үгөө юм гү, али хүнүүд гү?» – гэжэ Иисус урдаһаань асууба+. 5Тэдэнэр хоорондоо зүбшэжэ оробо: «Зай, юун гэжэ хэлэхэбибди? Хэрбээ Бурханһаа тиимэ эрхэ үгтөө гэбэлнай, тиигэбэл яахадаа Иоаннда этигэдэггүй байгаабта гэхэл+. 6Хүнүүд үгөө гээ һаамнай, Иоанные лүндэншэ гэжэ этигэдэг бүхы энэ арад зон маниие шулуугаар шэдэжэ алаха»+. 7Тиигээд лэ тэдэнэр: «Уһаар арюудхаха эрхэ Иоаннда хэнэй үгэһые бидэ мэдэнэгүйбди», – гэжэ харюусаба. 8Тиихэдэнь Иисус: «Эдэ юумэнүүдые хэхэ эрхэ намда хэнэй үгэһые би баһа хэлэхэгүйб!» – гэжэ тэдэндэ хэлэбэ.

Үзэмэй сэсэрлиг хүлһэлһэн үзэмшэд тухай һургаалта үгэ

9•Тиигээд Иисус иимэ һургаалта үгэ арад зондо хөөрэбэ: «Нэгэ хүн үзэмэй сэсэрлиг таряад, үзэмшэдтэ хүлһөөр орхижо, ондоо орон нютаг руу удаанаар ябаа һэн ха+. 10Жэмэсэй эдеэшэхэ багта үзэмэй ургасаһаа өөрынь хуби абажа ерэхээр тэрэ хүн үзэмшэдтэ барлагаа эльгээбэ. Теэд үзэмшэд барлагыень зада сохёод, һөөргэнь хооһоор бусааба. 11Сэсэрлигэй эзэн хоёрдохи барлагаа үзэмшэдтэ эльгээбэ. Теэд тэдэнь барлагыень баһа сохижо, баһажа доромжолжо байгаад, юушье үгэнгүй табяа һэн. 12Эзэн гурбадахи барлагаа үзэмшэдтэ эльгээбэ, үзэмшэд тэрэнииень шулга нюлга сохёод, һөөргэнь намнажархиба+. 13Үзэмэй сэсэрлигэй эзэн бодолгото болоод: „Яаха болоо гээшэбиб? Хайрата хүбүүгээ эльгээхэ юм байна. Хүбүүемни тэдэ хүндэлхэ бэзэ“, – гэжэ шиидэбэ+. 14Теэд үзэмшэд хүбүүень хараад, өөһэд хоорондоо зүбшэжэ оробо. „Энэ хүбүүн эсэгынгээ эд зөөри залгамжалха. Энээниие алая, тиигэбэл бүхы зөөринь манай болохо“, – гэлсэбэ+. 15Тиигээд тэдэнэр хүбүүень үзэмэй сэсэрлигһээ гаргажа алажархиба. Тиихэдэнь үзэмэй сэсэрлигэй эзэн тэдэ үзэмшэдые яаха болоноб+? 16Эзэн ерээд, тэдэ үзэмшэдые алаха, тиигээд ондоо үзэмшэдтэ сэсэрлигээ даалгаха».

Хэлэхыень шагнаһан хүнүүд: «Үгы даа, тиимэ юумэн болохогүй!» – гэлдэбэ+. 17Иисус тэндэ байгшадые хараад, иигэбэ: «Нангин Бэшэг соо: „Хэрэггүй гэжэ барилгашадай голожо хаяһан шулууниинь гэрэй гол шухала тулга шулууниинь болоо“ гэһэн үгэнүүд ямар удхатайб? 18Тэрэ шулууе мүргэжэ унаһан хүн хаха бута унаха, тэрэ шулуун хүнэй дээрэ унаа һаа, тэрэниие низа дараха».

Алба татабари түлэхэ тухай асуудал

19•Хуули заадаг багшанар ба ахамад санаартан Иисус маниие хадхажа, энэ һургаалта үгэ хөөрэбэ гэжэ ойлгоод, тэрэ дороо тэрэниие барижа абаха гэһэн аад, улад зонһоо айба. 20Иисусай хойноһоо тагнуул табижа, үнэн сэдьхэлтэд мэтээр бэеэ харуулжа, Иисусые үгэ алдуулан гэнэдхээжэ баряад, Римэй захирагшын эрхэ засагта тэрэниие тушааха зорилготойгоор өөһэдынгөө хэдэн хүнүүдые тэдэ эльгээбэ+. 21Тэдэнь билдагуушалан: «Багша аа! Ши бодото үнэниие хэлэдэгши, нюур харадаггүйш, Бурханай бодото замаар ябахые һургадагши гэжэ бидэ мэдэнэбди. 22Бидэ Римэй хаанда алба татабари түлэхэ ёһотой гүбди, али үгы гү?» – гэжэ асуубад+.

23Иисус тэдэнэй муу мэхые мэдээд:+
24«Намда динари мүнгэ харуулагты, тэрээн дээрэ хэнэй дүрэ зураатай, хэнэй нэрэ бэшээтэй байнаб?» – гэжэ һураба. «Римэй хаанай», – гэжэ тэдэнь харюусаба. 25«Тиигээ һаа, хаанай юумые хаандань, Бурханай юумые Бурханда үгэгты», – гэжэ Иисус хэлэбэ+. 26Арад зоной урда буруу юумэ хэлүүлэн барижа ядан тэдэ тагнуулшад аниргүй болобо, үшөө өөһэдынь асуудалда тиимэ сэсэн хурса харюу үгэхэдэнь ехээр гайхалдаба.

Үхөөд амидырха тухай асуудал

27•Хүнүүд үхөөд амидырдаггүй гэжэ тоолодог саддукейнүүдэй зариманиинь Иисуста ерэжэ, иигэжэ хэлэбэ:+
28«Багша аа, үхибүүгүй ахынгаа наһанһаа нүгшэхэдэ, тэрэнэй дүүнь бэлбэһэн эхэнэртэйнь һууха ёһотой, тиигээд тэдэнһээ гараһан үхибүүн нүгшэһэн ахынь үхибүүн гэжэ тоологдохо зэргэтэй гэжэ Моисей манда бэшэһэн байдаг. 29Зай, долоон аха дүүнэр байгаа гэе. Тэдэнэй ахань һамга абаад, үхибүүтэй болонгүй үхэшэбэ ха. 30Хоёрдохинь ахынгаа һамгатай һуугаад, үхибүүтэй болонгүй морилбо. 31Гурбадахи дүүнь, мүн бэшэ дүүнэрынь һубарин тэрэ һамгыень абаад, баһа үхибүүтэй болонгүй үхэшэбэд. 32Һүүлэй һүүлдэ тэдэнэй һамганииньшье наһа бараа. 33Теэд Бурханай үхэһэн хүнүүдые амидыруулхада тэрэ эхэнэр хэнэйнь һамган байхаб? Тэрэ эхэнэр долоон аха дүүнэрэй һамган байгаа бшуу».

34Иисус тэдээндэ хэлэбэ: «Энэ оршон үеын зон һамга абана, хадамда гарана. 35Харин Бурханай амидыруулгада хүртэхэ заяатайшуул һамгашье абахагүй, хадамдашье гарахагүй юм+. 36Тэдэнэр Бурханай Эльгээмэлнүүдтэл адли болоод, хэзээшье үхэхэгүй мүнхэ байха, юундэб гэбэл, тэдэнэр үхөөд амидырха бшуу. 37Тиин Моисейшье шатажа байһан һөөг модон тухай туужа соогоо үхэһэн хүнүүдэй амидырха тухай батална. Ушарынь юуб гэбэл, Моисей Дээдын Эзэниие Абраһамай Бурхан, Исаагай Бурхан, мүн Яковай Бурхан гэжэ нэрлэнэ ха юм. 38Бурхан болбол үхэһэн хүнүүдэй бэшэ, харин амиды хүнүүдэй Бурхан мүн, юундэб гэхэдэ, тэрээндэ бүгэдөөрөө амиды юм».

39Иисусай иигэжэ хэлэхэдэ, Хуули заадаг зарим багшанар: «Багша аа, ши ехэ һайнаар хэлэжэ үгэбэш!» – гэбэ. 40Тиин саашань тэрээнһээ юумэ һурахаяа хэншье зүрхэлбэгүй+.

Бурханай табисуурта тухай асуудал

41•Иисус тэдэндэ хэлэбэ: «Бурханай табисууртые Давид хаанай үри һадаһан гэжэ юундэ хэлсэдэг гээшэб+? 42-43Давид хаан өөрөө Магтаал дуунуудайнгаа ном соо:

„Дээдын Эзэн минии Эзэндэ хандажа:

Бузар дайсадыешни асаржа,

Хүлдэш мүргүүлтэрни,

Баруун таладамни һуугаарай!“ – гэжэ бэшэнэ+.

44Зай, Давид хаан Бурханай табисууртые Эзэмни гэжэ нэрлэнэ. Тиихэдэнь тэрэ яагаад Давидай үри болохоб?» – гэжэ Иисус асууба.

Иисус Хуули заадаг багшанарһаа һэргылжэ байна

45Бүхы арад зоной шагнажа байхадань, Иисус шабинартаа захиба: 46«Хуули заадаг багшанарһаа бэеэ һэргылжэ ябаарайгты! Тэдэнэр ута суба үмдөөд ябаха, олон зоной дунда мэндэшэлүүлхэ дуратай, мүргэлэй гэртэ урдуур һууха, түрэ найрташье эгээн хүндэтэй һуури эзэлхэ дуратай байдаг+. 47Тэдэнэр бэлбэһэн эхэнэрнүүдэй гэр хооһолдог, хүнэй харахада ехэ удаан мүргөөшэ болодог. Бурхан тэдэ Хуули заадаг багшанарые бүри аймшагтайгаар хэһээхэ юм».

21

Бэлбэһэн эхэнэрэй үргэл

21^1•Иисус тойрожо харахадаа, зарим баяшуулай үргэлнүүдээ Бурхан Һүмын үргэлэй санда табижа байхые хараба+. 2Нэгэ бэлбэһэн ядуу эхэнэрэй хоёр жэжэ мүнгэ тэндэ табихые хараад, 3Иисус хэлэбэ: «Энэ үгытэй ядуу бэлбэһэн эхэнэр хэнһээш ехэ үргэл үргэбэ. 4Бусад зоной үлүү гараһан юумэеэ асаржа санда табихадань, энэ эхэнэр үгытэй ядуу байбашье, хоолойгоо тэжээхэ бии үгы юумэеэ дууһан үргэбэ»+.

Һүмын һандаргагдаха тухай

5•Гоё һайхан үнэтэ шулуугаар, үргэлэй юумээр шэмэглэгдэһэн Бурхан Һүмэ тухай зарим хүнүүдэй хөөрэлдэхэдэ: 6«Эндэ үзэжэ байһан юумэнһээтнай хожом нэгэтэ ганса шулууншье үлэхэгүй, хуу баран һандаргагдаха», – гэжэ Иисус хэлэбэ+.

Зоболон гашуудал, хашан мүрдэлгэ тухай

7«Багша аа, тиимэ юумэн хэзээ болохо юм? Тэрэнэй болохын урда ямар дүлгэ тэмдэгүүд харуулагдахаб?» – гэжэ Иисусһаа асуубад. 8Иисус хэлэбэ: «Һэргэлэн байгты, хүнэй мэхэдэ бү орогты. Юуб гэхэдэ, олон хүнүүд минии нэрые зүүжэ ерэхэ: „Би Бурханай табисууртаб“, – гэжэ өөһэд тухайгаа гэршэлхэ, „Зарга шүүбэриин саг ойртобо“, – гэжэ минии нэрэһээ хэлэхэ. Тэдэнэй үгэдэ бү этигэгты!+
9Дайн тухай гү, али буһалгаан тухай дуулахадаа бү айгаарайгты: тиимэрхүү юумэнүүд эхиндэнь болохо ёһотой, зүгөөр тэрэ дары юумэнэй эсэс болохогүй». 10Иисус саашань үргэлжэлүүлбэ: «Нэгэ арад нүгөө арадтаа добтолон орохо, хаан оронууд хоорондоо хёморолдон тэмсэхэ+. 11Аймшагтайгаар газар хүдэлхэ, зарим газарта үхэл тахал, үлэсхэлэн зоболон дэлгэрхэ. Һүртэй үзэгдэлнүүд, муу ёрото тэмдэгүүд тэнгэридэ үзэгдэхэ+. 12Зүгөөр, эдэ бүхы юумэнүүдэй болохын урда тээ таанадые намтай холбоотой байһанайтнай түлөө барижа хааха, хашан мүрдэхэ. Таанадые мүргэлэй гэртэ гэмнэхэ, түрмэ шорондо хааха. Таанадые хаашуулда болон зонхилогшодто абаашажа мүшхүүлхэ+. 13Харин энэтнай таанадай Һайн Мэдээсэл айладхахынтнай тушаан болохо. 14Тиигээд өөһэдыгөө хамгаалжа юу хэлэхэ тухай эртэнһээ һанаагаа бү зобогты. 15Юу хэлэхые мэдэхэ ухаа би таанадта үршөөхэб. Танай хэлэһэн юумые нэгэшье дайсантнай буруушаажа гү, али һөөргэдэжэ шадахагүй+. 16Тэрэ үедэ аба эжытнай, аха дүүнэртнай, түрэл һаданартнай, хани нүхэдтнай таанадта урбаха. Заримантнай алуулха. 17Минии түлөө таанадые булта үзэн ядаха. 18Гэбэшье тархиинтнай нэгэшье үһэн унахагүй+. 19Намда үнэн сэхэ байһанайнгаа ашаар таанад абарагдахат.

Иерусалим һандаргагдаха

20•Иерусалимай хариин сэрэгүүдээр хүреэлээтэй байхые харахадаа, һандаржа һалаха сагынь ерээ гэжэ мэдээрэйгты. 21Тиихэдэ Иудейдэ байһан хүнүүд хада гүбээ рүү тэрьедээрэйгты. Хотодо байгшад бултадаа тэндэһээ зугадажа гараарайгты. Хүдөө тосхонуудта байһан хүнүүд тэрэ хотодо бү орооройгты. 22Юундэб гэхэдэ, Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэн ёһоор тэрэ „Хэһээлтын үдэрнүүд“ байха юм. 23Тэдэ үдэрнүүдтэ хээлитэй, хүхөөр үхибүүдтэй эхэнэрнүүдтэ ехэл гай зоболон тудаха. Газар дэлхэй дээрэ хаа-хаанагүй хүнүүд гайтайгаар зобохо, аймшагтай хэһээлтэдэ орохо бшуу+. 24Зарим зон һэлмээр таһа сабшуулха, нүгөө зариманиинь хариин гүрэнүүдтэ богоол болон абаашагдаха. Бусад арадуудай захирха үе сагай дүүрэтэр хариин зон Иерусалим хотые гэшхэжэ дэбһэжэ байха+.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй заларан ерэхэ тухай

25•Тиихэдэ нара һаратай, одо мүшэдтэй ойлгогдохогүй юумэнүүд болохо, газар дэлхэй дээрэхи хүн зон эжэ эхиеэ алдаха, уһан далай оёороороо долгилжо, аймшагтай үер халиха. 26Тиигээд галаб эрьехэнь гэжэ айһан зон ухаа мэдээгээ алдаха, юундэб гэхэдэ, тэнгэриин хүсэнүүдшье тэнсүүриеэ алдаха бшуу. 27Эгээл тэрэ үедэ үүлэ дамжан Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй агуу хүсэтэйгөөр, алдар солотойгоор газарта буужа ябахань харагдаха. 28Эдэ бүгэдэ юумэнүүдэй бэелжэ эхилхэдэ таанад хүл дээрээ бодожо, толгойгоо үргөөрэйгты, юундэб гэхэдэ, абарагдаха сагтнай ерэбэ гээшэ».

Боди модонһоо абтаһан үльгэр жэшээ

29•Удаань Иисус тэдэндэ иимэ һургаалта үгэ хөөрэбэ: «Таанад боди модон болон ондоо олон мододые абаад үзэгты. 30Модоной набша намаагайнь һалбархада, зунай саг дүтэлбэ гэжэ мэдэдэгта. 31Тон тиигэжэл минии түрүүн хэлэһэн юумэнүүдэй болохые үзэхэдөө, Бурханай хаан түрын мандахань бүри ойртоо гэжэ мэдэхэт. 32Мүнөө ажамидаржа байһан хүнүүдэй бултанайнь үхэжэ үрдеэгүй байхада минии таанадта хэлэһэн бүхэн тохёолдохо гэжэ таанадта баталан хэлэнэб+. 33Огторгой тэнгэри, газар дэлхэйшье һүнэн һалаха, харин минии хэлэһэн үгэнүүд мүнхэ оршохо+.

Һэргэлэн байгты

34Хүлеэгээгүй байтартнай занга мэтээр тэрэ сагай гэнтэ дээрэтнай буужа таанадые барихагүйн тула архи далгада шунангүй, хубиингаа хэрэгтэ дашуурангүй, бэеэ эртэнһээ бэлдэжэ байгаарайгты. 35Ушарынь юуб гэбэл, газар дэлхэй дээрэ ажамидарһан хүн амитанда бултандань тэрэ саг гэтэн гэнтэ ерэхэ бшуу. 36Тэрэ сагта тохёолдохо хамаг аюул дабажа гарахын тула, Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүнэй урда таатай зохистой байхын тула үргэлжэ зальбаржа, һэргэг хёрхо байгты!»+

37Иисус үдэртөө Бурхан Һүмэ соо һургаалаа номнодог, һүүлээрнь Элеон хадада гаража, һүни үнгэргэдэг байгаа+. 38Тиигээд эртэ үглөөнһөө хамаг зон һургаалыень шагнахаяа Бурхан Һүмэ соо суглардаг байгаа.

22

Иисусые алаха гэһэн нюуса хэлсээн

22^1•Эһээбэригүй Хилээмэнэй Һайндэр, ондоогоор хэлэбэл Паасхын һайндэр дүтэлжэ байгаа. 2Түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар арад зонһоо айжа байһан дээрэһээ Иисусые нюусаар алаха арга бэдэржэ байба.

Иуда Иисусые барижа үгэхөөр болоно

3Арбан хоёр шабинарайнь нэгэн Искариот гэгдэдэг Иудын досоо Сатана ороһон байгаа+. 4Тиимэһээ тэрэ Иисусые хайшан гэжэ барижа үгэхэ тухайгаа түрүү санаартан болон харуулай дарганартай зүбшэхэеэ ошобо ха. 5Тэдэнь ерэһэндэнь ехээр баярлажа, Иудада мүнгэ үгэхэ болобо. 6Тиигээд тэрэ Иисусые хүнэй үгыдэ барижа үгэхэб гэжэ үгэеэ үгөөд, аятай саг дайралдуулхые оролдоно+.

Шабинар һайндэрэй шэрээ заһана

7•Эһээгдээгүй хилээмэнэй һайндэр боложо, Бурхан Һүмэдэ Паасхын хурьга гаргаба+. 8«Ошожо, хамта эдихэ Паасхын хоол бэлдэгты», – гэһэн даабаритайгаар Иисус Пётр Иоанн хоёр шабияа эльгээбэ. 9«Хоол хаана бэлдэхэбибди?» – гэжэ тэдэнь һураба. 10Иисус иигэбэ: «Иерусалим хото ороходотнай, домбо соо уһа абажа ябаһан хүн дайралдаха, тэрэниие дахаад ябаарайт. Тэрэ хүнэй ороһон гэртэ ороод: 11„Багшамнай шамда эльгээгээ. Шабинартаяа хамта Паасхын хоол ямар таһалгада барихабибди?“ – гэжэ гэрэй эзэнһээ асуугаарайгты. 12Тэрэтнай танда ехэ уужам, зохидоор түхеэрэгдэһэн таһалга дээдэ дабхарта харуулжа үгэхэ. Тэндэл шэрээгээ заһагты».

13Хоёр шабинь ошожо, Иисусай хэлэһэн бүхы юумые оложо, Паасхын хоол бэлдэбэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэшын хоол

14•Һайндэрлэхэ саг ерэжэ, Иисус арбан хоёр элшэнэртэйгээ хоол барихаяа һууба. 15Иисус шабинартаа хэлэбэ: «Ехэ зоболондо орохынгоо урда тээ Паасхын энэ хоол таанартаяа барихые би тон ехээр хүсэһэн байнаб. 16Юуб гэхэдэ, Бурханай хаан ороной оршотор би Паасхын хоол дахин барихагүйб гэжэ хэлэхэ байнаб»+.

17Иисус аяга абажа, Бурханда баяр баясхалан хүргөөд: «Таанад энээниие хубаагаад уужархигты. 18Энээнһээ хойшо Бурханай хаан ороной оршотор архи дарһа уухагүйб гэжэ таанадтаа хэлэхэ байнаб». 19Иисус зүһэм хилээмэ абаад, Бурханда баяр баясхалан хүргөөд, хилээмэеэ хухалжа, шабинартаа хубаагаад: «Энэтнай танай тулада үргэл болохо бэе махабадни гээшэ. Намайе дурсан энээние эдижэ байгаарайгты», – гэжэ хэлэбэ+. 20Хоол бариһанайнгаа һүүлдэ Иисус дарһатай аяга абаад хэлэбэ: «Энэ болбол танай түлөө адхарха минии шуһаар баталагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй аяга гээшэ. 21Намайе барижа үгэхэ хүн энэ шэрээдэ намтай хамта һууна+. 22Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн уридшалан заяагдаһан ёһоор ами наһаа үгэхэнь, зүгөөр тэрэниие барижа үгэһэн хүн аймшагтай гай зоболон амсаха»+. 23Шабинарынь: «Хэмнай багшадаа урбахань гээшэб?» – гэжэ бэе бэеһээ һуража эхилбэ.

Хэмнай агууехэб гэһэн зүрилдөөн

24•Тэдэнэр эгээн агууехэмнай хэн бэ гэжэ хоорондоо арсалдажа оробо. 25Иисус хэлэбэ: «Бусад арадуудай хаашуул албатанаа зонхилжо байдаг, һүр хүсэтэй засаглагшад өөһэдыгөө улад зоной нүхэр гэжэ нэрлэдэг. 26Харин таанад тэдэниие бү һажаагты: таанадай агууехэтнай эгэл юрын хүн байха ёһотой; хүтэлэгшэтнай зарасада адли байха ёһотой+. 27Хүнүүд хэниие дээгүүр гэжэ тоолодог бэ, хоол барижа байһан хүниие гү, али тэрээндэ заруулжа байһан хүниие гү? Хоол барижа байһан хүниие шухала гэжэ бододог бэзэ даа! Харин би танай дунда зарасада мэтэ байнаб+. 28Таанад булта минии зоболон амсахада намтай байһан хүнүүд болонот+. 29Хаандал адли захирха эрхэ Эсэгымни намда үгэһэндэл адли бишье таанадта хаандал адли захиржа байха эрхэ үгэнэб+. 30Таанад хаан орондомни шэрээдэмни һуугаад, намтай эдижэ, уужа байхат. Таанад хаан шэрээдэ һуугаад, Израилиин арбан хоёр угсаатаниие шүүбэрилхэт»+.

Иисус Симон-Пётрой арсаха тухай уридшалан хэлэнэ

31•Тиигээд Иисус хэлэбэ: «Симон аа, Симон, шагна даа намайе! Таряашанай орооһо һагшан мэхиинэһээ илгадагтал адляар шолмос хүн бүхэнииетнай туршажа шалгаха эрхэ өөртөө шаардаба. 32Гэбэшье, Симон, этигэл һүзэгэйншни буурахагүйн тула би зальбарааб. Тиигээд ши намдаа бусажа ерэхэдээ, аха дүүнэрээ зоригжуулан батадхаарай!»+
33«Эзэмни, би тантай хамта түрмэдэшье орохоор, ами бэеэшье үгэхөөр бэлэнби!» – гэжэ Пётр Иисуста харюусаба+. 34«Пётр, шамда хэлэнэб, энэ үдэр эрэ тахяагай дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши даа», – гэжэ Иисус хэлэбэ.

Туулмаг, сумаа, һэлмэ тухай

35«Таанадые туулмаг сумаагүйгөөр, гуталгүйгөөр хүн зондо номнохыетнай эльгээхэдэмни, юумээр дуталдаа һэн гүт?» – гэжэ Иисус шабинарһаа һураба. «Юугээршье дуталдаагүй һэмди!» – гэжэ тэдэнь харюусаба+. 36«Харин мүнөө туулмагтай хүн туулмагаа, сумаатай хүн сумаагаа абагты. Хубсаһа хунараа худалдаад, һэлмэ худалдажа абагты. 37Юундэб гэхэдэ, Нангин Бэшэг соо: „Хүнүүд тэрэниие зэмэтэн гэжэ тоолобо“, – гэжэ нам тухай бэшэгдэһэн үгэ бэелхэнь гэжэ танда хэлэнэб», – гээд Иисус хэлэбэ. 38«Эзэн, эндээ хоёр һэлмэтэй байнабди», – гэжэ шабинарынь хэлэбэ. «Тэрэтнай болохо», – гэжэ Иисус харюусаба.

Иисус Элеон хада дээрэ зальбарна

39•Иисус хотоһоо гаража, заншалта ёһоороо Элеон хадада гараба. Шабинарыньшье хамта ябалсаа. 40Хада дээрэ гараад: «Хорхойтуулгада абтахагүйн тула зальбарагты!» – гэжэ Иисус шабинартаа хэлэбэ+.

41Тиигээд Иисус шэдэһэн шулуунай хүрэхэ зайда тэдэнһээ холодожо, үбдэглэн һуугаад, Бурхандаа мүргэбэ: 42«Эсэгэ Бурхамни, хэрбээ хүсэбэл, энэ аягаһаа амсуулангүй, иимэ ехэ зоболон намһаа зайлуулыш даа! Гэбэшье энэ минии мэдэхэ хэрэг бэшэ, өөрыншни эрхэ хүсэлөөр болог лэ»+. 43Тэнгэриһээ Бурханай Эльгээмэл ерэжэ, зоригынь үргэбэ+. 44Иисус дабашагүй гашуудалда абтажа, улам ехээр зальбарба; хүлһэниинь шуһанай дуһал мэтээр газарта унан байба.

45Мүргэлөө дүүргээд, хүл дээрээ бодожо, шабинартаа бусажа ерэхэдэнь, тэдэнь ехээр уйдаһандаа унташанхай байгаа. 46«Юундэ унтанабта? Бодогты! Хорхойтуулгада абтахагүйн тула зальбарагты!» – гэбэ.

Иисусые бариба

47•Иисусай иигэжэ хэлэжэ байтарнь, арбан хоёр шабинарайнь нэгэн болохо Иудын хүтэлбэри доро хүн зон ерэбэ. Иудын Иисусые таалаха гэжэ дүтэлхэдэнь,+
48Иисус тэрээнһээ: «Иуда аа! Ши Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүниие таалан барижа үгэнэ аалши?» – гэжэ һураба.

49Хажуудань байһан шабинарынь юунэй болохоо байһые ойлгоод: «Эзэн аа! Эдээниие һэлмээрээ сабшахамнай гү?» – гэжэ асууба+. 50Нэгэ шабинь добтолон, ахамад санаартын зарасын баруун шэхые һэлмээрээ таһа сабшажархиба. 51«Болигты, хүрөө!» – гэжэ Иисус хэлээд, зарасын шэхые гараараа хүрөөд эдэгээбэ.

52Ойронь ерэһэн түрүү санаартанда, Бурхан Һүмын харуулай дарганарта, ахамадуудта хандажа, Иисус иигэжэ хэлэбэ: «Таанар дээрмэшэниие барихаяа гарһандал һэлмэ, шиидам һаднагтайгаар намайе барихаяа ерэбэ гүт? 53Теэд үдэр бүхэн таанадтай хамта Бурхан Һүмэ соо байхадамни намайе бариха гэжэ забдаагүй һэнта. Харин мүнөө харанхы хара хүсэнэй эзэрхэхэдэ, танай саг ерээ гээшэ»+.

Пётр Иисусһаа арсаба

54•Иисусые барижа, ахамад санаартын гэртэ абаашаба. Пётр зай баряад хойноһоонь гэтэн ябаа. 55Гэрэй хашаа соо ехэ түүдэг аһаажа, зарасанарай тойроод һуухадань, Пётр тэдэнэй дунда һуулсаба. 56Нэгэ зараса эхэнэр галай хажууда һууһан Пётрые анхаралтайгаар хараад, һайнаар шэртэһэнэйнгээ удаа: «Энэ хүн баһа Иисустай суг ябадаг һэмнай», – гэжэ хэлэбэ. 57Пётр буруушаажа: «Эхэнэр аа, би тэрэниие мэдэхэшьегүйб!» – гэжэ хэлэбэ. 58Удангүй ондоо нэгэ хүн Пётрые хараад: «Ши тэдэнэй нэгэн ха юмши», – гэжэ хэлэбэ. Тиихэдэнь: «Эрэ хүн аа, би тэдэнэй нэгэн бэшэб!» – гэжэ Пётр мэлзэбэ. 59Нэгэ сагай үнгэрһэн хойно ондоо нэгэ хүн: «Нээрээшье, энэ хүн тэрээнтэй ябаа һэн. Тиигээдшье Галилейн хүн байна», – гэжэ һалан һандангүй хэлэжэ оробо. 60«Эрэ хүн аа, юун тухай хэлэнэш? Би шамайе ойлгоногүйб!» – гэжэ Пётр хэлэбэ. Иигэжэ хэлэхэтэйнь адли эрэ тахяа донгодобо.

61Дээдын Эзэн эрьежэ, Пётр тээшэ хараад абаба. Тиихэдэнь: «Эрэ тахяагай дуугархаһаань урда ши намһаа гурба дахин арсахалши даа», – гэжэ хэлэһыень Пётр һанаандаа оруулаадхиба+. 62Тиигээд тэндэһээ гараад, гунигтайгаар уйлаба.

Иисусые наада бариба, сохибо

63•Иисусые харууһалжа байһан хүнүүд тэрэниие наада бариба, тиигээд сохибо. 64Тэрэнэй нюдыень боогоод, нюурыень альгадан: «Шамайе хэн сохёоб, хэлэл даа!» – гэлдэбэ. 65Гэхэ мэтээр Иисусые тэдэнэр нилээд удаан наадалба, шоолобо, доромжолбо.

Иисусые Зүблэлэй гэшүүд мүшхэнэ

66•Тиигээд үдэр болоходо ахамадууд, түрүү санаартан, Хуули заадаг багшанар сугларжа, зүблөө хэбэ. Тэрэ Зүблэлэй гэшүүдтэ Иисусые асарба. 67«Манда хэлэ даа, ши Бурханай табисуурта гүш?» – гэжэ тэдэ һурабад. «Танда хэлээшье һаам, таанад этигэхэгүйт. 68Юумэ һураашье һаам, таанад харюусахагүйт. 69Зүгөөр энэ сагһаа хойшо Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн Һүр жабхаланта Бурханай баруун талын хүндэтэ һуурида һууха», – гэжэ Иисус харюусаба+. 70«Тиихэдээ ши Бурханай Хүбүүн болоно гүш?» – гэжэ булта асууба. «Хэн байһыемни таанад өөһэдөө хэлэнэт», – гэжэ Иисус тэдээндэ харюусаба. 71«Манда үшөө ямар гэршэлгэ хэрэгтэй юм? Бидэ өөһэдөө хэлэһыень булта дуулаабди», – гэжэ тэдэнэр хэлэбэ+.

23

Иисус Пиладай урда

23^1•Зүблэлэй гэшүүд булта бодожо, Иисусые Пиладта абаашаад:+
2«Энэ хүн арад зонииемнай үймүүлнэ, худхуулна: Римэй хаанда алба татабари түлэхые хорино, өөрыгөө Бурханай табисууртаб гэжэ нэрлэнэ», – гэжэ тэрэниие зэмэлжэ эхилбэ+. 3«Ши еврейнүүдэй хаан гүш?» – гэжэ Пилат Иисусһаа һураба. «Ши тиигэжэ хэлэнэш», – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба+. 4«Энэ хүниие зэмэлхээр ямаршье баримта олоногүйб», – гэжэ Пилат түрүү санаартанда ба арад зондо хэлэбэ+. 5«Энэтнай хүн зониие үймүүлхэ, хүлгөөхэ үгэ Галилейһээ эхилээд, эндэ хүрэтэр бүхы Иудей соогуур тараажа ябана бшуу», – гэжэ тэдэнь үсэдөөр хэлэбэ.

Иисус Иродэй урда

6Иигэжэ хэлэхыень шагнаад: «Энэ хүнтнай Галилейн юм гү?» – гэжэ Пилат һураба. 7Иисусые Иродэй захирдаг можоһоо ерэһэн хүн байна гэжэ мэдэхэдээ, Ирод хаандань эльгээбэ. Эгээл тэрэ үедэ Ирод өөрөө Иерусалим ерээд байгаа+. 8Иисусые харахадаа, Ирод ехэтэ баярлаба, юундэб гэхэдэ, урдань тэрээн тухай дуулаһан, тэрэниие хараһайб гэжэ үнинэй хүсэдэг һэн. Ямар нэгэн гайхамшагша хэрэг бүтээхыень үзэхэ гэжэ найдадаг байгаа+. 9Ирод тэрээнһээ олон юумэ асууба, теэд Иисус тэрээндэ харюу үгэбэгүй. 10Хажуудань байһан түрүү санаартан ба Хуули заадаг багшанар Иисусые хатуугаар зэмэлжэл байба. 11Ирод сэрэгшэдтэеэ хамта Иисусые баһан доромжолоод, хаанай хубсаһа үмдэхүүлжэ, Пиладта һөөргэнь эльгээбэ. 12Энээнэй урда тээ хоорондоо дайсан харша байһан Ирод Пилат хоёр тэрэ үдэрһөө ехэ хани нүхэд болоо бэлэй.

Иисусые үхэлэй саазада хүртөөбэ

13•Пилат түрүү санаартаниие, ноёдые, арад зониие дуудажа хэлэбэ: 14«Израилиин зониие үймүүлжэ ябана гэжэ зэмэлэн, таанад энэ хүниие намда асарбат. Харин би танай хараһаар байтар мүрдэлгэ хэхэдээ, танай тохоһон тиимэ зэмэтэй байһыень тодоруулбагүйб. 15Тиихэдэ Ирод хааншье зэмыень олонгүй, энээниие намда эльгээгээ. Энэ хүн саазада хүртэхөөр ямаршье муу юумэ хээгүй. 16Тиимэ хадань, энэ хүниие хэһээгээд, табихаб», – гэжэ Пилат хэлэбэ. 17Пилат Паасхын һайндэрэй хүндэлэлдэ түрмэдэ байһан нэгэ хүниие арад зоной эрилтээр сүлөөлхэ ёһотой байгаа. 18Теэд бүхы зон: «Энээниие саазалагты, харин Бараббые манда табигты!» – гэжэ хашхаралдаба. 19Иерусалим хотодо буһалгаан үүсхээд, хүнүүдые алаһанайнь түлөө Бараббые шорондо хааһан байгаа. 20Иисусые табиха хүсэлэнтэй Пилат дахяад зондо хандажа, үгэ хэлэбэ. 21«Тэрээниие хэрээһэндэ хада, хэрээһэндэ хада!» – гэжэ тэдэнь хашхаралдаба. 22«Ямар гэмтэй юумэ тэрэ хээб? Саазада хүртэхөөр гэмтэй байһыень би тодоруулаагүйлби. Тиимэһээ энээниие хэһээгээд лэ табихаб», – гэжэ Пилат гурбадахияа тэдээндэ хэлэбэ. 23Гэбэшье тэндэ байһан зон Иисусые хэрээһэндэ хадажа алаха ёһотой гэһэн эрилтэ табижа, шангаар хашхаралдаба. Саашадаа тэдэнэй хашхаралдаан улам шангадажа байгаа. 24Тиимэһээ Пилат тэдэнэй эрилтые дүүргэхэ гэжэ шиидэбэ. 25Буһалгаа татажа, хүнүүдые алаһанай түлөө түрмэдэ һуужа байһан Барабба гэгшые Пилат зоной шаардаһан ёһоор табиба, харин Иисусые тэдэ зоной хүсэһэн ёһоор саазада хүртөөхэ болобо.

Иисусые хэрээһэндэ хадаба

26•Иисусые сэрэгшэдэй абаад ябахадань, замдань Кириней нютагай Симон гэжэ хүн хээрэ ажаллаад бусажа ябаа. Тэрээндэ хэрээһэ үргэлүүлээд, Иисусай хойноһоо ябуулба.

27Иисусай хойноһоо тоолошогүй олон хүн зон дахажа, эхэнэрнүүдынь тэрээниие хайрлаһандаа үбсүүгээ шаан уйлалдаба. 28Иисус тэдээн тээшэ эрьен, иигэжэ хэлэбэ: «Иерусалим хотын эхэнэрнүүд, намайе хайрлажа бү уйлалдагты; өөһэдыгөө хайрлажа, үхибүүдээ хайрлажа бархиралдагты. 29„Хэбэлдээ үри бүрилдүүлээгүй, үхибүү түрөөгүй, хүхөө хүхүүлжэ үзөөгүй эхэнэрнүүд амар жаргалтай!“ – гэхэ саг ойртожо байна+. 30Тиимэ сагай ерэхэдэ: „Дээрэһээмнай уныт“ гэжэ хада уулануудта, „Маниие хоргодуулыт“ гэжэ толгой гүбээнүүдтэ хүнүүд хандаха+. 31Зэмэгүй хүнтэй тиимэ юумэнэй боложо байхада зэмэтэй хүнтэй юун болохоб гэжэ һананат?»

32Иисустай хамта үшөө хоёр хүниие – хоёр гэмтэниие саазалхаяа абаашаа. 33«Хохимой» гэдэг газарта ерээд, тэрэниие хэрээһэндэ хадаба, харин нүгөө гэмтэдэй нэгыень баруун таладань, нүгөөдыень зүүн таладань хэрээһэндэ хадажархиба. 34«Эсэгэ Бурхамни, эдэниие хүлисэ, юундэб гэхэдэ, эдэ юуш хэжэ байһанаа өөһэдөө мэдэнэгүй», – гэжэ Иисус зальбарба.

Харин саазалагшад жээрэб татажа, хубсаһыень дундаа хубаажа абаба+. 35Арад зоной хаража байтар еврейнүүдэй ноёд: «Бурханай табисуурта юм һаа, бусадые абарһандаал адли өөрыгөө абарыш!» – гэжэ доромжолон хэлэбэ+. 36Сэрэгшэдшье элдэбээр баһажа, хямдахан гашуун архи үгэхэ зуураа: 37«Хэрбээ ши еврейнүүдэй хаан юм һаа, өөрыгөө абарыш!» – гэлдэбэ.

38Иисусай дээрэнь «Энэ еврейнүүдэй хаан» гэжэ грек, рим, еврей хэлэнүүдээр бэшэгдэһэн хабтагай үлгөөтэй байгаа һэн. 39«Ши Бурханай табисуурта бэшэ аалши? Өөрыгөөшье, манииешье абарыш!» – гэжэ хэрээһэндэ хадуулһан гэмтэнэй нэгэн Иисусые шоглон баһаба. 40Харин нүгөөдэхинь тэрэ нүхэрөө зэмэлэн: «Өөрөө саазалуулжа байһан аад, иигэжэ дуугархаяа Бурханһаа айнагүй аалши? 41Ехэ гэм хэһэн маниие зүб иигэжэ хэһээжэ байна, харин энэ Иисус ямаршье муу юумэ хээгүй», – гэбэ+. 42Тиигээд Иисуста хандажа: «Иисус аа, ши Хаан шэрээдээ һуухадаа намайе һанажа байгаарай», – гэжэ тэрэ хэлэбэ. 43«Мүнөөдэр ши намтай диваажан орондо ошолсохош гэжэ шамда үнэниие хэлэнэб!» – гэжэ Иисус тэрээндэ харюусаба.

Иисус ами табиба

44•Хахад үдэр боложо байгаа. Гэнтэ бүхы газар дэлхэй дээрэ үдын гурбан саг болотор шэб харанхы болошобо: 45наран хиртэшэбэ. Тиигээд Бурхан Һүмэдэ хоёр хүшэгын нэгэниинь тэг дундуураа шуу хахарба. 46«Эсэгэмни, шинии мэдэлдэ һүнэһөө ябуулнаб!» – гэжэ Иисус шанга гэгшээр үгэлбэ. Тиигээд тэрэ ами табиба+.

47Эдэ бүгэдые хараһан зуунай дарга Бурханиие алдаршуулан магтаад: «Энэ хүн үнэхөөрөө үнэн сэдьхэлтэн байгаал даа», – гэбэ. 48Аймшагтай үзэсхэлэн һонирхон харахаяа эндэ сугларһан бүхы хүн зон болоһон бүгэдые хаража сошолдон, үбсүүгээ шаажа уйлалдаһаар гэр гэртээ тарабад+. 49Иисусые таниха мэдэхэ зон, Галилейһээ тэрэниие дахажа ерэһэн эхэнэрнүүд тээ холохоно зогсоод, хуу хаража байгаа һэн+.

Иисусые хүдөөлүүлбэ

50-51•Тэндэ баһа Иудей можын Аримафей хотын Иосиф гэдэг хүн байба. Тэрэ үнэн сэхэ, сагаан сэдьхэлтэй хүн Бурханай хаан ороной мандахые ехэл хүлеэжэ байгаа. Тэрэ баһа Зүблэлэй гэшүүн аад, Зүблэлэй гаргаһан шиидхэбэриие, үйлэдэһэн хара хэрэгые яашье зүбшөөжэ шадахагүй байба. 52Тэрэ Пиладта орожо, Иисусай бэе үгэхыень гуйба. 53Тиигээд хэрээһэнһээ Иисусай шарилые буулгажа, бүдөөр орёогоод, хабсагайда түнхигдэһэн, урдань хэнэйшье хэбтээгүй агы нүхэндэ абаашажа хадаглаа һэн. 54Тэрэ үдэр болбол субботын бэлэдхэл үдэр, пятница байгаа.

55Галилейһээ Иисустай ерэлсэһэн эхэнэрнүүд Иосифой мүрөөр ошожо, түнхинэгдэһэн агы нүхэ, Иисусай шарилай тэндэ хадаглагдахые хараба. 56Тиигээд тэдэнэр гэртээ харижа, элдэб янзын хангалтай ургамалай тоһо бэлдэбэ.

Теэд субботодо тэдэнэр Хуулиин зааһан ёһоор амарба.

24

Иисусай амидыралга тухай

24^1•Гарагай нэгэнэй, воскресениин эртэ үглөөгүүр тэдэ эхэнэрнүүд бэлдэһэн хангалтай тоһоёо абаад, агы нүхэн хуурсагта ошобо. 2Агы нүхэнэй амһарые бүтүүлһэн үхэр шулуун хажуу тээшээ болгогдоһон байба. 3Ороходонь, Эзэн Иисусай шарил байбагүй. 4Эхэнэрнүүдэй гайхалдажа, юуш гэжэ бодохо ойлгохоёо болёод байтар, ялалзама сагаан хубсаһатай хоёр хүн бии болобо+. 5Эхэнэрнүүдэй айн һүрдэжэ, уруугаа харан зогсоходо, тэдэ хоёр хэлэбэ: «Амиды хүниие юундэ үхэһэнүүдэй дунда бэдэрээбта? 6Тэрэтнай эндэ үгы, тэрэтнай амидыраа. Бүри Галилейдэ байхадаа таанадта юун гэжэ хэлэһыень һанагты. 7„Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн нүгэлтэ хүнүүдэй гарта тушаагдаад, хэрээһэндэ хадуулха, тиигээд гурбадахи үдэртөө амидырха“, – гэжэ тэрэ хэлээ һэмнай»+. 8Тиигэхэдэнь эхэнэрнүүд Иисусай хэлэһэн үгые һанаандаа оруулба+.

9-10Магдалай Мария, Иоаннай, мүн Яковай эхэ Мария болон бусад хэдэн эхэнэрнүүд агы нүхэн хуурсагта ошоһон хүнүүд байгаа. Тэдэнэр агыһаа бусаһаар үзэһэн хараһан юумэеэ Иисусай арбан нэгэн дүтын шабинартань, мүн бусад олон хүн зондо дуулгаба+. 11Һамгад дэмы юумэ шашана гээд, элшэнэр этигэбэгүй+. 12Зүгөөр Пётр һууриһаа бодоод, агы нүхэн тээшэ гүйжэ ошобо. Тонгойжо харахадань, орёоһон бүдынь лэ байба. Ямар һонин юумэн болооб гэжэ гайхаһаар тэрэ гэртээ бусаба.

Иисус хоёр шабинартаа харагдаба

13•Тэрэл үдэр Иисусай хоёр шабинарынь Иерусалим хотоһоо арбан хоёр модоной зайтай Эммаус тосхон ошобо. 14Тэдэ хоёр болоһон ушарнууд тухай бодожо, хоорондоо хөөрэлдэжэ ябаа. 15Иигэжэ дуугаралсажа, зүбшэжэ ябахадань, Иисус өөрөө хажуудань ерэжэ, тэдэнтэй хамта ябалсаба. 16Зүгөөр тэдэ шабинарай нюдэниинь бүрэглөөд, тэдэ тэрэниие танибагүй+.

17«Энэ юун тухай замдаа хөөрэлдэжэ ябанабта?» – гэжэ Иисус тэдээнһээ һураба. Уй гашуудалда дарагдаад ябаһан тэдэ хоёрынь зогсобо. 18«Эдэ үдэрнүүдтэ Иерусалим хотодо болоһон ушарнууд тухай шил гансаараа дуулаагүй ябана гүш?» – гэжэ тэдэ хоёрой Клеопа гэдэгынь Иисусһаа һураба+. 19«Ямар ушарнууд юм?» – гэжэ харгынь хани урдаһаань асууба. Тиихэдэнь тэдэнэр иигэжэ хөөрэбэ: «Эдэ бүхы ушарнууд Назарет хотын Иисустай тохёолдоо. Бүтээһэн үйлэ хэрэгүүдээрээ, айладхаһан юумэнүүдээрээ тэрэ Бурханда болон хүн зондо таатай, һүр хүсэтэй лүндэншэ байһанаа харуулаа. 20Тиигээд манай түрүү санаартан, ноёд дарганар тэрэниие барижа, үхэлэй саазада хүртөөжэ, хэрээһэндэ хадаа юм+. 21Харин тэрэ хүн Израилиин арад түмэниие Римэй хаанай дарлалтаһаа сүлөөлхэ гэжэ бидэ найдадаг байгаабди. Тиин тэрэ бүгэдын болоһоор гурбадахи үдэр ябажа байна. 22Манай хэдэн эхэнэрнүүд бидэниие ехэтэ гайхуулба: үглөөгүүр эртэ хүдөөлүүлһэн агыдань ошожо харахадань, 23Иисусай шарил агы нүхэн хуурсагтаа байбагүй. Тэндэ Бурханай хоёр Эльгээмэлынь эхэнэрнүүдтэ үзэгдэжэ, „Иисус амиды!“ – гэжэ хэлэһэн байгаа. 24Бидэнэй зариманай шулуун хуурсагтань ошожо харахада, эхэнэрнүүдэй хэлээшэ үнэн байба. Харин өөрыень хараагүйбди».

25«Лүндэншэдэй уридшалан айладхаһан бүхы юумэндэ этигэхэ талаар мохоо модохир, тэнэг амитад аа! 26Алдаршахынгаа урда тээ Бурханай табисуурта иимэ зоболон үзэхэ ёһотой гэжэ мэдээгүй аалта?» – гэжэ Иисус тэдээндэ хэлэбэ+. 27Тиигээд Моисейһээ эхилээд, бүхы лүндэншэдэй өөр тухайнь Нангин Бэшэг соо хэлэһэн зүйлнүүдые тэдэ хоёрто тайлбарилжа үгэбэ+.

28Тэдэнэр зориһон тосхондоо хүрэжэ ерэбэ. Иисусай саашаа ябаха гэһэн хэбэр үзүүлхэдэнь, 29нүгөө хоёрынь: «Орой боложо, нара орохоёо байна ха юм, бидэнтэй үлэ», – гэжэ Иисусые аргадаба. Тиин Иисус тэдэнээр үлэжэ, айлда оролсобо. 30Тэдэнтэй хамта эдеэлхэеэ һуухадаа, Иисус хилээмэ гартаа абажа зальбараад, хухалжа нүгөө хоёртоо үгэбэ+. 31Бүрэглэһэн нюдэниинь һаял нээгдэжэ, тэдэ хоёр багшаяа таниба. Тэрэ дороо Иисус харагдахаяа болишоо һэн. 32«Харгыдамнай багшын дуугаржа ябахада, Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһые нээн тайлбарилхадань, зүрхэ сэдьхэлнай хүлгөө бэшэ һэн гү?» – гэжэ тэдэнэр бэе бэедээ хэлэбэ. 33Тэрэ бэеэрээ тэдэнэр бодожо, Иерусалим хотоёо бусаба.

Тиигээд арбан нэгэн элшэнэрэй, мүн бусадшье хамта ябалсагшадай суглараад байхадань тэдэнэр орожо ерэбэ. 34«Дээдын Эзэн үнэхөөрөө амидыраад, Симондэ үзэгдээ», – гэжэ бүлэг зон орожо ерэһэн хоёрто хөөрэбэ+. 35Ээлжээндээ тэдэ хоёр харгыда ябахадань юунэй болоһон тухай, хилээмэ хухалжа үгэхэдэнь лэ Иисусые таниһан тухайгаа хөөрэбэ.

Иисус шабинартаа ерэбэ

36•Иигэжэ хөөрэжэ байхадань, Иисус өөрөө хажуудань бии боложо: «Амгалан тайбаниие таанадта айладханаб!» – гэжэ хэлэбэ. 37Хии үзэгдэл харанабди гэжэ бодоһон шабинарынь ехээр сошожо, айн һүрдэбэ+. 38«Юундэ маргаба сошобот? Сэдьхэл зүрхэндэтнай юундэ һэжэг уурхайлбаб? 39Энэ гарым, хүлым харыт. Би өөрөөлби. Намайе баряад үзэгты, бодото бэеэрээ байхыем харыт: хии үзэгдэл һаа, бэе махабадгүй, яһагүй байха һэм», – гэжэ хэлэбэ+. 40Тиигээд Иисус тэдээндээ гар хүлөө харуулба. 41Шабинарайнгаа ехээр баярлажа, үшөөл этигэжэ ядан, гайхалсажа байхада: «Эндэтнай ямар нэгэ эдихэ юумэн байна гү?» – гэжэ Иисус һураа+. 42Шабинарынь тэрээндээ нэгэ хэршэмэг сонгооһон загаһа үгөө. 43Тэрээнииень абаад, Иисус хараһаар байтарнь эдижэрхибэ.

44Һүүлээрнь Иисус тэдэндэ хэлэбэ: «Нам тухай Моисейн Хуули соо, лүндэншэдэй номууд соо, Бурханай магтаалнууд соо бэшэгдэһэн бүхы юумэн бэелхэ гэжэ би таанадтаяа байхадаа хэлээ һэнби. Тиимэл юумэн болоо». 45Тиигээд Иисус Нангин Бэшэгэй удха ойлгожо абаха ухаа тэдэндээ үршөөгөө бэлэй+. 46«Бурханай табисуурта алуулха, тиигээд гурбадахи үдэртөө дахин амидырха+. 47Тиигээд нүгэлөө хүлисүүлхынь тула бүхы арадуудта Бурханда хандагты гэһэн мэдээсэл тэрэнэй нэрээр номногдохо ёһотой. Таанад Иерусалимһаа эхилээд, 48тэрэ болоһон бүхы хэрэгүүд тухай айладхаха ёһотойт+. 49Эсэгынгээ таанадта үгэхэб гэжэ найдуулһые би мүнөө дамжуулан таанадта үгэнэб. Харин таанад Иерусалим хотодоол байгаад, дээрэһээ үршөөгдэхэ ехэ хүсэ шадалда хүртэтэрөө хүлеэгты», – гэжэ Иисус тэдээндэ айладхаба+.

Иисус тэнгэридээ дэгдэн бусаба

50•Тиигээд Иисус шабинараа хотоһоо гаргажа, Бетани хүрэтэр абаашаад, гараа үргэжэ, тэдэнээ адислаба+. 51Тиигэжэ буян хэшэгтээ хүртөөһэнэйнь һүүлдэ Иисусые тэнгэри өөдэ дэгдүүлэн абаа. 52Тэрэнэй һүүлдэ шабинарынь Иисуста дохижо мүргөөд, хизааргүй ехэ баяртайнууд Иерусалим хотоёо бусаба+. 53Тиигээд тэдэ саг үргэлжэ Бурхандаа баяр баясхалан хүргэн Һүмэ соо байдаг бэлэй+.

* Динари – римэй жэжэ мүнгэн, хүлһэншэ хүдэлмэришэнэй нэгэ үдэрэй ажалай салин болодог байгаа.

* Зоболон туйлахадашье, үхэлэй саазада хүртэхэдэшье бэлэн байха гэһэн удхатай.

* Зарим эхэ бэшэгүүд соо: «хэзээ нэгэтэ Илиягай хэһэндэл адляар» гэжэ нэмээтэй байдаг.

* Зарим эхэ бэшэгүүд соо иигэжэ нэмээтэй байдаг: «Ямар һүлдэтэй байһанаа таанад мэдэнэгүй гүт? Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн хүнүүдэй ами һүнөөхэеэ бэшэ, харин абархаяа ерээ юм», – гэжэ хэлэбэ.

* Зарим гар бэшэгүүдтэ далан шаби гэжэ бэшээтэй байдаг.

* Зарим эхэ бэшэгүүд соо энэ 11-дэхи зүйлэй эхиндэ: «хилээмэ эрихэдэ, тэрээндээ шулуу үгэхэ, үгышье һаа, загаһа...» гэжэ нэмээтэй байдаг.

* Зоболон туйлахадашье, үхэлэй саазада хүртэхэдэшье бэлэн байха гэһэн удхатай.

* Зарим эхэ бэшэгүүдтэ 36-дахи зүйл нэмээтэй байдаг: «Хээрэ ябаһан хоёр хүнэй нэгыень абажа, нүгөөдыень үлөөхэ».

+ 1:3 Элшэнэрэй 1:1
+ 1:5 Мат 2:1,
+ 1:6 Филиппынхидтэ 3:6
+ 1:13 Элшэнэрэй 10:4
+ 1:15 Лука 7:28, Лука 7:33, Галадуудта 1:15
+ 1:17 Мат 11:14, Мат 17:12-13, Марк 1:2
+ 1:26 Мат 2:23, Иоанн 1:45, Мат 1:16
+ 1:31 Мат 1:20
+ 1:32 Марк 11:10
+ 1:33 1 Коринф 15:24, Гэршэлгэ 11:15
+ 1:35 Мат 18:20, Мат 14:33
+ 1:37 Марк 10:27
+ 1:48 Лука 11:27

+ 1:54 Римэйхиндэ 4:13, Галадуудта 3:16, Евр 2:16

+ 1:69 Элшэнэрэй 3:21, Римэйхиндэ 1:2, Тидтэ 1:1-2

+ 1:73 Евр 6:13,

+ 1:76 Лука 7:26, Лука 20:6, Мат 3:3, Марк 1:2-3

+ 1:77 Лука 3:3
+ 1:79 Мат 4:16
+ 1:80 Лука 3:2
• 2:1 Мат 1:18-25
+ 2:1 Элшэнэрэй 5:37
+ 2:4 Лука 1:26-27,
+ 2:9 Элшэнэрэй 12:7
+ 2:11 Мат 1:21,
+ 2:13 Гэршэлгэ 5:11
+ 2:14 Лука 19:38
+ 2:19 Лука 2:51
+ 2:30 Иоанн 8:12
+ 2:35 Иоанн 19:25
+ 2:37 Элшэнэрэй 13:2, Элшэнэрэй 14:23
+ 2:39 Мат 2:23, Лука 1:26-27
+ 2:50 Лука 9:45, Лука 18:34
+ 2:51 Лука 2:19
• 3:1 Мат 3:1-12, Марк 1:1-8, Иоанн 1:19-28
+ 3:1 Лука 13:1, Лука 23:1, Лука 9:7

+ 3:2 Мат 26:3, Иоанн 11:49, Лука 1:63, Лука 1:80, Иоанн 1:6-7

+ 3:7 Мат 12:34, Мат 23:33
+ 3:8 Лука 16:24, Иоанн 8:33
+ 3:9 Лука 13:9, Мат 7:19
+ 3:10 Элшэнэрэй 2:37, Элшэнэрэй 16:30
+ 3:11 Мат 25:35, Яковай хандалга 2:15-16
+ 3:14 Лука 19:8
+ 3:15 Иоанн 1:19-20
+ 3:17 Мат 13:30

+ 3:20 Мат 11:2, Мат 14:1-12, Марк 6:17-18, Иоанн 3:24

• 3:21 Мат 3:13-17, Марк 1:9-11

+ 3:21 Элшэнэрэй 7:56

+ 3:22 Иоанн 1:32-33, Марк 9:7, Иоанн 12:28, Лука 9:35, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17

• 3:23 Мат 1:1-17

• 4:1 Мат 4:1-11, Марк 1:12-13

+ 4:2 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:5, Мат 21:18

+ 4:6 Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:19, Гэршэлгэ 13:2

• 4:14 Мат 13:53-58, Марк 6:1-6
+ 4:15 Марк 1:21
+ 4:16 Мат 2:23, Лука 2:39
+ 4:23 Мат 11:23, Марк 2:1-12, Иоанн 4:46-53
+ 4:24 Иоанн 4:44
+ 4:25 Яковай хандалга 5:17
+ 4:30 Иоанн 8:59, Иоанн 10:39
• 4:31 Марк 1:21-28
+ 4:31 Мат 4:13
+ 4:32 Мат 7:28-29

+ 4:34 Мат 8:29, Марк 1:23-24, Лука 8:28, Элшэнэрэй 19:15

+ 4:35 Лука 9:42, Элшэнэрэй 8:7
• 4:38 Мат 8:14-17, Марк 1:29-34
+ 4:38 1 Коринф 9:5
+ 4:41 Мат 12:16, Марк 3:12
• 4:42 Марк 1:35-39
+ 4:42 Лука 5:16
• 5:1 Мат 4:18-22, Марк 1:16-20
+ 5:1 Мат 14:34, Марк 6:53
+ 5:4 Иоанн 21:6
+ 5:10 Мат 13:47
• 5:12 Мат 8:1-4, Марк 1:40-45
+ 5:12 Марк 9:22

+ 5:14 Мат 9:30, Мат 17:9, Марк 1:34, Лука 17:14

+ 5:16 Мат 14:23, Лука 4:42
• 5:17 Мат 9:1-8, Марк 2:1-12
+ 5:17 Лука 6:19, Лука 8:46
+ 5:20 Мат 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48
+ 5:21 Мат 26:65,
• 5:27 Мат 9:9-17, Марк 2:13-22
+ 5:29 Лука 19:6
+ 5:30 Лука 15:2
+ 5:32 Лука 15:7, Тимофейдэ 1-дэхи 1:15
• 5:33 Мат 9:14-17, Марк 2:18-22

+ 5:33 Мат 11:2, Лука 11:1, Иоанн 1:35, Лука 18:12

+ 5:34 Мат 25:1-13, Иоанн 3:29, Гэршэлгэ 19:7, Гэршэлгэ 21:2

+ 5:35 Марк 14:7, Лука 17:22
• 6:1 Мат 12:1-14, Марк 2:23
+ 6:6 Марк 1:21
+ 6:7 Лука 14:1, Лука 20:20
+ 6:9 Лука 14:3
• 6:12 Мат 10:1-4, Марк 3:13-19
+ 6:14 Мат 16:18, Иоанн 1:42
+ 6:15 Мат 9:9
+ 6:16 Лука 22:47
• 6:17 Мат 4:23
+ 6:19 Лука 5:17, Лука 8:46
+ 6:21 Иоанн 7:37, 2 Коринф 7:10
+ 6:22 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:14

+ 6:23 Элшэнэрэй 5:41, Яковай хандалга 1:2, 2 Коринф 12:10

+ 6:24 Мат 6:2, Яковай хандалга 5:1

• 6:27 Мат 5:38-48

+ 6:28 Лука 23:34, Элшэнэрэй 7:60, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:9

+ 6:29 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:23, 1 Коринф 6:7

+ 6:31 Мат 7:12
+ 6:36 Мат 5:7
• 6:37 Мат 7:1-5

+ 6:37 Римэйхиндэ 14:10, 1 Коринф 4:5, Римэйхиндэ 2:1, Римэйхиндэ 14:10, Яковай хандалга 2:13

+ 6:38 2 Коринф 9:6, Марк 4:24, Римэйхиндэ 2:1

+ 6:39 Мат 15:14
+ 6:40 Мат 10:24, Иоанн 13:16
• 6:43 Мат 7:17-20, Мат 12:33-35
+ 6:45 Мат 15:18, Яковай хандалга 3:6
• 6:46 Мат 7:24-27
+ 6:46 Мат 7:22, Мат 25:11, Иоанн 13:13
• 7:1 Мат 8:5-13
+ 7:4 Элшэнэрэй 10:2
+ 7:13 Мат 20:34
+ 7:14 Лука 8:54
+ 7:16 Мат 21:11
• 7:18 Мат 11:2-19
+ 7:19 Иоанн 4:25, Иоанн 6:14, Иоанн 11:27
+ 7:23 Иоанн 6:61, Иоанн 16:1
+ 7:24 Лука 3:2
+ 7:26 Мат 14:5, Мат 21:26
+ 7:27 Марк 1:2
+ 7:28 Лука 1:15
+ 7:29 Лука 3:12
+ 7:33 Мат 3:4, Лука 1:15
+ 7:34 Иоанн 2:1, Иоанн 12:2, Лука 5:30
• 7:36 Мат 26:6-13, Марк 14:3-9, Иоанн 12:1-8
+ 7:39 Лука 15:2
+ 7:41 Мат 18:28

+ 7:42 Мат 6:14, Марк 11:25-26, Эфесэйхиндэ 4:32, Колоссынхидтэ 3:13

+ 7:48 Лука 5:20

+ 7:50 Лука 8:48, Лука 17:19, Лука 18:42, Эфесэйхиндэ 2:8

+ 8:1 Лука 4:43

+ 8:2 Лука 23:49, Мат 27:56, Марк 16:9, Лука 24:10, Иоанн 19:25

+ 8:3 Лука 24:10
• 8:4 Мат 13:1-9, Марк 4:1-9
+ 8:8 Мат 11:15, Гэршэлгэ 2:7
• 8:9 Мат 13:10-23, Марк 4:10-25
+ 8:10 Мат 19:11,
+ 8:11 Элшэнэрэй 8:4
+ 8:13 Галадуудта 1:6, Евр 6:4

+ 8:14 Мат 6:25, Марк 10:23, Тимофейдэ 1-дэхи 6:10

+ 8:15 Иоанн 15:5
+ 8:16 Мат 5:15, Лука 11:33
+ 8:17 Мат 10:26, Лука 12:2
• 8:19 Мат 12:46-50, Марк 3:31-35

+ 8:19 Марк 6:3, Иоанн 2:12, Иоанн 7:3, Элшэнэрэй 1:14, 1 Коринф 9:5, Галадуудта 1:19

+ 8:21 Иоанн 15:14, Евр 2:11
• 8:22 Мат 8:23-27, Марк 4:35-41
+ 8:22 Мат 8:18, Марк 4:35
• 8:26 Мат 8:28-34, Марк 5:1-20
+ 8:28 Лука 4:34
+ 8:35 Лука 10:39
+ 8:37 Лука 5:8, Элшэнэрэй 16:39
• 8:40 Мат 9:18-26, Марк 5:21-43

+ 8:41 Лука 13:14, Элшэнэрэй 13:15, Элшэнэрэй 18:8

+ 8:44 Марк 3:10
+ 8:46 Лука 5:17, Лука 6:19
+ 8:48 Лука 7:50, Эфесэйхиндэ 2:8
+ 8:51 Марк 14:33, Лука 9:28
+ 8:52 Иоанн 11:11

+ 8:54 Марк 1:31, Марк 9:27, Элшэнэрэй 3:7, Элшэнэрэй 9:41, Лука 7:14

+ 8:56 Марк 1:44, Марк 9:9
• 9:1 Мат 10:5-15, Марк 6:7-13
+ 9:1 Лука 6:12-16
+ 9:5 Элшэнэрэй 13:51
+ 9:6 Марк 1:15
• 9:7 Мат 14:1-12, Марк 6:14-29
+ 9:7 Лука 3:1, Лука 9:19
+ 9:9 Лука 3:19-20, Лука 23:8

• 9:10 Мат 14:13-21, Марк 6:30-44, Иоанн 6:1-14

+ 9:10 Лука 9:2
• 9:18 Мат 16:13-19, Марк 8:27-29
+ 9:19 Лука 9:7,
+ 9:20 Лука 22:67, Иоанн 11:27
• 9:21 Мат 16:20-28, Марк 8:30

+ 9:22 Лука 17:25, Лука 18:33, Лука 24:7, Иоанн 2:19

+ 9:23 Мат 10:38-39, Лука 14:27
+ 9:25 Лука 12:20
+ 9:26 Римэйхиндэ 1:16, Тимофейдэ 2-дохи 1:8,
+ 9:27 Лука 21:32, Иоанн 21:22
• 9:28 Мат 17:1-8, Марк 9:2-8
+ 9:28 Марк 14:33, Лука 8:51

+ 9:35 Лука 23:35, Пётрой 2-дохи хандалга 1:17

• 9:37 Мат 17:14-18, Марк 9:14-27
+ 9:42 Лука 4:35
• 9:43 Мат 17:22-23, Марк 9:30-32
+ 9:44 Лука 9:22, Лука 18:32-33
+ 9:45 Лука 2:50, Лука 18:34
• 9:46 Мат 18:1-5, Марк 9:33-40
+ 9:48 Мат 10:40, Лука 10:16, Иоанн 13:20
+ 9:49 Мат 7:22, Мат 12:27, Элшэнэрэй 19:13,
+ 9:50 Лука 11:23
+ 9:51 Лука 24:51, Элшэнэрэй 1:9
+ 9:52 Мат 10:5
+ 9:54 Гэршэлгэ 13:13
• 9:57 Мат 8:19-22
• 10:1 Мат 10:7-16
+ 10:2 Мат 9:37-38, Иоанн 4:35
+ 10:3 Мат 10:16
+ 10:7 Галадуудта 6:6, Тимофейдэ 1-дэхи 5:18
+ 10:8 1 Коринф 10:27
+ 10:9 Марк 1:15
+ 10:11 Элшэнэрэй 13:51
• 10:13 Мат 11:20-24
+ 10:13 Марк 6:45, Марк 8:21, Марк 3:7

+ 10:16 Мат 10:40, Мат 25:45, Иоанн 13:20, Галадуудта 4:14

+ 10:17 Марк 16:17, Элшэнэрэй 5:16, Элшэнэрэй 8:7, Элшэнэрэй 16:18, Элшэнэрэй 19:12

+ 10:18 Гэршэлгэ 9:1, Гэршэлгэ 12:8-9
+ 10:19 Марк 16:18, Элшэнэрэй 28:3-5
+ 10:20 Евр 12:23, Гэршэлгэ 3:5
• 10:21 Мат 11:25-27, Мат 13:16-17

+ 10:22 Иоанн 6:46, Иоанн 7:29, Иоанн 8:19, Иоанн 10:15

+ 10:23 Мат 13:16-17

+ 10:24 Евр 11:13, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:10-12

+ 10:25 Лука 18:18
+ 10:27 Мат 22:37, Марк 12:30
+ 10:28 Римэйхиндэ 10:5, Галадуудта 3:12
+ 10:33 Иоанн 4:9, Иоанн 8:48
+ 10:38 Иоанн 11:1, Иоанн 12:2
+ 10:39 Лука 8:35
+ 10:41 Лука 12:25
• 11:1 Мат 6:9-15, Мат 7:7-11
+ 11:1 Мат 11:2, Марк 2:18, Иоанн 1:35
+ 11:4 Мат 26:41

+ 11:10 Мат 18:19, Мат 21:22, Марк 11:24, Иоанн 14:13-14, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:22, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:14

+ 11:13 Мат 12:34, Элшэнэрэй 2:38

• 11:14 Мат 12:22-30, Мат 12:43-45, Марк 3:20-27

+ 11:15 Мат 9:34, Мат 10:25
+ 11:16 Марк 8:11, 1 Коринф 1:22
+ 11:19 Лука 9:49, Элшэнэрэй 19:13
+ 11:23 Лука 9:50
+ 11:26 Пётрой 2-дохи хандалга 2:20
+ 11:27 Лука 1:48

+ 11:28 Иоанн 13:17, Яковай хандалга 1:22, Римэйхиндэ 2:13

• 11:29 Мат 12:38-42, Мат 16:1-4, Марк 8:11-13

+ 11:31 Мат 12:6
• 11:33 Мат 6:22-23
+ 11:33 Мат 5:15, Марк 4:21, Лука 8:16

• 11:37 Мат 23:1-36, Марк 12:38-40, Лука 20:45-47

+ 11:38 Марк 7:3-5
+ 11:42 Лука 18:12
+ 11:43 Лука 14:7, Лука 20:46
+ 11:48 Элшэнэрэй 7:51-52
+ 11:49 Мат 21:35

+ 11:50 Гэршэлгэ 18:24, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:12, Евр 11:4,

+ 11:54 Лука 20:20
+ 12:1 Мат 16:6, Марк 8:15, 1 Коринф 5:7-8
+ 12:2 Мат 10:26, Марк 4:22, Лука 8:17
• 12:4 Мат 10:17-20, Мат 10:28-33
+ 12:5 Евр 10:31
+ 12:7 Мат 6:26, Мат 12:12
+ 12:8 Римэйхиндэ 10:9, Гэршэлгэ 3:5

+ 12:9 Мат 25:12, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:23, Тимофейдэ 2-дохи 2:12

+ 12:10 Мат 12:31-32, Марк 3:29
• 12:13 Мат 6:19-21, Мат 6:25-34
+ 12:15 Тимофейдэ 1-дэхи 6:6-10,
+ 12:21 Тимофейдэ 1-дэхи 6:18

+ 12:22 Филиппынхидтэ 4:6, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:7

+ 12:24 Мат 10:31, Мат 12:12
+ 12:28 Мат 8:26, Мат 14:31, Мат 16:8
+ 12:32 Иоанн 10:16, Лука 22:29
+ 12:33 Мат 19:21, Лука 18:22
• 12:35 Мат 24:45-51
+ 12:36 Гэршэлгэ 3:20

+ 12:39 Пётрой 2-дохи хандалга 3:10, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:2

+ 12:43 Мат 25:21, Иоанн 13:17
+ 12:45 Мат 25:5
• 12:49 Мат 10:34-36
+ 12:50 Марк 10:38
+ 12:51 Элшэнэрэй 14:4
• 12:54 Мат 5:25-26, Мат 16:2-3
+ 13:1 Лука 3:1, Лука 23:1
+ 13:4 Иоанн 9:7, Иоанн 9:11
+ 13:6 Мат 21:19, Марк 11:13
+ 13:7 Мат 7:19, Лука 3:9
+ 13:10 Мат 4:23, Марк 6:2

+ 13:14 Лука 8:41, Элшэнэрэй 13:15, Элшэнэрэй 18:8,

+ 13:15 Лука 14:5
+ 13:17 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:16
• 13:18 Мат 13:31-33, Марк 4:30-32
+ 13:19 Мат 17:20, Лука 17:6,
+ 13:21 1 Коринф 5:6, Галадуудта 5:9
• 13:22 Мат 7:13-14, Мат 7:21-23
+ 13:25 Мат 25:11-12
+ 13:28 Мат 8:12
+ 13:29 Мат 8:11, Эфесэйхиндэ 3:6
+ 13:30 Мат 19:30, Мат 20:16, Марк 10:31
• 13:31 Мат 23:37-39
+ 13:31 Лука 3:1, Лука 9:7
+ 13:34 Элшэнэрэй 7:52,
+ 13:35 Лука 19:38
+ 14:1 Лука 6:7, Лука 20:20
+ 14:3 Мат 12:10, Марк 3:4
+ 14:5 Лука 13:15
+ 14:7 Лука 11:43
+ 14:11 Мат 23:12, Лука 18:14

+ 14:14 1 Коринф 15:23, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:16

• 14:15 Мат 22:1-10
+ 14:15 Гэршэлгэ 19:9
• 14:25 Мат 10:37-38
+ 14:26 Иоанн 12:25
+ 14:27 Мат 16:24, Лука 9:23
+ 14:34 Мат 5:13, Марк 9:50
+ 14:35 Мат 11:15, Лука 8:8, Гэршэлгэ 2:7
• 15:1 Мат 18:12-14
+ 15:2 Лука 5:30, Лука 19:7
+ 15:6 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:25
+ 15:7 Лука 5:31-32

+ 15:24 Римэйхиндэ 11:15, Эфесэйхиндэ 2:1, Эфесэйхиндэ 2:5, Колоссынхидтэ 2:13

+ 16:8 Иоанн 12:36, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:5

+ 16:10 Мат 25:21, Лука 19:17
+ 16:13 Мат 6:24
• 16:14 Мат 11:12-13
+ 16:14 Тимофейдэ 1-дэхи 6:10
+ 16:16 Мат 3:2, Лука 4:43, Мат 11:12-13
+ 16:17 Мат 5:18
+ 16:18 Мат 5:32, Мат 19:19
+ 16:22 Мат 18:10, Элшэнэрэй 12:15
+ 16:23 Мат 11:23, Мат 8:11
+ 16:24 Лука 3:8
+ 16:29 Элшэнэрэй 26:22, Элшэнэрэй 28:23
+ 16:31 Мат 28:11-15, Иоанн 12:10-11
• 17:1 Мат 18:6-7, Мат 18:21-22
+ 17:1 Лука 22:22
+ 17:2 Марк 9:42
+ 17:3 Мат 18:15
+ 17:4 Мат 6:14
+ 17:5 Марк 9:24
+ 17:6 Мат 17:20, Лука 13:19
+ 17:12 Лука 5:11,
+ 17:14 Мат 8:4, Марк 1:44, Лука 5:14
+ 17:16 Лука 5:12, Иоанн 4:9

+ 17:19 Марк 10:52, Лука 7:50, Эфесэйхиндэ 2:8

• 17:20 Мат 24:23-28, Мат 24:37-41
+ 17:20 Лука 19:11, Элшэнэрэй 1:6
+ 17:22 Лука 5:35, Иоанн 8:56
+ 17:23 Марк 13:21, Лука 21:28
+ 17:25 Лука 9:22
+ 17:29 Пётрой 2-дохи хандалга 2:6-8
+ 17:31 Марк 13:15
+ 17:33 Мат 10:39

+ 18:1 Лука 21:36, Римэйхиндэ 12:12, Эфесэйхиндэ 6:18, Колоссынхидтэ 4:2, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:17

+ 18:7 Гэршэлгэ 6:10, Марк 13:20, Римэйхиндэ 8:33, Колоссынхидтэ 3:12, Тидтэ 1:1

+ 18:8 Евр 10:37
+ 18:9 Лука 16:15
+ 18:10 Элшэнэрэй 3:1
+ 18:11 Мат 6:5
+ 18:12 Лука 5:33, Лука 11:42
+ 18:14 Мат 23:12, Лука 14:11
• 18:15 Мат 19:13-15, Марк 10:13-16
+ 18:17 Мат 18:3
• 18:18 Мат 19:16-30, Марк 10:17-31
+ 18:18 Лука 10:25
+ 18:21 Филиппынхидтэ 3:6
+ 18:22 Лука 12:33
+ 18:27 Марк 14:36
+ 18:28 Лука 5:11
+ 18:29 Лука 14:26
• 18:31 Мат 20:17-19, Марк 10:32-34
+ 18:33 Лука 9:22, Лука 24:7, Иоанн 2:19
+ 18:34 Лука 2:50, Лука 9:45
• 18:35 Мат 20:29-34, Марк 10:46-52
+ 18:38 Мат 22:42, Лука 1:32
+ 18:42 Лука 7:50, Эфесэйхиндэ 2:8
+ 19:7 Лука 5:30, Лука 15:2
+ 19:8 Лука 3:14
+ 19:9 Лука 3:8, Иоанн 8:33, Иоанн 8:39
• 19:11 Мат 25:14-30
+ 19:11 Лука 17:20, Элшэнэрэй 1:6
+ 19:14 Иоанн 15:8
+ 19:17 Лука 16:10
+ 19:26 Мат 13:12
+ 19:27 Мат 22:7, Лука 20:16

• 19:28 Мат 21:1-11, Марк 11:1-11, Иоанн 12:12-19

+ 19:29 Элшэнэрэй 1:12
+ 19:39 Мат 21:15-16
+ 19:41 Иоанн 11:35
+ 19:44 Лука 21:6

• 19:45 Мат 21:12-17, Марк 11:15-19, Иоанн 2:13-22

• 20:1 Мат 21:23-27, Марк 11:27-33
+ 20:2 Элшэнэрэй 4:7
+ 20:4 Лука 3:3
+ 20:5 Лука 7:30
+ 20:6 Лука 7:26, Лука 9:8
• 20:9 Мат 21:33-46, Марк 12:1-12
+ 20:9 Марк 13:34
+ 20:12 Лука 11:48-49
+ 20:13 Мат 3:17, Евр 1:1
+ 20:14 Евр 1:2
+ 20:15 Евр 13:12
+ 20:16 Элшэнэрэй 13:46
• 20:19 Мат 22:15-22, Марк 12:13-17
+ 20:20 Лука 6:7, Лука 14:1, Лука 11:54
+ 20:22 Мат 17:24-25
+ 20:23 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 20:25 Римэйхиндэ 13:7
• 20:27 Мат 22:23-33, Марк 12:18-27
+ 20:27 Элшэнэрэй 23:8
+ 20:35 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 1:5
+ 20:40 Мат 22:46
• 20:41 Мат 22:41-46, Марк 12:35-40
+ 20:41 Лука 1:32, Лука 18:38
+ 20:42 Элшэнэрэй 2:34-35
+ 20:46 Лука 11:43
• 21:1 Марк 12:41-44
+ 21:1 Мат 27:6, Иоанн 8:20
+ 21:4 2 Коринф 8:1-3, 2 Коринф 8:12
• 21:5 Мат 24:1-14, Марк 13:1-13
+ 21:6 Лука 19:44

+ 21:8 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:7, Колоссынхидтэ 2:8, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:3,

+ 21:10 Гэршэлгэ 6:4

+ 21:11 Элшэнэрэй 11:28, Гэршэлгэ 6:8, Гэршэлгэ 6:12

+ 21:12 Элшэнэрэй 4:3, Элшэнэрэй 17:6, Элшэнэрэй 18:12, Элшэнэрэй 24:1, Элшэнэрэй 25:6

+ 21:15 Элшэнэрэй 6:10
+ 21:18 Элшэнэрэй 27:34
• 21:20 Мат 24:15-21, Марк 13:14-19

+ 21:23 Мат 27:25, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:16

+ 21:24 Гэршэлгэ 11:2
• 21:25 Мат 24:29-31, Марк 13:24-27
• 21:29 Мат 24:32-35, Марк 13:28-31
+ 21:32 Лука 9:27
+ 21:33 Пётрой 2-дохи хандалга 3:10

+ 21:36 Мат 25:13, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:6, Лука 18:1, Римэйхиндэ 12:12, Эфесэйхиндэ 6:18, Колоссынхидтэ 4:2, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:17

+ 21:37 Мат 21:23, Мат 26:55

• 22:1 Мат 26:1-5, Мат 26:14-16, Марк 14:1-2, Марк 14:10-11, Иоанн 11:45-53

+ 22:3 Иоанн 13:2

+ 22:6 Элшэнэрэй 1:16

• 22:7 Мат 26:17-25, Марк 14:12-21, Иоанн 13:21-30

+ 22:7 1 Коринф 5:7

• 22:14 Мат 26:26-30, Марк 14:22-26, 1 Коринф 11:23-25

+ 22:16 Гэршэлгэ 19:9

+ 22:19 Иоанн 6:51, 1 Коринф 10:16, 1 Коринф 11:24

+ 22:21 Иоанн 13:18

+ 22:22 Элшэнэрэй 2:23

• 22:24 Мат 18:1-5, Марк 9:33-37, Лука 9:46-50

+ 22:26 Мат 20:26, Марк 10:43-44
+ 22:27 Мат 20:28, Иоанн 13:4-5
+ 22:28 Евр 2:18
+ 22:29 Лука 12:32
+ 22:30 Мат 19:28, Гэршэлгэ 3:21

• 22:31 Мат 26:31-35, Марк 14:27-31, Иоанн 13:36-38

+ 22:32 Иоанн 17:9
+ 22:33 Иоанн 21:19, Элшэнэрэй 12:4
+ 22:35 Лука 9:3, Лука 10:4
• 22:39 Мат 26:36-46, Марк 14:32-42
+ 22:40 Мат 6:13

+ 22:42 Марк 10:38, Иоанн 18:11, Евр 5:7, Мат 6:10

+ 22:43 Мат 4:11, Марк 1:13

• 22:47 Мат 26:47-56, Марк 14:43-50, Иоанн 18:3-11

+ 22:47 Элшэнэрэй 1:16
+ 22:49 Лука 22:38
+ 22:53 Лука 20:1, Эфесэйхиндэ 6:12

• 22:54 Мат 26:57-58, Мат 26:69-75, Марк 14:53-54, Марк 14:66-72, Иоанн 18:12-18, Иоанн 18:25-27

+ 22:61 Лука 22:34

• 22:63 Мат 26:67-68, Марк 14:65

• 22:66 Мат 26:59-66, Марк 14:55-64, Иоанн 18:19-24

+ 22:69 Марк 16:19, Элшэнэрэй 7:56, Евр 1:3

+ 22:71 Мат 9:3, Иоанн 10:36

• 23:1 Мат 27:1-2, Мат 27:11-14, Марк 15:1-5, Иоанн 18:28-30

+ 23:1 Лука 3:1, Лука 13:1, Элшэнэрэй 3:13, Элшэнэрэй 4:27, Тимофейдэ 1-дэхи 6:13

+ 23:2 Элшэнэрэй 17:7, Лука 20:25
+ 23:3 Мат 2:2
+ 23:4 Иоанн 18:38, Иоанн 19:4, Евр 4:15
+ 23:7 Лука 3:1, Лука 9:7
+ 23:8 Лука 9:9

• 23:13 Мат 27:15-26, Марк 15:6-15, Иоанн 18:39

• 23:26 Мат 27:32-44, Марк 15:21-32, Иоанн 19:17-27

+ 23:29 Марк 13:17, Лука 21:23
+ 23:30 Гэршэлгэ 6:16
+ 23:34 Элшэнэрэй 7:60,
+ 23:35 Лука 9:35, Иоанн 10:18
+ 23:41 Лука 23:4, Евр 4:15

• 23:44 Мат 27:45-56, Марк 15:33-41, Иоанн 19:28-30

+ 23:46 Элшэнэрэй 7:59
+ 23:48 Лука 18:13
+ 23:49 Лука 8:2

• 23:50 Мат 27:57-61, Марк 15:42-47, Иоанн 19:38-42

• 24:1 Мат 28:1-10, Марк 16:1-8, Иоанн 20:1-10

+ 24:4 Иоанн 20:12
+ 24:7 Лука 9:22, Лука 18:33, Иоанн 2:19
+ 24:8 Иоанн 2:22
+ 24:10 Марк 15:40, Лука 8:2-3
+ 24:11 Марк 16:11
• 24:13 Марк 16:12-13
+ 24:16 Иоанн 20:14
+ 24:18 Иоанн 19:25
+ 24:20 Элшэнэрэй 2:23
+ 24:26 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:11
+ 24:27 Элшэнэрэй 8:35
+ 24:30 Лука 9:16
+ 24:34 1 Коринф 15:5

• 24:36 Мат 28:16-20, Марк 16:14-18, Иоанн 20:19-23, Элшэнэрэй 1:6-8

+ 24:37 Мат 14:26, Марк 6:49
+ 24:39 Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:1
+ 24:41 Иоанн 21:5
+ 24:45 Элшэнэрэй 16:14
+ 24:46 Лука 24:27
+ 24:48 Элшэнэрэй 1:8

+ 24:49 Иоанн 14:26, Элшэнэрэй 1:8, Элшэнэрэй 1:4, Элшэнэрэй 2:4

• 24:50 Марк 16:19-20, Элшэнэрэй 1:9-11

+ 24:50 Мат 21:17, Лука 19:29, Иоанн 11:18, Элшэнэрэй 1:9

+ 24:52 Мат 28:9

+ 24:53 Элшэнэрэй 2:46, Элшэнэрэй 3:1, Элшэнэрэй 5:21

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Лука

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков